ผู้มีประสบการณ์เจรจาโครงการนิวเคลียร์กับอิหร่านกล่าวว่า ความเป็นคนห่ามและเจ้าอารมณ์ของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ นอกจากไม่สามารถหาข้อยุติใดๆ กับอิหร่านได้แล้วยังนำสหรัฐอเมริกาและโลกสู่หายนะ

“ถึงแม้ ทรัมป์ พูดในแง่ดีว่าสามารถตกลงกับอิหร่านได้ถาวรในสองวันนี้ การเจรจาโครงการนิวเคลียร์กับอิหร่านไม่สามารถบรรลุข้อตกลงได้ในสองสามวัน หรือสองสามอาทิตย์” เวนดี เชอร์แมน หนึ่งทีมเจรจาสมัยประธานาธิบดี บารัค โอบามา กล่าว

สหรัฐไปเจรจาในประเทศปากีสถานด้วยอาการลุกลี้ลุกลน และวางเงื่อนไขสุดโต่งลงบนโต๊ะเจรจามันจึงจบลงด้วยความหายนะ เชอร์แมน หมายถึง ที่รองประธานาธิบดี เจ ดี แวนซ์ ผู้นำคณะไปเจรจากับคณะผู้แทนจากสาธารณรัฐอิสลามแห่งอิหร่าน เมื่อวันที่ 10-12เมษายนที่ผ่านมา และการเจรจาล้มเหลวไม่เป็นท่า จนกลายเป็นการเผชิญหน้ากันในน่านนำอ่าวเปอร์เซียและช่องแคบฮอร์มุซ

เชอร์แมน กล่าวว่าในปี 2013 การเจรจาต้องใช้เวลา 18 เดือนด้วยความอดทนและมีเหตุถึงสามารถบรรลุข้อตกลงในเบื้องต้นคือ“ตกลงตั้งคณะกรรมการแก้ปัญหาในเชิงปฏิบัติอย่างครอบคลุมร่วมกัน” เขากล่าวว่า เจรจาอย่างใจเร็วด่วนได้มีแต่นำมาซึ่งการเผชิญหน้าที่ร้ายแรงกว่า หมายถึงการเผชิญหน้าในน่านน้ำอ่าวเปอร์เซียและช่องแคบฮอร์มุซ

ส่วนข้อเรียกร้องของสหรัฐที่ให้อิหร่านระงับการ“เสริมสมรรถนะยูเรเนียม 20 ปี และมอบยูเรเนียมประมาณ 440 กิโลกรัมอยู่ในครอบครองของสหรัฐฯ “มันเป็นไปไม่ได้ถึงแม้แผ่นดินถล่มโลกทลาย”รอพ มอลลี่ หนึ่งในทีมเจรจาปี 2015 และทูตพิเศษในสมัยประธานาธิบดี โจ ไบเดน กล่าว

“ทันทีที่ยูเรเนียมออกจากอิหร่านจะไม่มีวันได้คืน” เธอกล่าว และเสริมว่า “ทรัมป์ เป็นคนห่ามและใจเร็วด่วนได้ ส่วนอิหร่านดื้อดึงและหวงแหนมันมาก” เธอกล่าวว่า รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐในปี 2015 ต้องทนฟังอิหร่านบรรยายอารยธรรม 5,000 ปีของเปอร์เซีย 19 วันถึงบรรลุข้อตกลงในเบื้องต้นได้

มองจากความพยายามของสหรัฐฯตั้งแต่โอบามา ไบเดน จนถึงสมัยที่สองของทรัมป์ ไม่สามารถเข้าใจได้ว่าทำไมอเมริกาจึงฝังใจกับโครงการนิวเคลียร์อิหร่าน หรืออเมริกาถูกล้างสมองให้มองอิหร่านเป็นยักษ์เป็นมาร ถึงฝังใจว่าอิหร่านมีนิวเคลียร์ไม่ได้

ทั้งๆ ที่สหรัฐมีหัวรบนิวเคลียร์มากเป็นอันดับสองรองจากรัสเซีย ที่เลวร้ายกว่านั้น อิสราเอลซึ่งเป็นคอหอยกับลูกกระเดือกอเมริกาก็มีอาวุธนิวเคลียร์ไว้ในครอบครองเหมือนกับ อังกฤษ ฝรั่งเศส อินเดีย ปากีสถาน และเกาหลีเหนือ คิม จอง-อึน ทดลองอาวุธนิวเคลียร์ท้าทายอเมริกาอยู่ทุกวัน

ทำไมอเมริกันถึงนั่งมอง 9 ประเทศอาวุธนิวเคลียร์อย่างไม่สะทกสะท้าน และดันเป็นมหามิตรกับประเทศมิอาวุธนิวเคลียร์ด้วยกัน หรือว่าอเมริกันเป็นโรคจิตเกิดอุปทานหมู่กลัวอิหร่านกันทั้งประเทศ

หรือเป็นเพราะอุปทานหมู่คนอเมริกัน ถึงได้เลือกทรัมป์ซึ่งมีอาการป่วยขึ้นเป็นผู้นำทำให้อเมริกาหายนะ และเป็นแรงผลักดันให้เกิดอำนาจโลกหลายขั้วขึ้นมา

ทรัมป์ บ้าระห่ำ ส่งทหารไปจับผู้นำเวเนซุเอลา ได้อย่างง่ายดายยึดน้ำมันเวเนซุเอลาเป็นของอเมริกา เสร็จแล้วประกาศจะยึดครองกรีนแลนด์ เม็กซิโก และ แคนาดา เป็นเป้าหมายต่อไป ทำให้พันธมิตรในยุโรปมองทรัมป์ ด้วยความเอือมระอา

และเมื่อทรัมป์ถูก เบนจามิน เนทันยาฮู เป่าหูให้ร่วมกันโจมตีทำลายอิหร่าน โดยกล่อมทรัมป์ว่าสงครามอิหร่านใช้เวลาสั้นถล่ม 2-3 วันอิหร่านก็จำนน ชาวโลกจะได้เห็นความยิ่งใหญ่ของอเมริกา

ด้วยความห่ามและใจเร็วด่วนได้ทรัมป์สั่งเครื่องบินรบ 150 ลำบุกโจมตีถล่มทำลายอิหร่านสังหาร อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงของอิหร่านนายทหารระดับผู้บัญชาการทหารและเด็กนักเรียนหญิงตาย 168 คน เมื่อตอนเช้าวันที่ 28 กุมภาพันธ์

ทรัมป์ ดีใจลิงโลดได้ไม่ทันข้ามวัน ถูกเตหะรานตอบโต้รุนแรงสร้างความเสียหายให้กองทัพสหรัฐอย่างที่คาดไม่ถึง พันธมิตรของสหรัฐในยุโรปและชาวโลกทั่วไปติดตามสถานการณ์สงครามด้วยความตกตะลึง เมื่ออิหร่านปิดช่องแคบฮอร์มุซเส้นทางส่งน้ำมันสำคัญที่สุดของโลก สงครามขยายวงออกจากสนามรบสู่สมรภูมิเศรษฐกิจโลก

ช่องแคบฮอร์มุซ เส้นทางขนส่งน้ำมัน 30% ของโลกถูกปิดตายเรือ 800 กว่าลำ ติดค้างอยู่ในอ่าวเปอร์เซียและอ่าวอาหรับ ส่งผลให้อุปทานพลังงานโลกหยุดชะงัก

ถึงตอนนี้สหรัฐทำสงครามหลายหน้าทั้งทิ้งระเบิดใส่อิหร่าน และแก้ปัญหาเศรษฐกิจเฉพาะหน้าในเวลาเดียวกัน ทรัมป์เลยตีฆ้องร้องป่าวให้พันธมิตรในยุโรป และเอเชียส่งเรือรบมาช่วยเปิดช่องแคบฮอร์มุซ

พันธมิตรในยุโรป และเอเชีย เช่น ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้ หันหลังให้ทรัมป์ และแต่ละวันที่ผ่านไปเศรษฐกิจโลกใกล้ถึงปากเหวเข้าทุกวันพันธมิตรยุโรปจึงสำเหนียกว่า จีนซึ่งเป็นมหามิตรของอิหร่านอาจช่วยทุเลาปัญหาพลังงานซึ่งเป็นสารชั้นต้นของเศรษฐกิจได้

พันธมิตรสหรัฐในยุโรปจึงหันหลังให้วอชิงตันบ่ายหน้าไปหาปักกิ่ง ผู้นำสเปน เยอรมนี สวีเดน ฝรั่งเศส อังกฤษ แห่กันไปพบประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีนเพื่อเสริมสร้างความสัมพันธ์ทางการทูตและการค้า

ประธานาธิบดีทรัมป์ คลั่งแทบเป็นบ้า เมื่อพบว่าจีนกับรัสเซียสนับสนุนอิหร่านทางด้านอาวุธ เทคโนโลยี และข่าวกรอง เป็นเหตุให้อิหร่านทำลายฐานทัพสหรัฐยับเยินในตะวันออกกลาง ที่เลวร้ายกว่านั้นวันที่ 29 มีนาคม IRGC ยิงถูกเป้าหมายเครื่องบินรบ Jet F-35 ที่อเมริกาคุยว่า เป็นเครื่องบินล่องหนที่ไม่มีเรดาร์ที่ไหนในโลกจับสัญญาณได้

ต่อมาวันที่ 5 เมษายน IRGC ทำลายเครื่องบินหลายชนิด 8 ลำของสหรัฐฯ รวมทั้งเครื่องบินลำเลียง C130 และเฮลิคอปเตอร์ชีนุกกู้ภัย ในเมืองอิสฟาฮานประมาณ 36 กม.จากโรงงานนิวเคลียร์สำคัญของอิหร่าน

สหรัฐอ้างว่าส่งหน่วยรบพิเศษไปค้นหาช่วยเหลือนักบินอเมริกันที่ถูก IRGC ยิงตกในอิหร่าน แต่หลายฝ่ายสงสัยว่า สหรัฐส่งทหารไปปล้นยูเรเนียมอิหร่าน แต่ปฏิบัติการล้มเหลว ต้องทิ้งทหารอเมริกันพร้อมซากเครื่องบินไว้ในเมืองอิสฟาฮาน

ชะตากรรมของทหารและซากเครื่องบินที่ถูกทำลาย กองบัญชาการกลางกองทัพสหรัฐไม่พูดถึงปล่อยให้เรื่องเงียบหายไปกับสายลม

ถึงจุดนี้ ทรัมป์คงสำเหนียกว่าความหายนะครอบงำสหรัฐอเมริกา เขาเลยประกาศวันที่8 เมษายน ว่าสหรัฐกับอิหร่านตกลงหยุดยิง 14 วันระหว่างการเจรจาในปากีสถาน เริ่มวันที่ 10 เมษายนแต่หลังจากเจรจาข้ามกำแพง 48 ชั่วโมง ทรัมป์อาการกำเริบสั่งให้หยุดเจรจาทันทีเมื่อวันที่ 12 เมษายน

ขณะที่ชาวโลกตกตะลึงกับการล้มเหลวในปากีสถาน ทรัมป์สั่งการให้เรือรบ 12 ลำ ปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซ ตั้งแต่เวลา 21.00 น วันที่ 12 เมษายน ห้ามเรือทุกลำเข้าใกล้ช่องแคบ ขณะที่กองทัพเรือสหรัฐปิดกั้น

เวลา 10.40 น. วันที่ 13 เมษายน เรือบรรทุกน้ำของจีนที่ถูกสหรัฐแซงก์ชันล่องผ่านช่องแคบฮอร์มุซไปได้ โดยไม่มีใครขัดขวาง โฆษกกระทรวงต่างประเทศจีนแถลงว่า เรือน้ำมันจีนได้รับการคุ้มครองจากสนธิสัญญาการค้าอิหร่าน-จีน..” และรัฐมนตรีกลาโหมจีนสำทับว่า “ห้ามแตะต้องเรือจีนเป็นอันขาดมิฉะนั้นปักกิ่งจำเป็นต้องใช้กำลัง..”

สหรัฐกลัวเสียหน้าส่งเรือพิฆาตไปประจำการช่องแคบฮอร์มุซ แต่พอเรือพิฆาตเข้าใกล้ช่องแคบได้ยินเสียงวิทยุสื่อสาร IRGC ประกาศกร้าว “ให้หันหัวเรือไปทางมหาสมุทรอินเดียมิฉะนั้นจะถูกทำลาย” เรือพิฆาตสหรัฐใช้เสียงผู้หญิงตอบโต้ไปว่า “เรือทุกลำมีสิทธิผ่านช่องแคบตามกฎหมายเดินเรือนานาชาติ”

เสียงวิทยุ IRGC กังวานขึ้นว่า“ให้เวลาสองนาทีก่อนทำลาย” เรือพิฆาตสองลำหันกลับถอนตัวออกห่างจากช่องแคบ และในห้วงเวลาชุลมุนนั้นไม่รู้ว่า ทรัมป์ใช้ช่องทางไหนติดต่อกับอิหร่าน

วันที่ 15 เมษายน ทรัมป์โพสต์บน Truth Social ว่า “ขอบคุณอิหร่านที่ยอมเปิดช่องแคบฮอร์มุซ เรากลับสู่โต๊ะเจรจาในสองวัน และได้ตกลงในประเด็นสำคัญแล้ว สงครามอิหร่านสิ้นสุด
ในไม่นาน...”

อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน สวนกลับทันควันว่า “ยังไม่มีการตกลงใดๆกับอเมริกัน เราพร้อมกลับสู่การเจรจาเมื่อหยุดยิงในเลบานอนมีผลบังคับใช้..ช่องแคบฮอร์มุซเรือทุกลำผ่านได้ภายใต้ข้อกำหนดของอิหร่าน”

สำนักข่าว ตาสนิม (Tasnim) ของอิหร่านให้รายละเอียดว่า ช่องแคบเปิดให้เดินเรือได้ภายใต้เงื่อนไข 1.กองเรือสหรัฐต้องยกเลิกการปิดล้อมอ่าวเปอร์เซียและอ่าวอาหรับ 2.เรือทุกลำต้อง
ขออนุญาตจาก IRGC ต้องเสียค่าธรรมเนียมหรือไม่ก็ขึ้นอยู่ที่การตัดสินใจของ IRGC

คือเรือมิตรประเทศ เช่น จีน ปากีสถาน ผ่านได้อย่างเสรี เรือน้ำมันไทยผ่านได้บางกรณีโดยไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียม 2 ล้านดอลลาร์ มีรายงานว่าเรือ SCG ของไทยผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้เมื่อวันที่ 18 เมษายน

เนื่องจากความไม่ไว้วางใจกัน และสื่อสารกันคนละทาง ช่องแคบฮอร์มุซจึงกลับมาร้อนแรงอีกครั้งมีรายงานว่าเรือบรรทุกน้ำมันของอินเดีย 2 ลำถูก IRGC ยิง เรือไม่ได้รับความเสียหาย เข้าใจว่า IRGC ยิงเรือน้ำมันอินเดียเพื่อเตือนเป็นทางการว่า ช่องแคบอยู่ภายใต้การควบคุมของอิหร่านโดยสมบูรณ์

และมีรายงานว่าอิสราเอลกับฮิซบอลเลาะห์ปะทะกันใหม่ หลังจากหยุดยิงได้สองวัน และทหารฝรั่งเศสกองกำลังสันติภาพสหประชาชาติในเลบานอนถูกยิงเสียชีวิตหนึ่งนาย และได้รับบาดเจ็บสองนาย ยังไม่ชัดเจนว่าเป็นการสร้างสถานการณ์ดึงฝรั่งเศสเข้าสู่สงครามหรือไม่

การหยุดยิงระหว่างสหรัฐกับอิหร่านมีอายุถึงวันที่ 23 เมษายน ถึงวันนั้นสถานการณ์ทวีความรุนแรงหรือเบาบางลง สหรัฐกับอิหร่านบรรลุข้อตกลงอะไรได้บ้าง ต้องลุ้นกันต่อไป

แต่อย่าได้หวังอะไรมากตราบใดที่ ทรัมป์ และคนอเมริกันส่วนใหญ่ยังอยู่ภายใต้อิทธิพลของอุปทานหม

สุทิน วรรณบวร