ประสบการณ์ทำข่าวสงครามกลางเมืองกัมพูชาและติดตามความเคลื่อนไหวการเมืองภายในประเทศกัมพูชาตลอดเวลากว่าสี่ทศวรรษ เชื่อว่ากัมพูชาไม่กล้าสงครามกับประเทศไทยอีกในทศวรรษนี้

กล้ารับประกันเรื่องนี้ เพราะรู้จักนิสัยถาวรนักการเมืองกัมพูชาว่าไม่มีความกล้าหาญ ไม่มั่นใจในศักยภาพของตัวเอง ตลอดเวลา 50 ปีที่ผ่านมา กัมพูชาไม่กล้า แม้แต่แก้ปัญหาการเมืองภายใน หากไม่มีอำนาจจากภายนอกสนับสนุน

จอมพลลอน นอล ที่ก่อรัฐประหารโค่นล้ม สมเด็จนโรดม สีหนุ ในปี 2513 ได้รับการสนับสนุนหลักทางการเมืองและการทหารอย่างเปิดเผยจาก สหรัฐอเมริกาและรัฐบาลเวียดนามใต้ ซึ่งต้องการใช้กัมพูชาเป็นฐานในการสกัดกั้นอิทธิพลของฝ่ายคอมมิวนิสต์ในภูมิภาคอินโดจีน

พรรคคอมมิวนิสต์จีนสนับสนุนกองกำลังเขมรแดง ภายใต้การนำของ พล พต คือกลุ่มที่โค่นล้มระบอบปกครองของจอมพลลอน นอล ได้สำเร็จ โดยสามารถบุกยึดกรุงพนมเปญได้เมื่อวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2518 ส่งผลให้รัฐบาลสาธารณรัฐเขมรของ จอมพลลอน นอล ล่มสลายลง

ปี 2521 เฮง สัมริน หนึ่งในผู้นำเขมรแดงนำพรรคพวกรวมทั้งฮุนเซน แปรพักตร์หนีไปขอให้เวียดนามมาช่วยล้มเขมรแดง และเวียดนามก็ส่งทหาร 250,000 นายเข้าไปขับไล่เขมรแดงออกจากพนมเปญสำเร็จเมื่อวันที่ 15 มกราคม ปี 2522

ปี 2522 ชาวกัมพูชาหลายแสนคนหนีออกจากพนมเปญและเมืองใหญ่ในกัมพูชาทะลักเข้ามาตามชายแดนประเทศไทย ในขณะที่เขมรแดงซึ่งได้รับการสนับสนุนจากจีนสู้รบแบบกองโจรกับทหารเวียดนามซึ่งได้รับการสนับสนุนจากโซเวียตในเวลานั้น

ปี 2525 อาเซียนได้รับการสนับสนุนจากจีนแผ่นดินใหญ่ ให้รวมกลุ่มเขมรฝ่ายต่อต้านเขมรพนมเปญที่กระจัดกระจายอยู่ใกล้ชายแดนไทยและสปป.ลาว เข้าด้วยกันจัดตั้งเป็น“เขมรสามฝ่าย” หรือที่เรียกอย่างเป็นทางการว่า รัฏฐาภิบาลผสมกัมพูชาประชาธิปไตย

เขมรสามฝ่ายประกอบด้วยเขมรแดง นำโดยพล พต เขมรเสรีนำโดยนายซอนซาน และเขมรฟุนซินเปก ของ เจ้านโรดม สีหนุ เขมรสามฝ่ายได้รับการสนับสนุนจากจีน อาเซียนและอเมริกาด้านอาวุธบางส่วนทำสงครามกับทหารเวียดนาม 250,000 นายที่เข้ามาช่วยรัฐบาลเฮง สัมริน ในพนมเปญ

เขมรสี่ฝ่ายทำสงครามกันนานสิบปีโดยที่โซเวียตกับเวียดนามสนับสนุนเขมร เฮง สัมริน ในขณะที่จีน อาเซียนและอเมริกาสนับสนุนเขมรสามฝ่าย

ถึงปี 2532 ประเทศไทยโดยความร่วมมือของอาเซียนและจีนจัดการให้เขมรสี่ฝ่ายได้เจรจาสันติภาพ ด้วยความพยายามของอาเซียนที่ไทยอยู่หน้างานจัดการให้เขมรสี่ฝ่ายเจรจากันในเมืองพัทยา ประเทศไทยและกรุงจาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซียหลายครั้ง สุดท้ายเขมรสี่ฝ่ายได้ลงนามในข้อตกลงสันติภาพ ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส เมื่อวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2534

สิ่งที่สื่อควรรู้ และเข้าใจว่า เขมรทุกฝ่ายเจรจากันได้ต้องข้ามชายแดนเข้ามาในประเทศไทยจึงเป็นช่องทางให้สื่อมวลชนทั่วโลกดักทำข่าวได้ทุกครั้งที่เขมรสี่ฝ่ายเคลื่อนไหว ถึงได้พูดว่าไทยอยู่หน้างานการเจรจาสันติภาพกัมพูชา

จากประสบการณ์ทำข่าวสงครามกลางเมืองกัมพูชาพบว่า ทหารและรัฐบาลกัมพูชาไม่มีความกล้าหาญพอที่จะทำสงครามหากไม่มีอำนาจที่สามฝ่ายหนุนหลัง อาจมีคำถามว่า แล้วทำไมกัมพูชาถึงกล้าทำสงครามกับไทยสองรอบในปี 2568

ตอบคำถามนี้ได้ง่ายมาก หากทุกคนย้อนไปดูเหตุการณ์กัมพูชาเผาสถานทูตไทยในปี 2546 ในเวลานั้นพรรคประชาชนกัมพูชาของฮุนเซน กำลังหาเสียงเลือกตั้งและเป็นนิสัยถาวรของฮุนเซน ที่ปลุกกระแสรักชาติขณะหาเสียง สื่อรัฐบาลกัมพูชาปล่อยข่าวว่า นางเอกละครทีวีไทยเรื่องดาวพระศุกร์พูดว่า “นครวัดเป็นของไทยเราต้องเอาคืนมา”

แค่สร้างเรื่องโกหกขึ้นมาแล้วนักการเมืองเอาไปปลุกระดม ทำไมเขมรถึงกล้าเผาสถานทูตไทย ทุกคนจะเข้าใจหากรู้ว่า ใครเป็นใหญ่ในประเทศไทยเวลานั้น และจะเข้าใจได้ว่า ทำไมกัมพูชากล้ารบกับไทยในปี 2568

ปี 2568 น.ส.แพทองธาร ชินวัตรลูกสาวของนายทักษิณ ชินวัตร สหายร่วมน้ำสาบานกับฮุนเซนมานานหลายสิบปีเมื่อลูกสาวสหายเป็นนายกรัฐมนตรีของประเทศไทย ทำให้ฮุนเซนเชื่อว่าเขาสามารถปลุกกระแสรักชาติโดยใช้ไทยเป็นเหยื่อได้เหมือนปี 2546

ในเบื้องต้นดูเหมือนว่ากาลจะเป็นไปตามฮุนเซนคาดหมาย แต่เมื่อกองทัพไทยเห็นสิ่งผิดสังเกตจึงต่อต้าน ทรราชฮุนเซน ผู้มีอิทธิพลเหนือทุกสถาบันในกัมพูชา เลยหยามหน้าลูกสาวสหายว่าไม่สามารถควบคุมทหารได้

ผู้นำรัฐบาลพรรคเพื่อไทยกับผู้นำรัฐบาลพรรคประชาชนกัมพูชา ทำสงครามน้ำลายผ่านโซเชียลกันไปมา ในขณะที่ทหารเขมรแนวหน้าซึ่งถูกหลอกให้เชื่อว่ารัฐมนตรีกลาโหมกัมพูชาสามารถเคลียร์กับผู้ใหญ่ในรัฐบาลไทยได้

ทหารเขมรตามแนวชายแดนส่วนใหญ่เป็นทหารป่ารุ่นที่สองของเขมรแดง ก่อกวนยั่วยุสร้างความวุ่นวายจนกลายเป็นสงครามชายแดน และสงครามสี่วันที่ครั้งนั้นทำให้ทหารกัมพูชาสูญเสียหลายพันนาย ฐานทัพยุทโธปกรณ์เสียหายย่อยยับ ทำให้สหายฮุนเซนในประเทศไทยเรียกใช้บริการนายอันวาร์อิบราฮิม นายกรัฐมนตรีมาเลเซีย ในฐานะประธานหมุนเวียนอาเซียนเป็นท้าวมาลีวราชจัดการให้หยุดยิง

ทักษิณ ชินวัตร เป็นที่ปรึกษาประธานหมุนเวียนอาเซียนเวลานั้น มีบทบาทสำคัญหรือไม่ ไม่ทราบได้ แต่ข้อตกลงหยุดยิงเมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม 2568 ที่นายภูมิธรรมเวชยชัย รัฐมนตรีกลาโหมรัฐบาลพรรคเพื่อไทยไปลงนามกับเตีย เซยฮา รัฐมนตรีกลาโหมกัมพูชาในประเทศมาเลเซียนั้นฝ่ายความมั่นคงมองว่าไทยเสียเปรียบกัมพูชาทุกด้าน

ผู้สังเกตการณ์การเมือง เชื่อว่า มาเลเซียซึ่งมีผลประโยชน์มหาศาลจากโรงแรมกาสิโนใหญ่ที่สุดในก้มพูชา ใช้ตำแหน่งประธานอาเซียนดึงประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกามาเป็นประธานการลงนามในข้อตกลงเส้นทางสันติภาพไทย-กัมพูชา เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2568

กัมพูชาเมื่อพบว่ามาเลเซียหนุนหลัง และมีสหรัฐเคียงข้างก็เหิมเกริมละเมิดข้อตกลงหยุดยิงเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม เป็นที่มาของสงครามรอบสอง เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม 2568 และในสงคราม 19 วันกัมพูชาสูญเสียและเสียหายย่อยยับ เดือดร้อนถึงนายอันวาร์ ต้องไปอ้อนวอนประธานาธิบดีทรัมป์ ให้ใช้อิทธิพลกดดันกองทัพไทยให้หยุดยิงเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม 2569

กัมพูชาซึ่งถูกกองทัพไทยทำลายบ่อนกาสิโน และแหล่งสแกมเมอร์สิบสามแห่งใกล้ชายแดนไทยจากสงคราม 19 วันเหมือนถูกทุบหม้อข้าว ทำลายแหล่งรายได้ที่เหมือนเส้นเลือดใหญ่หล่อเลี้ยงหัวใจตระกุลฮุน นอกจากนั้นยังถูกกองทัพไทยยึดคืนดินแดน11 แห่งหลายหมื่นไร่ที่ทหารเขมรแดงเคยฮุบแผ่นดินไทยไว้นานหลายปี

รัฐบาลพนมเปญถูกกดดันจากครอบครัวที่ลูกหลานและสามีที่ออกไปรบแล้วไม่ได้กลับบ้านหลายพันคน จึงจำเป็นต้องสร้างกระแสรักชาติแสดงท่าทีอาฆาตพยาบาทประเทศไทย

การแสดงความก้าวร้าวต่อประเทศไทยจึงเข้าตำราหมาเห่าไม่กัด ประสบการณ์สงครามกัมพูชาสี่สิบห้าปีพบว่า รัฐบาลและทหารกัมพูชาไม่เคยกล้าทำสงครามกับใครโดยที่ไม่มีอำนาจเหนือกว่าหนุนหลัง

ปัจจุบันกัมพูชาเหมือนหมาหัวเน่าเข้ากับใครไม่ได้ เวียดนามมีชายแดนติดกัมพูชาทางทิศตะวันออกและตะวันออกเฉียงใต้ขัดแย้งเรื่องชายแดนกับกัมพูชาและโครงการขุดคลองฟูนันเตโช สปป.ลาว ทางทิศเหนือกัมพูชาขัดแย้งเรื่องชายแดนที่ สปป.ลาว เลือกยืนอยู่ข้างประเทศไทย

นายอันวาร์พ้นตำแหน่งประธานหมุนเวียนอาเซียนและมีปัญหาการเมืองภายในไม่อยู่ในฐานะอุปถัมภ์ฮุน มาเนต ได้ ประธานาธิบดีทรัมป์ก็วุ่นวายอยู่กับสงครามอิหร่านและการหาเสียง
เลือกตั้งกลางเทอม

ความสัมพันธ์กับมหาอำนาจและเพื่อนบ้านประเทศไทยมีความสัมพันธ์ระดับสูงกับจีนและรัสเซียล้ำลึกกว่ากัมพูชา ไทยกำลังพัฒนาความสัมพันธ์เป็นหุ้นส่วนยุทธศาสตร์รอบด้านกับเวียดนาม

ดังนั้น เมื่อนำประวัติศาสตร์สงครามกัมพูชามาพิจารณ์ร่วมกับความสัมพันธ์กับเพื่อนบ้านและมหาอำนาจยุคใหม่ และศักยภาพกองทัพไทยจึงฟันธงว่า กัมพูชาไม่กล้าทำสงครามกับประเทศไทยในทศวรรษนี้

การเคลื่อนไหวของกัมพูชาในระยะหลังพูดได้ว่า เป็นการปลุกระดมปั่นกระแสรักชาติเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจที่เศรษฐกิจและสังคมล่มสลาย รัฐบาลไร้ประสิทธิภาพและการปลุกระดมสร้างกระแสในประเทศกัมพูชาภายในไม่ได้ผลเท่ากับสร้างประเด็นให้สื่อไทยนำมาขยายความ ข่าวฮุนเซน ข่าวทหารเขมรป่วนชายแดนจึงมีให้เห็นทุกวัน

สุทิน วรรณบวร