nn แม้รัฐบาล “อนุทิน ชาญวีรกูล” จะชักฟืนออกจากกองไฟที่ส่อเค้าลุกลาม ด้วยการตั้งคณะกรรมการศึกษาโครงการแลนด์บริดจ์ระนอง-ชุมพร โดยให้ “เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ” รองนายกฯและรมว.คลัง เป็นประธาน ให้เวลาศึกษา 90 วัน แต่สามารถลดอุณหภูมิลงได้เพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น เพราะสแกนไปที่กลุ่มคัดค้าน โดยเฉพาะกลุ่มเอ็นจีโอ และนักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมในภาคใต้ โจทย์ใหญ่ใจความจะมุ่งไปที่ SEC หรือ “ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้” ซึ่งเป็นภาพรวมที่ใหญ่กว่า “แลนด์บริดจ์”

..nn พูดง่ายๆ ว่า “แลนด์บริดจ์” คือ “เรือธง” ของ SEC แต่ไม่ใช่ทั้งหมดของ SEC จะมีแค่แลนด์บริดจ์ หรือมีแค่ ท่าเรือ 2 ฝั่ง ถนน รางรถไฟ และท่อส่งน้ำมันเท่านั้น

..nn ในทางปฏิบัติถ้าจะทำโครงการแลนด์บริดจ์ รัฐบาลก็จะต้องเสนอสภาออกพระราชบัญญัติระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคใต้ หรือเรียกกันสั้นๆ ว่า “พ.ร.บ. SEC” โดยระเบียงเศรษกิจพิเศษภาคใต้ (Southern EconomicCorridor) จะกินพื้นที่ใน 4 จังหวัด คือ นครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี ชุมพร และระนอง

..nn หัวใจของ SEC คือการสร้างเขตเศรษฐกิจพิเศษขนาดใหญ่ โดยมี “แลนด์บริดจ์” เป็นเรือธง ดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศมาลงที่ SEC

..nnรู้แบบนี้แล้วก็จะเห็นภาพว่าการดึง “แลนด์บริดจ์” ออกมาถกเถียงกันโดยตัดขาดจาก “ภาพใหญ่” คือ SEC จะเป็นการตัดยอดภูเขาน้ำแข็งออกจากราก เถียงกันอย่างไรก็ไม่มีวันจบ ดังนั้น คณะกรรมการชุด “เอกนิติ” ที่จะประสานความเห็นจากทุกฝ่าย น่าจะต้องขยายพื้นที่ไปสู่เรื่องของ ระเบียงเศรษฐกิจทั้งหมด มากกว่าจะเจาะไปที่เดียว เพราะหากทำเช่นนั้น อย่างดีก็ได้แค่ซื้อเวลา เพื่อรอมาทะเลาะกันใหม่เท่านั้นเอง

..nn เช้าวันพฤหัสบดีที่ 7 พฤษภาคม 2569 “อนุทิน ชาญวีรกูล” นำคณะบินไปประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 48 ที่เมืองเซบู สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ มีกำหนดการ 3 วัน

..nn เวทีสุดยอดอาเซียนรอบนี้จะเป็นครั้งแรกที่ “นายกฯอนุทิน” จะได้พบกับ “นายกฯฮุน มาเนต” ของกัมพูชา หลังคณะรัฐมนตรีของไทยมีมติเห็นชอบยกเลิกเอ็มโอยู 2544 ไปเมื่อวันอังคารที่ 5 พฤษภาคม

..nn ทบทวนกันหน่อยว่า เอ็มโอยู 2544 คือบันทึกความเข้าใจระหว่างรัฐไทยกับรัฐบาลกัมพูชาว่าด้วยพื้นที่ที่ไทยและกัมพูชาอ้างสิทธิในไหล่ทวีปทับซ้อนกัน เมื่อล้างไพ่กันเรียบร้อยเพราะผ่านมา 25 ปี ไม่มีอะไรคืบหน้า ก็ต้องมีกลไกอื่นๆ มาดำเนินการซึ่งทางฝ่ายไทยชัดเจนผ่านการสัมภาษณ์ของ “นายกฯอนุทิน” ว่า จะไปใช้กติกาสากล คืออนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทางทะเล หรือ UNCLOS มาเป็นตัวอ้างอิง เพราะทั้งไทยและกัมพูชาล้วนเป็นภาคีของ UNCLOS

..nn ขณะที่กัมพูชาเริ่มแย้มไพ่ใบสุดท้าย ว่าจะเล่นเกมถึงไทยเข้าสู่การเจรจาแบบมีประเทศที่ 3เข้ามาเกี่ยวข้อง ด้วยกลไกภายใต้ UNCLOS ที่ชื่อว่า Compulsory
Conciliation หรือที่ผู้เชี่ยวชาญเขาแปลเป็นภาษาไทยว่า“กระบวนการประนอมภาคบังคับ”

..nn สำหรับกลไก “กระบวนการประนอมภาคบังคับ” มีอยู่ในภาคผนวกที่ 5 หมวด 2 ของ UNCLOS โดยเมื่อมีรัฐผู้ร้องจะใช้กลไกนี้ก็จะทำให้รัฐที่ถูกร้อง “มีพันธกรณีที่จะต้องยอมรับกระบวนการ”จากนั้นก็จะตั้งคณะกรรมาธิการขึ้นมา 5 คน เสนอจากรัฐคู่กรณีฝ่ายละ 2 คน แล้วให้ทั้ง 4 คน ไปเลือกกรรมาธิการคนที่ 5จากประเทศที่สาม มาเป็นประธาน

..nn ถามว่าผลการดำเนินงานของคณะกรรมาธิการ เป็นข้อผูกมัดที่ภาคี 2 ฝ่ายต้องดำเนินการตามหรือไม่ คำตอบคือไม่ใช่เสียทีเดียว โดยขั้นตอนเมื่อได้ข้อสรุป คณะกรรมาธิการก็จะต้องทำรายงานต่อเลขาธิการสหประชาชาติ เพื่อให้คู่ภาคีไปเจรจากันภายใต้กรอบรายงาน

..nn แม้รายงานของคณะกรรมาธิการจะไม่มีข้อผูกมัดต่อรัฐภาคีในแง่กฎหมาย แต่ก็จะถูกใช้เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพสูงให้ต้องทำตาม ซึ่งเคยได้ผลมาแล้วในอดีตกรณีของติมอร์เลสเต กับออสเตรเลีย ดังนั้น เรื่องนี้จึงต้องดำเนินการอย่างระมัดระวังเป็นพิเศษ และยึดหลักตามที่ “นายกฯอนุทิน” บอกไว้คือ“ไทยแลนด์เฟิร์ส”

..nn รักษ์ ปฐวี ออกตัวไว้ก่อนว่าไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านการต่างประเทศหรือกฎหมายทะเลระหว่างประเทศ การนำเรื่องกลไก “กระบวนการประนอมภาคบังคับ” มาเล่าตรงนี้ก็เพื่อปูพื้นให้เห็นภาพ หากในอนาคตไทยอาจต้องเผชิญกับกระบวนการดังกล่าว

..nn ส่วนรายละเอียดว่าไทยจะได้เปรียบเสียเปรียบอย่างไรหรือยังมีกลไกอื่นนอกเหนือจากนี้หรือไม่ คงต้องติดตามเก็บข้อมูลมารายงานกันต่อไป ไม่ให้ตกหล่น..nn

รักษ์ ปฐวี