ข่าวคราวที่มักจะออกมาอย่างต่อเนื่องจากทางด้านของฝ่ายยุโรปตะวันตก (ทั้งประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปและองค์การนาโต) ก็คือความสามารถของฝ่ายยูเครนในการตอบโต้และตีกลับการรุกคืบและรุกรานของฝ่ายรัสเซีย คู่ขนานกันไปกับข่าวสถานการณ์ภายในรัสเซียที่ดูเปราะบาง ย่ำแย่ ทั้งเสถียรภาพของคณะรัฐบาลประธานาธิบดี วลาดิมีร์ ปูติน และสภาพการณ์ทางเศรษฐกิจที่ตกต่ำ

หากแต่ตามสภาพความเป็นจริงนั้น ความพ่ายแพ้ของฝ่ายยูเครนนั้นดูจะเป็นเรื่องที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เนื่องจากฝ่ายยูเครนขาดทั้งกำลังคน และกำลังอาวุธ โดยกำลังคนที่มีอยู่ก็สูญเสียไปในการสู้รบหลายหมื่นคน อีกทั้งการส่งกำลังบำรุงและการผลิตอาวุธยุทโธปกรณ์ที่ได้รับการช่วยเหลือจากประเทศยุโรปตะวันตกนั้นเป็นไปอย่างกระท่อนกระแท่น ระบบการป้องกันทางอากาศก็ไม่ได้ฉมัง เปิดโอกาสให้ฝ่ายรัสเซียสามารถเลือกโจมตีได้ตามอำเภอใจ นอกจากนั้นการบังคับการเกณฑ์ทหารได้รับการต่อต้านจากพลเมืองโดยทั่วไป ทำให้มีการหนีการเกณฑ์ทหารกันเป็นเนืองนิจ

ในขณะเดียวกัน ทางฝ่ายรัสเซียก็ค่อยๆ รุกคืบยึดเมืองเล็กเมืองใหญ่เป็นระยะๆ และประชิดใกล้เข้ามาที่กรุงเคียฟ เมืองหลวงของยูเครนมากยิ่งขึ้น และยังสามารถเลือกโจมตีเป้าหมายรอบๆ กรุงเคียฟและในกรุงเคียฟได้ตามความต้องการอีกด้วย

ตามสภาพการณ์นี้ ก็เลยมีการคาดหมายว่า เอาจริงแล้ว ฝ่ายรัสเซียไม่ได้ต้องการเผด็จศึก เพราะไม่ต้องการให้เกิดการสูญเสียอย่างใหญ่หลวงกับทั้งสองฝ่าย หากแต่ต้องการบีบคั้นผู้นำทางการเมือง และทางการทหารของยูเครนให้ยอมรับความจริงที่ว่า ยูเครนนั้นไม่มีหนทางที่จะเอาชนะฝ่ายรัสเซียได้เลย ฉะนั้นจะต้องกลับสู่โต๊ะเจรจาอย่างเดียว และมิใช่แค่เพียงการหยุดยิง หากแต่ต้องไปไกลถึงการยุติสงคราม และการปฏิบัติตามข้อตกลงที่ได้เคยกระทำกันไว้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการที่ยูเครนจะต้องเป็นประเทศที่มีความเป็นกลาง (Neutrality) ยกเลิกความคิดอ่านที่จะเข้าเป็นสมาชิกองค์การนาโต ซึ่งฝ่ายรัสเซียถือว่าการขยายตัวขององค์การนาโตเข้ามาประชิดเขตแดนของรัสเซียนั้นเป็นการคุกคามความมั่นคงปลอดภัยต่อฝ่ายรัสเซียอย่างใหญ่หลวงชนิดที่รับไม่ได้ รวมไปถึงการยอมรับสภาพความเป็นจริงว่า ดินแดนภาคตะวันออกส่วนหนึ่ง และพื้นที่ไครเมียตกมาเป็นของรัสเซียแล้ว เพราะผู้คนส่วนใหญ่แม้จะมีสถานะเป็นพลเมืองยูเครน แต่มีเชื้อชาติรัสเซีย และเคยได้รับการปฏิบัติเป็นแบบพลเมืองชั้นสองก่อนหน้า 

และแม้ว่ารัสเซียจะถูกคว่ำบาตรอย่างหนักหน่วงโดยฝ่ายสหรัฐอเมริกา และยุโรปตะวันตก แต่ทว่าอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจ GDP ของรัสเซียโดยเฉลี่ยก็ยังสูงกว่าฝ่ายยุโรปตะวันตก และเสถียรภาพของประธานาธิบดี วลาดิมีร์ ปูติน โดยทั่วไปก็ยังมีความมั่นคงอยู่อย่างมาก คนหนุ่มคนสาวส่วนใหญ่ที่เข้าไปรับราชการทหารรัสเซียต่างไปด้วยความสมัครใจ เหตุหนึ่งเพราะความรักชาติและอีกเหตุหนึ่งคือได้รับค่าตอบแทนที่ดีมาก

ภาพรวมจากมุมมองด้านหนึ่ง ฝ่ายยุโรปตะวันตกเป็นผู้สนับสนุน และกำกับให้ฝ่ายยูเครนเป็นผู้สู้รบกับฝ่ายรัสเซีย จึงเท่ากับว่าฝ่ายยูเครนเป็นตัวแทน (proxy) ให้กับฝ่ายยุโรปตะวันตก หรือนัยหนึ่งคือถูกเชิดให้ไปตายแทนฝ่ายยุโรปตะวันตก เพราะจนถึงบัดนี้ ฝ่ายยุโรปตะวันตกก็ยังไม่มีความคิดอ่านใดๆ ที่จะส่งทหารของตนเองเข้าไปอยู่ในสมรภูมิยูเครนเพื่อรบราฆ่าฟันกับฝ่ายรัสเซียโดยตรง

ทั้งหมดนี้ จึงกลายเป็นการวางนโยบาย และมาตรการที่ปราศจากความชาญฉลาดและความเฉลียว มีแต่การใช้อารมณ์ และการหลงใหล เพ้อฝัน เพ้อเจ้อ ทั้งๆ ที่ฝ่ายยุโรปตะวันตกเต็มไปด้วยผู้มีปัญญา หากแต่ขาดความกล้าหาญที่จะทวนกระแสแห่งอารมณ์เกลียดชังรัสเซีย และออกมาพูดเรื่องสันติภาพและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติระหว่างฝ่ายยุโรปตะวันตกกับฝ่ายรัสเซีย

เมื่อตัวแทนยุโรปอย่างรัสเซียถูกบีบเข้ามาเรื่อยๆ จนไม่มีทางดิ้น และยุโรปเองก็ไม่พร้อมจะสนับสนุนยูเครนเพิ่มทั้งด้านอาวุธ และกำลังทหาร นั่นก็ทำให้ยูเครนเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องหันไปพิจารณาทางออกที่เหลืออยู่ นั่นคือการเข้าสู่โต๊ะเจรจากับรัสเซีย แม้ยูเครนเองจะไม่เต็มใจก็ตาม

กษิต ภิรมย์
kasitfb@gmail.com