หลังจากเงื้อง่าปล่อยข่าวมาหลายสัปดาห์ ในที่สุด พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ในฐานะหัวหน้ารักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ก็ได้ฤกษ์งัด “ม.44” ลงนามประกาศคำสั่งคสช. ฉบับที่ 36/2559 ให้อำนาจแก่สำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) เข้าไปจัดการสางปัญหาการครอบครองและรุกล้ำที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินโดยมิชอบด้วยกฎหมาย

โดยข้อใหญ่ใจความของคำสั่งฉบับนี้ สรุปได้คร่าวๆว่า พื้นที่เป้าหมายที่ ส.ป.ก. ต้องเข้าไปจัดการมีอยู่ 3 กลุ่ม คือ 1.ที่ดินที่ยังไม่เข้าสู่กระบวนการปฏิรูปที่ดิน ซึ่งมีเนื้อที่ตั้งแต่ 500 ไร่ขึ้นไป 2.ที่ดินที่คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีมติให้เกษตรกรผู้ได้รับการจัดที่ดินสิ้นสิทธิเข้าทำประโยชน์แล้ว และครอบครองโดยบุคคลที่ไม่ใช่ผู้ได้รับการจัดที่ดิน เนื้อที่ตั้งแต่ 100 ไร่ขึ้นไป และ 3.ที่ดินที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ส่งมอบให้ส.ป.ก. และมีเนื้อที่ตั้งแต่ 500 ไร่ขึ้นไป

สำหรับกรณีที่ดินซึ่งมีเนื้อที่ตั้งแต่ 500 ไร่ขึ้นไป ส.ป.ก. จะต้องประกาศพื้นที่เป้าหมายแล้วให้ผู้ที่ครอบครองที่ดิน นำเอกสารสิทธิมาแสดงภายใน 15 วัน และให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบให้เสร็จภายใน 30 วัน โดยเอกสารประกอบด้วย โฉนดที่ดิน หรือหนังสือตราจอง เอกสาร น.ส.3 หรือ น.ส.3 กหรือ น.ส 3 ข หลักฐานการแสดงการครอบครองที่ดิน (สค.1) หรือใบแจ้งความประสงค์จะได้สิทธิ์ในที่ดิน (สค.2) ใบจอง ใบเหยียบย่ำหรือหนังสือแสดงการทำประโยชน์ตามกฎหมายว่าด้วยการจัดที่ดินเพื่อการครองชีพ(น.ค. 3 หรือ กสน. 3 หรือ กสน. 5) หากไม่มาแสดงในกำหนด ให้ ส.ป.ก. เข้ารื้อถอนภายใน 30 วัน นับตั้งแต่มีคำสั่ง

ขณะที่กรณีผู้ครอบครองหรือซื้อที่ดินต่อจากเกษตรกร 100 ไร่ขึ้นไป ให้ส.ป.ก.มีอำนาจเรียกมาให้ถ้อยคำหรือส่งมอบเอกสาร และในกรณีที่ดินที่มีการครอบครองมากกว่า 500 ไร่ ซึ่งศาลมีคำสั่งถึงที่สุดแล้ว ให้เลขาธิการ ส.ป.ก. แต่งตั้งนำเจ้าพนักงานบังคับคดีเข้าไปดำเนินการ โดยให้เจ้าพนักงานบังคับคดีมีอำนาจสั่งยึด รื้อถอน

โดยเบื้องต้นมีพื้นที่เป้าหมายที่ ส.ป.ก. เตรียมออกประกาศเบ็ดเสร็จจำนวน 4.3 แสนไร่ ใน 25 จังหวัด ประกอบด้วย ภาคเหนือ 6 จังหวัด คือ กำแพงเพชร ตาก เพชรบูรณ์ สุโขทัย อุตรดิตถ์ และอุทัยธานี รวม 7.3 หมื่นไร่ ภาคอีสาน 5 จังหวัด คือ กาฬสินธุ์ ชัยภูมิ นครราชสีมา บุรีรัมย์ และอุดรธานี รวม 1.2 แสนไร่ ภาคกลาง 10 จังหวัด คือกาญจนบุรี จันทบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ตราด ประจวบคีรีขันธ์ ราชบุรี ลพบุรี สระแก้ว และสระบุรี รวม 1.9แสนไร่ ภาคใต้ 4 จังหวัด คือ กระบี่ ชุมพร ยะลา และสุราษฎร์ธานี รวม 3.3 หมื่นไร่

นี่คือเนื้อหาโดยสรุปของคำสั่ง คสช. ที่ 36/2559 ซึ่งเปรียบได้กับการ “ปลดล็อก” และยื่นดาบให้กับ ส.ป.ก. ในการติดตามและสางปัญหาการถือครองที่ดินผิดกฎหมายเพื่อนำที่ดินมาจัดสรรให้กับเกษตรกรตัวจริงเสียงจริง ซึ่งหลังจากนี้ก็คงต้องรอดูฝีมือของ ส.ป.ก.ว่า เมื่อได้ “ดาบ” มาแล้ว จะสามารถใช้ดาบเล่มนี้ได้มากน้อยและเป็นธรรมขนาดไหน ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องติดตามกันต่อไป

มะลิลา