เห็นภาพรถเร่ขายของที่ติดแบรนด์ของห้างค้าปลีกยักษ์ใหญ่หนึ่งในไม่กี่ห้างในบ้านเรา ซึ่งแชร์กันอย่างกว้างขวางในโซเชียลมีเดีย พร้อมทั้งมีคอมเมนท์ตามมาทำนองว่าเป็นห้างใหญ่ เงินทุนมหาศาล จะมาแย่งอาชีพรถพุ่มพวงของคนจนทำไมกัน ขอให้คนจนมีที่ยืนบ้าง ทำนองนี้

ครั้งแรกก็เข้าใจว่า เป็นรถขายของแบบรถพุ่มพวงที่เห็นอยู่ทั่วไป แต่เมื่อพินิจพิจารณาดูแล้ว เห็นว่าสินค้าที่รถเร่ของห้างนำมาจำหน่าย ออกจะเป็นคนละประเภทกับรถพุ่มพวงที่เราเห็นกันอยู่ทั่วไป เพราะส่วนใหญ่จะเป็นของแห้ง เช่น ขนมขบเคี้ยว เครื่องเขียน เครื่องอุปโภคต่างๆ เช่น ผงซักฟอก ยาสีฟัน โลชั่น ยาสระผม เป็นต้น และเห็นว่ามีอาหารแช่แข็ง รวมทั้งมีบริการรับชำระค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าโทรศัพท์ ด้วย

ในฐานะเป็นผู้บริโภค ต้องยอมรับว่ากลยุทธ์นี้ดี ชอบ..ๆ...ๆ เช่นเดียวกับที่เคยชื่นชมผู้ที่ริเริ่มรถพุ่มพวงนำผัก ผลไม้ กุ้ง หอย ปู ปลา หมู เนื้อ และวัตถุดิบปรุงอาหารอื่น ๆ รวมทั้งอาหารสำเร็จรูป ตระเวนขายไปตามหมู่บ้าน ตรอก ซอกซอยต่างๆเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ลูกค้าไม่ต้องเสียเวลาเดินทางไปตลาด

เอ่ยถึงรถพุ่มพวง บางท่านอาจจะยังไม่รู้จัก.....รถพุ่มพวง คือ รถเปิดท้ายขายของที่ขับตระเวนไปในที่ต่างๆ เพื่อนำสินค้าไปบริการลูกค้าถึงที่ สินค้าส่วนใหญ่ที่เห็นก็จะมีดังที่กล่าวมาแล้ว ส่วนที่เรียกว่า “พุ่มพวง” ไม่ได้มาจากชื่อผู้ริเริ่ม และไม่ได้เกี่ยวอะไรกับราชินีลูกทุ่งที่ล่วงลับไปแล้ว แต่เป็นลักษณะของการจัดเตรียมสินค้าใส่ถุงก๊อบแก๊บ แล้วแขวนห้อยไว้เป็นกลุ่ม ๆ รอบตัวรถ เพื่อสะดวกในการซื้อหาของลูกค้า ยกถุงไปเลย ถุงละ 10 บาท 20 บาทก็ว่ากันไป...ลักษณะที่ห้อยเป็นพวงๆ นี่แหละ คือที่มาของชื่อ รถ “พุ่มพวง”

ปัจจุบันมิได้มีเฉพาะรถกระบะที่นำมาทำเป็นรถพุ่มพวง ในบางพื้นที่ บางจังหวัด ก็พบรถจักรยานยนต์ นำมาติดอุปกรณ์เสริมพิเศษเพื่อจัดวางสินค้ารอบตัวผู้ขับขี่ ลักษณะเป็นพุ่มเป็นพวง จึงเรียกรถพุ่มพวง เช่นเดียวกัน

มีคนสำรวจว่า กิจการรถพุ่มพวงนี้รายได้ดีพอสมควร อย่างน้อยๆ กำไรสุทธิวันละ 1,000 บาท เดือนละ 30,000 บาท นับว่าไม่เลวทีเดียว มากกว่าข้าราชการจบปริญญาตรีบรรจุใหม่เสียอีก ด้วยเหตุนี้เราจึงเห็นกิจการ รถพุ่มพวงขยายตัวเพิ่มมากขึ้น โดยลามไปถึงรถจักรยานยนต์อย่างที่ว่ามานั่นแล้ว

ส่วนรถเร่ขายของของห้างนั้น ไม่น่าจะเรียกรถพุ่มพวง เพราะมีการจัดวางสินค้าบนชั้นวางอย่างมีระเบียบ เวลาเดินทางก็จะเลื่อน หรือพับเก็บสินค้าเข้าไว้ในตัวกระบะรถที่ต่อเป็นตู้เรียบร้อย เมื่อไปถึงจุดที่เหมาะสมก็จอดรถ แล้วเปิดตู้ ด้านข้างและเปิดท้าย เลื่อนชั้นวางสินค้าออกมาจำหน่าย ก็ดูเรียบร้อยดี

ผิดกับรถพุ่มพวงที่แลเห็นสินค้าตลอดเวลาที่ขับตระเวนไป วันดีคืนดีก็พบ ถุงแตงกวา ถุงมะเขือ ถุงหอมกระเทียม ถูกรถเหวี่ยงร่วงลงพื้นถนน รถคันอื่นเหยียบไปเหยียบมา เลอะถนนไปหมด กระบะท้ายอาจจะเป็นที่วางถังน้ำแข็งแช่เนื้อสัตว์ ถ้าจัดการไม่ดี น้ำก็จะไหลเป็นทางตามรถไปเรื่อยๆ

อันที่จริงตามกฎหมาย การบรรทุกของนั้นมีข้อห้ามว่า ห้ามบรรทุกของเกินกว่าความกว้างของตัวรถ ส่วนความยาวด้านหน้าได้ไม่เกินหน้าหม้อรถ ด้านหลังยื่นพ้นตัวรถได้ไม่เกิน 2.50 เมตร โดยต้องติดธงสีแดงขนาด 30 x 45 ซม. ในเวลากลางวัน และไฟสีแดงในเวลากลางคืนให้สามารถมองเห็นได้ในระยะ 150 เมตร ไว้ที่จุดสิ้นสุดของสิ่งของที่บรรทุก

สำหรับความสูง จะบรรทุกได้ไม่เกิน 3 เมตรจากพื้นทาง ถ้ารถกว้างเกินกว่า 2.3 เมตรบรรทุกได้สูงไม่เกิน 4 เมตรจากพื้นทาง นอกจากนี้ยังต้องมีสิ่งป้องกันไม่ให้สิ่งของที่บรรทุกตกหล่น รั่วไหลส่งกลิ่น ส่องแสงสะท้อน หรือปลิวจากรถ เพราะอาจจะก่อให้เกิดความเดือดร้อนรำคาญ หรือเกิดอันตรายแก่ผู้อื่น หรือทรัพย์สินต่าง ๆ

กรณีของรถพุ่มพวง เจ้าหน้าที่ก็คงอนุโลมให้สำหรับคนทำมาหากินสุจริต แต่กรณีการบรรทุกสิ่งของอื่น ๆ เช่น รถบรรทุกอ้อยบรรทุกหญ้าแห้ง ฟางข้าว บรรทุกวัสดุก่อสร้างเช่น ท่อน้ำ เสาคอนกรีต น่าจะเข้มงวดกวดขันกันหน่อย เพราะน่าจะเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย

กลับมาเรื่องของรถเร่ของห้าง นัยว่ายังอยู่ในขั้นทดลองเท่านั้นยังไม่ได้เอาจริง พอเจอกระแสต่อต้านนี้ คงนำไปปรับกลยุทธ์การตลาดกันใหม่

หากจะมองอีกมุมหนึ่งแบบใจกว้างๆหน่อย รถเร่ของห้าง ก็ไม่ได้เป็นการแย่งตลาดรถพุ่มพวง แต่เป็นลักษณะคล้ายๆ แฟรนไชส์ ที่ใครก็ได้ที่อยากลงทุนก็นำรถมาตกแต่งดัดแปลงตามแบบของห้าง สินค้าก็จัดตามรายการที่กำหนด ขายไป สินค้าหมดก็ไปซื้อมาเพิ่มเติมใหม่ ทำเป็นอาชีพ มีรายได้เลี้ยงครอบครัว...เป็นอีกทางเลือกหนึ่งของคนทำมาหากิน

ไอเดียรถเร่ขายของนี้ กระทรวงเกษตรฯ น่าจะนำมาเป็นแนวทางสำหรับตลาดสินค้าเกษตรบ้าง....ท่าจะดีมิใช่น้อย...

แว่นขยาย