**เครียด...จน...กินเหล้า...เครียด...จน...อัดบุหรี่...มีมานานในสังคมไทย....มาวันนี้ "จนไม่ไหวแล้วโว๊ย”...ก็เหมือนเดิม...กินเหล้า..อัดบุหรี่....!! อันนี้ยืนยันได้จาก รายงานภาวะสังคมไตรมาส 1 ปี 2569 ของสำนักงานพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ(สภาพัฒน์ฯ)... ที่เพิ่งเปิดเผยไปเมื่อปลายเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา พบว่าการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และบุหรี่ไตรมาสที่  1 ปี 2569 เพิ่มขึ้น 0.2% สวนทางกับสภาพเศรษฐกิจและวิกฤตค่าครองชีพ แต่การโตขึ้นของตลาดสินค้าทั้ง 2 ชนิดนี้ ไม่ได้หมายความว่ารัฐจะเก็บภาษีได้อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วยเสมอไป...!!

เพราะโครงสร้างภาษีสรรพสามิตที่ใช้อยู่ตอนนี้ยังไม่สามารถรีดประสิทธิภาพในการจัดเก็บมาได้เต็มที่...รายงานฉบับนี้ได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับภาษีแอลกอฮอล์และภาษีบุหรี่ไว้น่าสนใจว่า...โครงสร้างภาษีแอลกอฮอล์ของประเทศไทยยังมีข้อจำกัดสำคัญ โดยเฉพาะการจัดเก็บภาษีตามปริมาณในอัตราคงที่ เช่น กลุ่มไวน์ที่จัดเก็บภาษีปริมาณในอัตรา 1,000 บาทต่อลิตรแอลกอฮอล์บริสุทธิ์...ทำให้มูลค่าที่แท้จริงของภาษีลดลงเมื่อเวลาผ่านไป จึงแนะนำให้พิจารณาปรับโครงสร้างภาษีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ให้สะท้อนระดับความเสี่ยงต่อสุขภาพอย่างเหมาะสม ควบคู่กับการกำหนดกลไกปรับอัตราภาษีอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง...

อีกประเด็นที่ควรให้ความสำคัญ คือ โครงสร้างภาษีบุหรี่ 2 อัตราทำให้เกิดแนวโน้มการแพร่ระบาดของบุหรี่ผิดกฎหมายรุนแรงขึ้นภายหลังการปรับอัตราภาษีเพิ่มในปี 2564 ส่งผลให้ราคาบุหรี่ถูกกฎหมายสูงขึ้นพรวดพราด จนทำให้สัดส่วนการบริโภคบุหรี่ผิดกฎหมายเพิ่มขึ้นตามไปด้วย จากร้อยละ 2.9 ในปี 2559 เป็นร้อยละ 25.4 ในไตรมาส 3 ปี 2567...บุหรี่ผิดกฎหมายอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนในระดับที่รุนแรงขึ้น เพราะไม่ได้มาตรฐานและขาดการควบคุมคุณภาพ นำไปสู่ภาระค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุขของภาครัฐที่เพิ่มขึ้นในระยะยาว แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้วก็ต้องไล่จับกันไป ข้อมูลจากกรมสรรพสามิตระบุว่า ในเดือนพฤษภาคม 2569 มีการจับกุมคดียาสูบผิดกฎหมายสูงที่สุดในทุกหมวดถึงกว่า 2,182 คดี คิดเป็นค่าปรับ 69.14 ล้านบาท…

รายงานสภาพัฒน์ฯ ฉบับนี้ ก็ไม่ต่างอะไรกับการศึกษาของกรมสรรพสามิต และนักวิชาการด้านเศรษฐศาสตร์ และสาธารณสุขชื่อดังของไทย ที่ระบุถึงการแก้ไขปัญหาด้วยการปรับโครงสร้างภาษีให้เป็นแบบอัตราเดียว โดยรายงานนี้ได้อ้างอิงผลการศึกษาผลกระทบของการปรับโครงสร้างภาษีสรรพสามิตบุหรี่แบบอัตราเดียวต่อเศรษฐกิจและสังคมไทย ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปี 2569 ที่พบว่า การกำหนดอัตราภาษีตามมูลค่าในอัตราเดียวควบคู่กับการปรับทยอยเพิ่มภาษีตามปริมาณไปเรื่อยๆ และการปราบปรามบุหรี่ผิดกฎหมายไปพร้อมกัน จะช่วยลดต้นทุนด้านสุขภาพของประเทศและสร้างเสถียรภาพของระบบภาษีในระยะยาว..

นี่เป็นอีกหนึ่งความเห็นในเรื่องการปรับโครงสร้างภาษีบุหรี่จากหน่วยงานรัฐอิสระที่ได้มีการติดตามปัญหามาอย่างต่อเนื่อง เท่าที่เห็นได้ฟังทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องก็มีแนวทางเป็นเอกฉันท์ที่จะต้องปรับอัตราภาษีบุหรี่ขามูลค่าให้เป็นอัตราเดียวตามหลักสากลแบบที่ใช้กันเกือบทุกประเทศ...แวดวงการเงิน...จึงอยากให้ ดร.เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.คลัง และ ดร.พรชัย ฐีระเวช อธิบดีกรมสรรพสามิต....เลิก "ขลาดกลัว”....แล้วกล้าหาญที่จะตัดสินใจในสิ่งที่ควรจะทำเสียที....**

** อนันตเดช พงษ์พันธุ์**