ก่อนจะถึงฤดูกาลท่องเที่ยวของอียิปต์ซึ่งจะเริ่มทริปแรก 19-28 ตุลาคม   ผมขออุ่นเครื่องนำท่านผู้อ่านย้อนอดีตไปสู่ต้นธารแห่งอารยธรรมของหลายประเทศทั่วโลก

อารยธรรมอียิปต์โบราณครับ

ประวัติศาสตร์อียิปต์ที่ยาวนานกว่า 5 พันปีนั้น   มีเรื่องราวหลายแง่หลายมุมให้พูดถึง  และยังสามารถเชื่อมโยงมาถึงวัฒนธรรมของยุคปัจจุบันด้วย  หนึ่งในนั้นก็คือ  เครื่องราชอิสริยาภรณ์

หนังสือ THE OXFORD ENCYCLOPEDIA OF ANCIENT EGYPT ได้รวบรวมภาพเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของอียิปต์โบราณที่รวมถึง บัลลังค์ และ ที่วางเท้าของฟาโรห์  และ คฑา ชนิดต่างๆเอาไว้ตามรูปภาพข้างล่างนี้  

โอกาสหน้าจะนำเอาเรื่องราวของเครื่องราชอิสริยาภาณ์เหล่านี้มาขยายความเล่าให้ฟังกันครับ  แต่บทความนี้จะพูดถึงเฉพาะคฑาแห่งอำนาจก่อนครับ   

(ภาพรวมของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ของอียิปต์โบราณ ที่รวมถึงคฑาชนิดต่างๆด้วย)

คฑาแห่งอำนาจ (SCEPTRE) เป็นสัญลักษณ์ที่สำคัญของบรรดาเทพเจ้า  และ  ฟาโรห์ของอียิปต์โบราณ

ย้อนกลับไปที่เมืองเมมฟิส(MEMPHIS) ซึ่งเป็นเมืองหลวงแห่งแรกของอียิปต์โบราณ ตั้งอยู่นอกกรุงไคโรไปประมาณ 25 กิโลเมตรนั้น  เคยเป็นสถานที่ใช้ในการประกอบราชพิธีราชาภิเษกของฟาโรห์  โดยมีเทพเจ้าปทาห์(PTAH) ซึ่งเป็นเทพเจ้าประจำเมืองเมมฟิส เป็นสักขีพยาน

(เทพปทาห์ - ภาพจากวิกิพีเดีย)

เทพปทาห์  เป็นเทพที่ได้รับการเคารพมายาวนานในฐานะเทพเจ้าของอียิปต์ทั้งมวล (ต่อมาภายหลังเปลี่ยนไปเป็นเทพฮอรัส)  สันนิษฐานว่า  ฟาโรห์พระองค์แรก เช่น  ฟาโรห์นาเมอร์ ในยุคอาณาจักรเก่า(THE OLD KINGDOM)เรื่อยมาจนถึงยุคอาณาจักรใหม่(THE NEW KINGDOM) เป็นเวลากว่า 2 พันปี  จะทำพิธีราชาภิเษกกันที่วิหารของเทพปทาห์ที่นี่

เทพปทาห์ จะอยู่ในรูปของเพศชาย ยืนตัวตรงเท้าชิดติดกันในท่าของมัมมี่ที่ถูกพันด้วยผ้าลินินทั้งตัว  มือทั้งสองยื่นตรงออกมาในระดับข้อศอก เพื่อกุมคฑาที่อยู่เบื้องหน้า

คฑาของอียิปต์โบราณจะมีหลายชนิด  แตกต่างกันตรงหัวคฑา ที่ทำให้ชื่อเรียกของคฑานั้นๆแตกต่างกันไป  นักโบราณคดีสันนิษฐานว่า  ต้นกำเนิดของคฑาเหล่านี้มาจากเครื่องมือในการประกอบอาชีพของชาวอียิปต์โบราณ  หรือ สิ่งที่เกี่ยวข้องกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นที่เคารพของชาวอียิปต์โบราณ

(โลงศพของฟาโรห์ตุตันตามุน  ฟาโรห์จะถือเครื่องราชกกุธภัณฑ์ 2 ชนิดคือ ตะขอ และ แส้)

อย่างเช่นเครื่องราชกกุธภัณฑ์ ที่มักจะแสดงอยู่บนโลงศพแบบรูปมนุษย์ และอยู่ในมือของฟาโรห์ผู้เป็นเจ้าของโลงศพนั้นๆ  เช่น  โลงศพของฟาโรห์ตุตันคามุน มีมือกำคฑา 2 ชนิดวางไขว้ทับกันบนหน้าอก  

เครื่องราชกกุธภัณฑ์ที่ว่านี้ก็คือ  ตะขอ(CROOK) และ  แส้(FLAIL)

ไม้ตะขอ เป็นเครื่องมือสำคัญของชาวปศุสัตว์ ที่เลี้ยงสัตว์ประเภทแพะ แกะ วัว เหล่านี้เป็นต้น  เพื่อใช้ในการต้อนฝูงสัตว์เหล่านี้    ส่วนแส้ นั้น  เป็นเครื่องมือในการฟาดรวงข้าว  เพื่อให้เมล็ดข้าวหลุดออกจากรวง และยังใช้เป็นอาวุธในการรบอีกด้วย  

เพราะชาวอียิปต์โบราณดำรงชีพด้วยการกสิกรรม  และ  เกษตรกรรม เป็นหลัก

ฟาโรห์ ก็คือผู้นำของชาวบ้านที่ดำรงชีพด้วยอาชีพนี้   ดังนั้น  ฟาโรห์จึงเอาเครื่องมือดังกล่าวมาเป็นสัญลักษณ์สำคัญที่เรียกว่า  เครื่องราชกกุธภัณณ์  เพื่อแสดงความเชื่อมโยงกับประชาชนของพระองค์อย่างลึกซึ้ง  

(ภาพสลักบนผนัง จะเห็นเทพฮอรัส(ขวา) ในมือขวาถือคฑาวาส ในขณะที่มือซ้ายถืออังค์ห หรือ กุญแจแห่งชีวิต)

แต่คฑาของเทพปทาห์ จะมีความโดดเด่นมากกว่าคฑาทั่วๆไป   โดยปกติ  คฑา จะมีรูปแบบที่แตกต่างกันออกไป  เช่น  อังค์ห(ANKH) หรือที่เรียกกันแบบให้เข้าในง่ายๆก็คือ กุญแจแห่งชีวิต (KEY OF LIFE) ,วาส(WAS) สัญลักษณ์แห่งความมั่นคง , ดเจด(DJED) เป็นสัญลักษณ์กระดูกสันหลังของมนุษย์ , คฑาอะบา(ABA) ที่มีลักษณะคล้ายเทียน , คฑา ทรงดอกบัว(LOTUS)ซึ่งเป็นดอกไม้ศักดิ์สิทธิ์ประจำอียิปต์บน(UPPER EGYPT), คฑาปาปิรัส(PAPIRUS) ซึ่งเป็นดอกไม้ศักดิ์สิทธิ์ประจำอียิปต์ล่าง(LOWER EGYPE)   เป็นต้น

(คฑาของเทพปทาห์ ซึ่งผสมผสานของ 3 คฑา คือ กุญแจแห่งชีวิต , วาส  และ  ดเจด - ภาพจากวิกิพีเดีย)

เพราะคฑาของเทพปทาห์ จะเอาคฑา 3 ชนิดมาผสมกัน  คือ  อังค์ห  วาส  และ  ดเจด  เป็นการผสมผสานความหมายอย่างครบถ้วนกระบวนความ

ท่านที่สนใจจะร่วมเดินทางเจาะลึกอียิปต์กับผม และฟังเรื่องเล่าของอียิปต์อย่างละเอียด ระหว่างวันที่ 19-28 ตุลาคม นี้  สามารถสอบถามรายละเอียดได้ที่ โทร 0885786666 หรือ LINE ID – 14092498

พบกันใหม่สัปดาห์หน้าครับ