เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว เราได้คุยกันถึงการบริจาคเลือดในสุนัขและแมว ชนิดของกลุ่มเลือด รวมถึงสถานการณ์ของร่างกายหรือโรคที่บ่งชี้ว่ามีความจำเป็นที่จะต้องได้รับเลือดกันไปแล้ว สัปดาห์นี้เรามาคุยกันต่อ ถึงขั้นตอนในการบริจาคเลือด บริมาณเลือดที่จะบริจาคแต่ละครั้ง รวมถึงองค์ประกอบของเลือดที่สัตวแพทย์สามารถนำไปแยกใช้ และข้อดีของการบริจาคเลือดกันครับ

@ปริมาณเลือดเท่าใด ที่สุนัขและแมวสามารถบริจาคได้ในแต่ละครั้ง?

สุนัขสามารถบริจาคเลือดได้ปริมาณ 10-20 มล./กก. โดยปกติในสุนัขพันธุ์ขนาดกลางจะเก็บเลือดไม่เกิน 350 มล. ต่อตัว ส่วนในสุนัขพันธุ์ใหญ่ เช่น Great Dane และ Saint Bernard จะเก็บเลือดได้ประมาณ 450 มล. ต่อตัว

ส่วนในแมวสามารถบริจาคเลือดได้ปริมาณ 10-12 มล./กก. ซึ่งโดยปกติจะอย่ที่ประมาณ 60-90 มิลลิลิตร

@ขั้นตอนในการบริจาคเลือดในสุนัขเป็นอย่างไร

ในการบริจาคเลือดในสัตว์เลี้ยง จะคล้ายกันทั้งในสุนัขและแมว คือจะมีขั้นตอนหลักๆ ดังนี้

 ตรวจเช็คสุขภาพสัตว์

สัตวแพทย์จะตรวจเลือดสัตว์ โดยตรวจความเข้มข้นของเม็ดเลือดแดง เกล็ดเลือด รวมทั้งตรวจการทำงานของตับไต และตรวจพยาธิในเม็ดเลือดก่อน

 การเก็บเลือด

เมื่อผลเลือดผ่านเกณฑ์แล้ว สุนัขสามารถเก็บเลือดได้จากทั้งที่หลอดเลือดดำที่ขาหน้า หรือที่คอ ขึ้นอยู่กับขนาดของสุนัขและขนาดของหลอดเลือด (ทั้งนี้หากสุนัขมีอาการวิตกหรือเครียดมากๆ สัตวแพทย์และเจ้าของอาจพิจารณารวมกันในการให้ยาซึมเพื่อลดความเครียดของสัตว์ได้)

 การให้สารน้ำทดแทน

ระหว่างที่สุนัขบริจาคเลือด สัตวแพทย์จะทำการให้น้ำเกลือเพื่อทดแทนปริมาณน้ำเลือดที่สูญเสียไป และป้องกันไม่ให้สุนัขมีสภาวะขาดน้ำ

 การพักผ่อน

หลังจากบริจาคเลือดเรียบร้อยแล้ว สุนัขจะนอนพักเป็นเวลาประมาณ 10-15 นาที

 การบำรุง

สุนัขจะได้รับอาหารบำรุงสุขภาพ และยาบำรุงเลือดกลับไปป้อนต่อเนื่องที่บ้าน

@ ที่โรงพยาบาลสัตว์เล็ก คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาฯ มีผลิตภัณฑ์ของเลือดอื่นหรือไม่?

นอกจากเลือด (whole blood) แล้ว โรงพยาบาลสัตว์เล็กคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ยังมีกระบวนการแยกส่วนประกอบของเลือดเพื่อใช้ในแต่ละวัตถุประสงค์ของผู้รับอีกด้วย เช่น เม็ดเลือดแดงอัดแน่น (packed red blood cells) พลาสมาแช่แข็ง (fresh frozen plasma) และเกล็ดเลือด (platelet concentration)

@การวางยาซึมแก่สัตว์เลี้ยงเพื่อบริจาคเลือดมีความเสี่ยงมากน้อยแค่ไหน?

 สำหรับสุนัข สัตวแพทย์อาจมีการให้ยาซึม เพื่อคลายเครียดหรือเพื่อสงบประสาทในสุนัขที่มีอาการตื่นเต้น หรือค่อนข้างดุจนไม่สามารถที่จะควบคุมได้ โดยเรียนย้ำว่า ยาที่ใช้ค่อนข้างมีความปลอดภัย และภายหลังการใช้ยา จะมีการให้ยาเพื่อแก้ฤทธิ์ของยาสงบประสาทเสมอ เพื่อสุนัขบริจาคเลือดเสร็จจะกลับมารับรู้เป็นปกติเกือบ 100%

 ส่วนในแมว สัตวแพทย์มีความจำเป็นที่ต้องวางยาสงบประสาทในเกือบทุกกรณี เนื่องจากแมวมักมีความวิตก และมักจะไม่ค่อยยินยอมให้กระทำอะไรที่ใช้เวลานานๆ แต่เรียนว่าปริมาณยาและชนิดของยาที่ให้ จะอยู่ในระดับที่ปลอดภัยต่อตัวแมว

@การพาสัตว์เลี้ยงมาบริจาคเลือด มีข้อดีอย่างไร?

1. การบริจาคเลือดที่ธนาคารเลือด โรงพยาบาลสัตว์เล็ก จุฬาฯ นั้น มีประโยชน์หลายด้าน ทั้งต่อตัวสัตว์เองและเจ้าของสัตว์ ได้แก่ ตัวสัตว์เลี้ยงเอง จะได้รับการตรวจสุขภาพจากสัตวแพทย์อย่างละเอียด และไม่เสียค่าใช้จ่ายในการตรวจสุขภาพด้วย

2. ร่างกายของสัตว์ มีการหมุนเวียน เปลี่ยนถ่ายเลือดใหม่เป็นประจำทุก 3 เดือน

3. ถือว่าเป็นการทำบุญ 2 ต่อ ทั้งตัวสัตว์เองที่ได้ต่อชีวิตและต่อลมหายใจให้แก่เพื่อนสัตว์ที่กำลังเจ็บป่วย  และต่อเจ้าของสัตว์เองก็ได้ชื่อว่าเป็นสะพานบุญในการเชื่อมต่อการทำความดีนั้นด้วย

จะเห็นได้ว่า การบริจาคเลือดมีสัตว์เลี้ยงนั้น มีความจำเป็นต่อลมหายใจให้สัตว์ที่ต้องการเลือดทดแทน ไม่ว่าจะเป็นจากโรคหรือจากอุบัติเหตุ รวมถึงยังเป็นประโยชน์ต่อตัวสัตว์เลี้ยงและผู้เลี้ยงอีกด้วย อีกทั้งการบริจาคเลือดนั้น ก็ไม่ได้เป็นเรื่องที่น่ากลัวอย่างที่หลายคนเข้าใจ ดังนั้นหากท่านใดมีสัตว์เลี้ยงที่มีคุณสมบัติครบถ้วนในการเป็นผู้ให้เลือดก็สามารถติดต่อเข้ามาได้ที่ แผนกธนาคารเลือด โรงพยาบาลสัตว์เล็ก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นะครับ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ฝ่ายประชาสัมพันธ์ คณะสัตวแพทยศาสตร์

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย