ภาวะท้องเสียหรือการถ่ายเหลวกว่าปกตินั้นเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในลูกสุนัข หลายท่านอาจมองว่าเป็นเรื่องปกติ แต่อย่าชะล่าใจไปนะครับ บางครั้งอาจส่งผลที่เป็นอันตรายถึงชีวิตต่อลูกสุนัขได้ วันนี้ ผมมีข้อมูลน่าสนใจจาก อ.สพ.ญ.ดร.ปุญญมณี แหยมเกตุ จาก ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาฝากกันครับ

ปัญหาที่พบได้บ่อยในลูกสุนัขอย่างหนึ่งคือ ภาวะท้องเสียหรือการถ่ายเหลวกว่าปกติ เนื่องจากระบบต่างๆ ในร่างกายของลูกสุนัข ได้แก่ ระบบทางเดินอาหาร ภาวะสมดุลของจุลชีพในทางเดินอาหาร และระบบภูมิคุ้มกันของสุนัขในช่วงวัยนี้ยังพัฒนาไม่สมบูรณ์เท่าในสุนัขโต ซึ่งภาวะท้องเสียจะเป็นสิ่งที่พบได้บ่อย และปัญหาเพียงเล็กน้อยนี้อาจกลายเป็นเรื่องใหญ่ที่อันตรายต่อลูกสุนัขได้  เมื่อเริ่มต้นจากลูกสุนัขมีอาการถ่ายเหลว

@ท้องเสียในลูกสุนัขมีสาเหตุจากอะไร?

สาเหตุที่พบได้บ่อย มักเป็นเรื่องของ “อาหาร” การเริ่มให้อาหารในลูกสุนัขที่เพิ่งหย่านม หรือการเปลี่ยนอาหารแบบกระทันหัน อาจทำให้ลูกสุนัขปรับตัวไม่ทัน ในบางรายอาจมีการแพ้อาหาร หรือมีองค์ประกอบบางอย่างในอาหารที่ทำให้เกิดการท้องเสียได้

นอกจากนี้ลูกสุนัขเป็นวัยที่มีความซุกซน อาจมีการคุ้ยขยะหรืออาหารที่ทิ้งแล้ว รวมถึงนิสัยที่ชอบงับ คาบ กัด แทะสิ่งแปลกปลอมต่างๆ ทำให้มีโอกาสได้รับสารพิษหรือสิ่งสกปรกที่ทำให้ท้องเสีย  ซึ่งในบางครั้งก็อาจเกิดอันตรายถึงขั้นทำให้เกิดการอุดตันระบบทางเดินอาหารได้ นอกจากนี้ การติดเชื้อในทางเดินอาหารก็เป็นอีกสาเหตุที่เกิดได้บ่อย ไม่ว่าจะเป็นเชื้อไวรัส ปรสิต หรือแบคทีเรีย ก็ทำให้เกิดการท้องเสียได้โดยเฉพาะในลูกสุนัขที่ยังไม่ได้รับวัคซีนและการป้องกันปรสิต

นอกจากสาเหตุที่กล่าวมาแล้ว อีกสิ่งหนึ่งที่ทำให้ลูกสุนัขมีอาการท้องเสียได้นั้นก็คือ “ความเครียด” ซึ่งสามารถเกิดขึ้นเนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงสิ่งของหรือสิ่งแวดล้อมในบ้าน รวมทั้งการได้เจอคนแปลกหน้าในบ้านหรือในพื้นที่สาธารณะ จนทำให้ลูกสุนัขวิตกกังวล หวาดกลัว และเกิดความเครียด

@เมื่อลูกสุนัขท้องเสียควรทำอย่างไร?

จริงๆ แล้ว ในกรณีที่ลูกสุนัขมีอาการท้องเสีย เจ้าของควรพาลูกสุนัขเข้าพบสัตวแพทย์ เพื่อพูดคุยถึงสาเหตุของภาวะท้องเสียและแนวทางในการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ ซึ่งจะแตกต่างกับกรณีที่เกิดในสุนัขโต ที่นังพอปล่อยให้ดีขึ้นเองได้บ้าง

แต่หากไม่สะดวกจะพาเข้าพบทันที ในรายที่มีอาการท้องเสียเพียงเล็กน้อย ลูกสุนัขยังร่าเริง และไม่มีอาการอื่นร่วม (เช่น การอาเจียน ซึม หรือแสดงอาการปวดเกร็งช่องท้อง เป็นต้น) ลูกสุนัขอาจอาการดีขึ้นเองได้ ทั้งนี้ เจ้าของสามารถดูแลเบื้องต้นด้วยการปรับเปลี่ยนอาหารให้เป็นอาหารแบบอ่อน ย่อยง่าย และเตรียมน้ำสะอาดให้ลูกสุนัขได้กินเพื่อลดความเสี่ยงการขาดน้ำ ซึ่งอาจใช้ผงเกลือแร่ ORS ละลายน้ำป้อนร่วมด้วยได้ 

อย่างไรก็ตามหากลูกสุนัขมีอาการแย่ลง จำนวนครั้งของการถ่ายมากขึ้น หรือท้องเสียอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาเกินกว่า 1-2 วัน เจ้าของควรรีบพาลูกสุนัขไปพบสัตวแพทย์ เพราะลูกสุนัขอาจเกิดภาวะขาดน้ำ เสียสมดุลของเกลือแร่ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อร่างกายถึงชีวิตได้

สำหรับกรณีที่ลูกสุนัขมีอาการท้องเสียร่วมกับอาการแสดงอื่นๆ เช่น มีเลือดปนในอุจจาระ อุจจาระมีกลิ่นคาว อุจจาระเป็นสีดำ มีอาการปวดเกร็งช่องท้อง อาเจียน มีไข้ ซึม ไม่กินอาหาร เป็นต้น ในกรณีเหล่านี้ เจ้าของ “ไม่ควรนิ่งนอนใจ” ควรพาไปพบสัตวแพทย์ “ทันที” เพื่อรับการตรวจวินิจฉัย หาสาเหตุ และรับการรักษาที่เหมาะสมอย่างทันท่วงทีครับ

@สามารถป้องกันการท้องเสียในลูกสุนัขได้อย่างไร?

เจ้าของสามารถลดความเสี่ยงของภาวะท้องเสียในลูกสุนัขได้โดย

- หมั่นทำความสะอาดภาชนะที่ใส่อาหารและน้ำของสัตว์ และคว่ำให้แห้งสนิท

- หากต้องการเปลี่ยนอาหารชนิดใหม่ให้ลูกสุนัข ควรทำการปรับเปลี่ยนอย่างช้าๆ ครั้งละ 10-20% ของชนิดเดิม

- ปิดถังขยะให้มิดชิดและหมั่นดูแลไม่ให้มีขยะหรือสิ่งแปลกปลอมปะปนอยู่ในพื้นที่ที่ลูกสุนัขอาศัยอยู่ 

- ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัยต่อสัตว์ทำความสะอาดในบริเวณที่ลูกสุนัขอยู่เป็นประจำ

- พาลูกสุนัขไปตรวจสุขภาพเพื่อรับวัคซีนและป้องกันปรสิตทั้งภายในและภายนอกตามโปรแกรมที่สัตวแพทย์แนะนำ

- ในกรณีที่ลูกสุนัขยังไม่ได้รับวัคซีนหรือป้องกันปรสิต เราควรแยกเลี้ยงจากสุนัขตัวอื่นที่ได้รับวัคซีนแล้ว และหลีกเลี่ยงการออกไปพื้นที่สาธารณะเพื่อลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ จนกว่าลูกสุนัขจะได้รับวัคซีนครบตามความเหมาะสมครับ

หมอโอห์ม

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ภาควิชากายวิภาคศาสตร์  ฝ่ายประชาสัมพันธ์ และภาพลักษณ์องค์กร

คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย