มีคำกล่าวว่า คนที่กลัวไฟฟ้ามากที่สุด ก็คือเจ้าหน้าที่การไฟฟ้า เพราะรับรู้ถึงอานุภาพมากกว่าคนอื่น เช่นเดียวกับ ตำรวจหน่วยเก็บกู้วัตถุระเบิด (EOD) ชนิดยิ่งรู้ลึกก็ยิ่งน่ากลัว ถือเป็นหน่วยเสี่ยงตายมากที่สุดของตำรวจ ผู้ทำหน้าที่ตรงจุดนี้ไม่ใช่มีแค่ความกล้า แต่เป็นเรื่องของความเสียสละต่อส่วนรวม และคำว่า บ้าบิ่น มิอาจนำมาใช้ได้กับที่นี้ เพราะหากไม่มี สติ นั่นหมายถึงกำลังล้อเล่นกับความตาย

การค้นหาคนทำงานนี้แบบจริงจังหายาก คงมีแต่ พ.ต.อ.กำธร อุ่ยเจริญ รอง ผบก.สปพ.(191) หรือ รองอุ่ย วัย 51 ปี ผู้เชี่ยวชาญด้านการเก็บกู้และตรวจพิสูจน์วัตถุระเบิด เขาเคยเสี่ยงตายกับระเบิดเกือบ 5,000 กว่าครั้งตลอดชีวิตรับราชการ จับคนร้ายคือความสำเร็จของนักสืบ สำหรับเขานอกจากการกู้ระเบิดสำเร็จ เพื่อความปลอดภัยของประชาชน ยังเป็นสิ่งการันตีว่าเขามีชีวิตอยู่ และพร้อมจะปฏิบัติหน้าที่ต่อไป

ตลอดระยะเวลา 30 กว่าปีของ พ.ต.อ.กำธร จากทหารอากาศเหล่าสรรพาวุธ สู่หัวเรือหน่วยเก็บกู้และตรวจพิสูจน์วัตถุระเบิด ไม่เปลี่ยนแปลงกับการคลุกคลีระเบิด ต่างกันคือภาคทฤษฎีกับภาคปฏิบัติ เพิ่มก้าวที่ย่างเข้าไปสัมผัสความตายมากขึ้น ด้วยจบทางด้านนี้และชื่นชอบจึงเลือกอยู่ แม้จะเสี่ยงอีกไม่รู้กี่ครั้ง ระเบิดไม่หมดสิ้นก็ตาม จนกลายเป็นที่รู้จักนาม อาจารย์แก๊ก (GAG) เสียงสัญญาณปลอดภัย

“ไม่ใช่เป็นเรื่องความประทับใจ เพราะเวลาเจอวัตถุต้องสงสัย หรือได้รับแจ้งเข้าไปเก็บกู้ แม้กระทั่งมันระเบิดแล้ว จะนึกถึงความปลอดภัยของประชาชน รวมถึงเจ้าหน้าที่ตำรวจด้วยกันเอง ก็เป็นเรื่องตื่นเต้นและหวาดเสียวมากกว่า เราต้องเตรียมความพร้อมตลอดเวลา” อดีต ผกก.อีโอดี กล่าว

รอง ผบก.สปพ.(191) ด้านเก็บกู้วัตถุระเบิด กล่าวว่า การปฏิบัติภารกิจเก็บกู้วัตถุระเบิด ตนจะมีปรัชญาการทำงาน 4 เรื่อง ประกอบด้วย 1.ชีวิต ของประชาชน รวมถึงตำรวจที่ปฏิบัติภารกิจต้องปลอดภัย 2.ทรัพย์สิน ของประชาชน รวมถึงของทางราชการต้องไม่เสียหาย 3.ต้องมี วัตถุพยาน ในการดำเนินคดีกับคนร้าย และ 4.การดำเนินชีวิตของประชาชน เป็นปกติสุข ตนก็ยึดหลักการนี้มาตลอด

ช่วงปี 2547-2552 เคยลงไปช่วยปฏิบัติภารกิจที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ มีหลายครั้งเกือบจะเอาชีวิตไม่รอด กู้ระเบิดหรืออาจจะเจอซุ่มยิงระหว่างทาง เราใช้ความรู้ความสามารถ เครื่องมือ เทคนิค ประสบการณ์ โดยเฉพาะ นึกถึงพ่อแม่ พระ ครูบาอาจารย์ กว่าจะกู้ได้แต่ละลูกยากลำบากมาก ขณะเดียวกันช่วงนั้นใน กทม.มีเหตุการณ์ทางการเมือง ถึงระเบิดจะต่างกันแต่วิธีการกู้ไม่ต่างกัน

พื้นที่ 3 จังหวัดฯส่วนใหญ่ 90 เปอร์เซ็นต์ เป็นระเบิดแสวงเครื่อง ส่วนอีก 10 เป็นระเบิดมาตรฐาน เช่น ระเบิดขว้าง เอ็ม 79 ขณะที่ กทม.ระเบิดแสวงเครื่อง กับระเบิดมาตรฐานสัดส่วนเท่ากัน แต่วิธีการจุดระเบิดเดิมทีถูกพัฒนามาจาก กทม. เช่น จุดด้วยโทรศัพท์มือถือ ในเหตุการณ์วางระเบิด สถานทูตเวียดนาม ประมาณปี 2544 ถือเป็นครั้งแรกในประเทศไทย พอปลายปีก็แพร่หลายใน 
3 จังหวัด

“ผมวิ่งขึ้นวิ่งลง ถ้าเทียบกันระเบิดทางใต้มากกว่าอยู่แล้ว ทั้งหมดที่ทำมาเฉพาะใน 3 จังหวัด ไม่ต่ำกว่า 3 พันคดีจากเหตุก่อความไม่สงบ และที่อยู่สังกัดนี้มาตั้งแต่ปี 2537 จนถึงปัจจุบัน กทม.เฉลี่ยแล้วไม่ต่ำกว่า 1 พันคดีนอกจากด้านความมั่นคง ก็มีเรื่องสถานการณ์ชุมนุมและส่วนตัวบ้าง ทั้งไปดูที่เกิดเหตุ เก็บกู้ รวมถึงการออกรายงาน วัตถุระเบิดผู้ใดครอบครองไว้ไม่ได้ ฉะนั้นจะต้องดำเนินคดี”

จักรินทร์ 7 บอกถึงการพัฒนาหน่วยอีโอดีว่า ตนมีส่วนช่วยขับเคลื่อนอยู่ 4 ด้านหลักๆ คือ 1.ด้านกำลังพล พยายามให้ขวัญกำลังใจ เรื่องการเติบโตในสายงานสำหรับผู้จบด้านนี้ จากชั้นประทวนเป็นสัญญาบัตร หรือ รอง สว.และ สว. เรื่องเงินประจำตำแหน่งชั้นประทวนจะได้รับ 7,500 บาท ชั้นสัญญาบัตร 10,000 บาทต่อเดือน เรื่องสวัสดิการอาหารเช้าและกลางวัน และชุดปฏิบัติการให้มีความพร้อม

2.ด้านเครื่องมือ ผู้บังคับบัญชาให้ความสำคัญเรื่องเทคโนโลยี เช่น รถตัดสัญญาณ หุ่นยนต์เก็บกู้วัตถุระเบิด ชุดนิรภัยวัตถุระเบิด เครื่องเอกซเรย์ เครื่องบันทึกภาพกล้องวงจรปิด ปืนตัดวงจรระเบิด เครื่องยิงทำลายวงจรระเบิดแสวงเครื่อง แม้กระทั่งรถถังเคลื่อนย้ายวัตถุระเบิด 3. ด้านที่ทำการ เราพยายามปรับปรุง เพื่อรองรับการพัฒนาศักยภาพของหน่วย และ 4.ด้านการฝึกอบรม กำลังพลจะต้องฝึกอบรมสม่ำเสมอ ให้เป็นคนช่างสังเกตและขี้สงสัย พร้อมศึกษาข้อมูลเหตุระเบิด ทั้งในและต่างประเทศเพื่อนำมาปรับใช้

“สร้างความเชื่อมั่นให้กับพี่น้องประชาชนและชาวต่างชาติ ทำให้หน่วยเราพัฒนาและยกศักยภาพมากขึ้น แต่ถึงจะมีเทคโนโลยีก็อย่าลืมหัวใจหลัก คือเรื่องของสติและความเสียสละของเจ้าหน้าที่ ประกอบกับเครื่องมือเก็บกู้วัตถุระเบิด ทั้งสองอย่างนี้จะทำให้การทำงานประสบผลสำเร็จ ”

รองอุ่ย ชาว จ.ราชบุรี ทิ้งท้ายว่า เป้าหมายคือตราบใดที่ไม่มีระเบิด ซึ่งเป็นได้ยากเพราะสถานการณ์ปัจจุบัน การก่อการร้ายรวมถึงทั่วโลกนิยมใช้ระเบิด จึงต้องพัฒนากำลังพล มีเครื่องมือทันสมัย รวมถึงเทคนิคต่างๆ ระเบิดมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เรารู้จักระเบิดแต่ระเบิดไม่รู้จักเรา ฉะนั้นพร้อมระเบิดเราได้ทุกเมื่อ คนร้ายคิดไปอีกแบบในขณะที่เราตั้งรับ เป็นการดวลกันระหว่างโจรกับคนกู้ระเบิด…

ธีรภัทร์ พนาลี