เกิดมาเป็นคน เพียงแค่มีความรู้สูงๆ มาใช้ในการทำมาหากินเท่านั้นยังไม่เป็นการเพียงพอ เพราะไม่แน่ว่าจะหาความสุขจริงๆ ได้ เพราะนั่นเป็นการเลี้ยงร่างกายให้มีอะไรกินเท่านั้น แต่ส่วนที่เป็น “ใจ” นั้น ไม่มีอะไรไปเลี้ยง

เมื่อ “ใจ” ไม่มีอะไรไปเลี้ยงให้ดีขึ้น ความอยากได้ใคร่มีของกิเลสก็ย่อมเตลิดเปิดเปิงไปได้ตลอดเวลา โดยเฉพาะพวกที่มีอำนาจทั้งหลายซึ่งมัวเมาหลงอยู่ในอำนาจที่มีอยู่ มีเท่าไร ใช้เท่าไร ไม่รู้จักพอ อยากมีอำนาจต่อไปเรื่อยๆ อย่างที่เห็นในขณะนี้นั้น ก็เพราะ“ใจ” ของคนพวกนี้ ไม่มีอะไรดีๆ ที่คอยไปเลี้ยงนั่นเอง

การนึกถึงสิ่งดีๆ ไม่เคยมีอยู่ในใจของตนเพราะไม่เคยนึกถึง โดยเฉพาะการนึกถึง หรือการตั้งความปรารถนาดีๆ ให้เกิดขึ้นกับตัวเอง

เคยสวดมนต์ไหว้พระแล้วตั้งความปรารถนาที่จะเป็นคนดี หรือตั้งความปรารถนาอยากได้โน่นได้นี่ อยากมีอำนาจต่อไปนานๆ ก็ไม่รู้

การนึกถึงสิ่งดีๆ หรือตั้งความปรารถนาดีๆในทางที่ถูกที่ควรตลอดเวลา หรือหลังสวดมนต์ไหว้พระแล้วทุกครั้งนั้น เป็นการนำสิ่งดีๆ ไปเลี้ยงใจตนเอง เช่นเดียวกับการนำอาหารดีๆ ไปเลี้ยงร่างกายให้เติบโต แข็งแรง นั่นเอง

จะเรียกว่า “คำอธิษฐาน” ก็เรียกได้

การนึกหรือการอธิษฐาน ตั้งความปรารถนาของตนว่าต้องการอะไรสูงสุดนั้น ได้เคยมีผู้รู้ในทางธัมมะแนะนำ หรือสอนไว้เป็นหลักปฏิบัติรวม 10 ประการ คือ

1. ขอให้ข้าพเจ้าอย่าได้เป็นคนที่คิดแต่จะได้ คิดอะไรอย่าเลื่อนลอย นั่งนอนคอยแต่โชควาสนา โดยไม่ลงมือทำความดี หรือไม่เพียรพยายามสร้างความเจริญก้าวหน้าให้แก่ตน ถ้าข้าพเจ้าจะได้อะไรก็ขอให้เพราะทำความดีอย่างสมเหตุสมผลเถิด

2. ขออย่าให้ข้าพเจ้าเป็นคนลืมตน ดูถูกเหยียดหยามใครๆ ซึ่งด้อยกว่าในตำแหน่งฐานะ ขอให้ข้าพเจ้ามีความเห็นอกเห็นใจคนอื่น ให้เกียรติแก่เขาตามความเหมาะสมในการติดต่อเกี่ยวข้องกันเถิด อย่าแสดงอาการข่มขู่ เยาะเย้ยใครๆด้วยประการใดๆเลย จะติดต่อเกี่ยวข้องกับใครๆ ก็ขอให้มีความอ่อนโยน นุ่มนวล สุภาพเรียบร้อย

3. ถ้าใครพลาดพลั้งในการครองชีวิต หรือต้องประสบความทุกข์ ความเดือดร้อน เพราะเหตุใดๆ ก็ตาม ขออย่าให้ข้าพเจ้าเหยียบย่ำซ้ำเติมคนเหล่านั้น แต่จงมีความกรุณาหาทางช่วยเขาให้ลุกขึ้น ช่วยผ่อนคลายความทุกข์ร้อนให้แก่เขาเท่าที่สามารถทำได้

4. ใครก็ตาม ถ้ามีความรู้ความสามารถขึ้นมาเท่าเทียม หรือเกือบเท่าเทียมข้าพเจ้าก็ดี มีความรู้ความสามารถหรือมีผลงานปรากฏดีเด่น สูงส่ง น่านิยมยกย่องมากกว่าข้าพเจ้าก็ดี ขออย่าให้ข้าพเจ้ารู้สึกริษยาหรือกังวลใจในความเจริญของผู้นั้นเลยแม้แต่น้อย ขอให้ข้าพเจ้าพลอยยินดีในความดี ความรู้ ความสามารถของบุคคลเหล่านั้นด้วยความจริงใจ ช่วยส่งเสริม สนับสนุนและให้กำลังใจแก่คนเหล่านั้น อันเข้าลักษณะการมีมุทิตาจิตในพระพุทธศาสนา ซึ่งตรงกันข้ามกับความริษยาขออย่าให้เป็นอย่างบางคนที่เกรงนักเกรงหนาว่า คนอื่นจะดีเท่าเทียม คอยหาทางพูดจาติเตียน ใส่ไคล้ให้คนทั้งหลายเห็นว่าผู้นั้นยังบกพร่องอย่างนั้นอย่างนี้ ขอให้ข้าพเจ้ามีน้ำใจใสสะอาด ยกย่องผู้ที่สมควรยกย่องเถิด

5. ขอให้ข้าพเจ้าเป็นผู้มีน้ำใจเข้มแข็ง อดทน อย่าเป็นคนขี้บ่นในเมื่อมีความยากลำบากอะไรเกิดขึ้น ขอให้มีกำลังใจต่อสู้กับความยากลำบากนั้นๆ โดยไม่ต้องอ้อนวอนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ใดๆ มาช่วย ขออย่าเป็นคนอ่อนแอ เหลียวหาที่พึ่ง เพราะไม่รู้จักทำตนให้เป็นที่พึ่งของตน

ขออย่าให้ข้าพเจ้าเป็นคนชอบได้อภิสิทธิ์ คือสิทธิ์เหนือคนอื่น เช่น ไปตรวจที่โรงพยาบาล ก็ขอให้พอใจนั่งคอยตามลำดับ อย่าวุ่นวายที่จะเข้าตรวจก่อน ทั้งๆ ที่ตนไปถึงทีหลังเลย

ในการสอบแข่งขันคัดเลือกใดๆ ขออย่าให้ข้าพเจ้าคิดหาวิธีลัด หรือวิธีทุจริตใดๆ รวมทั้งขอให้อย่าได้วิ่งเต้นเข้าหาคนนั้นคนนี้ เพื่อให้เขาช่วยให้ได้ผลดีกว่าคนอื่น ทั้งๆที่ข้าพเจ้าอาจมีคะแนนสู้คนอื่นไม่ได้เถิด

6. ถ้าข้าพเจ้าทำงานที่ใด ขออย่าให้ข้าพเจ้าคิดเอาเปรียบ หรือคิดเอาแต่ได้ในทางส่วนตัว เช่น เถลไถลไม่ทำงาน รีบเลิกงานก่อนกำหนดเวลา

ขอจงมีความขยันหมั่นเพียร พอใจในการทำงานให้ได้ผลดี ด้วยความตั้งใจและเต็มใจเสมือนหนึ่งทำงานให้กับตนเอง เพื่อประโยชน์ของตนเองฉะนั้นเถิดอันเนื่องมาจากความคิดอันไม่เอาเปรียบในข้อนี้ ถ้าเผอิญก้ำเกินข้าวของที่ทำงานไปในทางส่วนตัวได้บ้าง เช่น กระดาษ ซอง หรือเครื่องใช้ใดๆ ขอให้ข้าพเจ้าระลึกอยู่เสมอว่าเป็นหนี้อยู่ และพยายามใช้หนี้คืนด้วยการซื้อใช้ หรือทำงานให้มากกว่าที่กำหนด เพื่อเป็นการชดเชยความก้ำเกินนั้น

รวมทั้งขอให้ข้าพเจ้าอย่าเอาเปรียบบ้านเมือง เช่น ในเรื่องการเสียภาษีอากร ถ้ารู้อยู่ว่ายังเสียน้อยไปกว่าที่ควร หรือที่กฎหมายกำหนดไว้ ขอให้ข้าพเจ้ามีความตั้งใจที่จะชดใช้แก่ชาติบ้านเมืองอยู่เสมอ เมื่อมีโอกาสตอบแทนได้เมื่อไร ขอให้รีบตอบแทนโดยทันที

และในข้อนี้ ขอให้ข้าพเจ้าปฏิบัติแม้ต่อเอกชนใดๆ ขออย่าให้ข้าพเจ้าคิดเอาเปรียบ หรือโกงใครแม้แต่น้อย แม้จะซื้อของแม้เขาทอนเงินมาก็ยินดีคืนให้เขา

(อ่านต่อวันศุกร์)

น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ