ใครก็ตามที่มักจะชอบพูด ไม่ชอบที่จะรับฟังคนอื่นพูดนั้น ต้องถือว่าเป็นข้อบกพร่องแรกสุดในการก้าวไปสู่ความเป็นผู้ใหญ่ เพราะความยิ่งใหญ่นั้นเริ่มต้นที่การรู้จักรับฟังนั่นเอง

หากยังไม่หัดฟัง คนเราก็ยังพูดไม่เป็น

ยิ่งถ้าเป็นคนที่มีตำแหน่งหน้าที่การงานสูง หรือมีอำนาจมากมายในมือ ยิ่งต้องระมัดระวังตนในการพูดจาให้มากกว่าคนอื่น ไม่ทะนงตนอย่างผิดๆว่าตัวเองรู้อยู่เสมอ หรือถูกต้องเสมอ แต่จะต้องใคร่ครวญตลอดเวลาว่าตนเองนั้นได้พูดหรือได้รับฟังมากน้อยแค่ไหน ความยิ่งใหญ่แห่งตนก็จะสมดุลเพียงพอในช่วงของการพูดและการฟัง

เงียบไว้ดีกว่าปล่อยให้คนสงสัยว่าเราโง่

ดีกว่าอ้าปากพูดแล้วทำให้คนอื่นเลิกสงสัย

คนไม่รู้จักรับฟังมักหลงผิดว่าตัวเองรู้คำตอบในประเด็นปัญหาต่างๆ ที่จะต้องจัดการแก้ไขหมดแล้ว นับเป็นความบกพร่องในการเรียนรู้ยิ่งกว่าคนหูหนวกตาบอดเสียอีก

การรับฟังเป็นสะพานที่ทอดข้ามสู่อนาคตที่ดี เพราะมันมีคุณสมบัติของการ “สื่อความหมาย”ซึ่งเป็นปัจจัยแห่งความสำเร็จ ให้ดูไปที่เรื่องต่างๆที่ผ่านมา ซึ่งเกิดจากการแตกคอกัน ไม่ลงรอยซึ่งกันและกันจนทำให้การทะเลาะเบาะแว้งซึ่งกันและกันหันหลังให้แก่กันและแยกทางกันเดินไปคนละทิศ ไม่มีใครฟังใครนั้น พฤติกรรมต่างๆ ดังกล่าวนี้เพราะสื่อสารกันไม่ได้ ไม่มีการรับฟังซึ่งกันและกัน ต้องตกลงไปในปลักแห่งความเจ็บปวดตลอดเวลาของการเดินทางที่แสนจะเหน็ดเหนื่อยให้เห็นอยู่เสมออย่างเช่นขณะนี้

คุณประโยชน์ยิ่งใหญ่อีกประการหนึ่งของการรับฟังก็คือ มันสอนให้เรารู้จักตัวเอง เพราะคนเรานั้นมักจะมีนิสัยไม่ดีติดตัวมาคนละหลายๆปี ซึ่งนิสัยที่ไม่ดีดังกล่าวนี่แหละที่เสมือนเงาที่คอยติดตามตัวอยู่ตลอดเวลา เราไปไหนมันไปด้วย เราพบใครมันพบด้วย แต่เวลาเราจะไปสู่ความสำเร็จ มันกลับไม่ยอมไปด้วย แถมยังหลอกเราให้เดินผิดทางผลักเราให้ตกลงไปในหุบเหวแห่งความล้มเหลว

เจ้าตัวนิสัยเสียที่ใกล้ชิดยิ่งกว่าเพื่อนแท้ดังกล่าวนี้ ขณะที่เรามองไม่เห็น แต่คนอื่นกลับเห็นมันได้ชัด และถ้าเราจะมีนิสัยที่ดีในการรู้จักรับฟังเสียหน่อย เราก็จะได้ยินเสียงสะท้อนถึง“นิสัยเสีย” ของเราเอง ซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนาแก้ไขต่อไปได้ในวันข้างหน้า

แต่ถ้ายังมีนิสัยเสียโดยไม่รู้จักรับฟังแล้ว ก็จะพบแต่เพียงว่าตัวของเราเองนั้นดี วิเศษทุกเรื่องเมื่อเป็นเช่นนี้เมื่อไรก็คือการเป็นคนที่ไม่รู้จักตัวเองอย่างสมบูรณ์แบบที่สุด

ผู้ที่มีตำแหน่งหน้าที่สำคัญๆ หรือคนที่มีอำนาจมากในมือ ถ้าเป็นคนรู้จักรับฟังแล้วก็สามารถเรียกได้ว่ามีคุณสมบัติของผู้นำที่ดี เพราะจะเป็นผู้นำที่แท้จริง และเป็นผู้ครองอำนาจได้อย่างมั่นคงตลอดไป

การรับฟังเป็นเสมือนมือที่เปิดประตูรับแสงสว่างแห่งความเฉลียวฉลาด สุขุมรอบคอบ ฉายนำให้เห็นถึงเส้นทางเดินที่ถูกต้อง และการเรียนรู้หรือฝึกตนเองให้รู้จักรับฟังนั้น ไม่ใช่อยู่ดีๆมันจะเกิดขึ้นได้เองโดยอัตโนมัติ แต่จะต้องทำตัวให้เป็นคนรู้จักมองเห็นคุณค่าของการรับฟัง และต้องรู้จักสร้างบรรยากาศแห่งการรับฟังให้เกิดขึ้นด้วย ไม่ใช่เอะอะก็โมโหโทโส ด่าว่าสวนกลับด้วยอารมณ์

ขุมทรัพย์แห่งการรับฟังนั้นกว้างขวางไร้ขอบเขต สามารถเข้าไปตักตวงเอาได้อย่างไม่มีวันหมดสิ้น การรับฟังจะเป็นเหมือนการเดินทางไปในที่ที่เราไม่เคยผ่านไม่เคยเห็นหรือพบด้วยตัวเอง จะเข้าไปสู่ชีวิตอันหลากหลายและเกิดประสบการณ์มากมาย จะทำให้สื่อสารกับผู้คนได้ดีขึ้น ไวต่อความรู้สึกของคนอื่น มีสายตาที่เปิดกว้าง เฉพาะอย่างยิ่งไม่ใช่แค่การอ่านรายงาน หรืออ่านหนังสือเพียงอย่างเดียวแล้วก็พูดตามนั้น โดยไม่รับฟังจากข้างนอกว่ายังมีเนื้อหาหรือเรื่องอื่นๆอีกหรือไม่

มีคนจำนวนไม่น้อยที่อ่านรายงานมาก อ่านหนังสือมาก แต่ไม่ได้ทำให้ชีวิตการงานของเขาดีขึ้น นั่นเป็นเพราะเขาอ่านอย่างปิดตัวเอง ขาดความสามารถที่จะซึมซับคุณค่าในตัวอักษรมาประสานใช้กับชีวิตแห่งความเป็นจริงของตำแหน่งหน้าที่รับผิดชอบ เพราะไม่รับฟังจากเสียงที่อยู่นอกรายงานหรือนอกหนังสือที่อ่าน

เสียงที่อยู่ข้างนอกจากรายงานหรือหนังสือที่อ่านนั้น ต้องแยกแยะให้ออกหรือแยกแยะให้เป็นด้วยว่าเสียงไหนตั้งอยู่บนความถูกต้องชอบธรรมแค่ไหน อย่างไรหรือไม่ โดยเฉพาะในท่ามกลางของความขัดแย้งของฝ่ายต่างๆในขณะนี้ เมื่อรับฟังและแยกแยะได้แล้วจะได้แก้ปัญหาข้างหน้าได้ถูก

อย่าเอาแต่หน้านิ่วคิ้วขมวดโมโหโทโส

อย่าเอาแต่พูดอย่างเดียวโดยไม่รับฟัง

เพราะคนฉลาดนั้นฟัง แต่คนโง่นั้นพูดอย่างเดียว เฉพาะอย่างยิ่งต้องตระหนักตลอดเวลาว่า ธรรมชาติสร้างคนให้มีเพียงหนึ่งลิ้นแต่มีสองหู เพราะฉะนั้น ต้องได้ยินหรือรับฟังให้มากกว่าพูด เพราะความยิ่งใหญ่นั้นเริ่มต้นที่การรับฟัง

น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ