ชื่อเรื่องข้างต้นนี้ มาจากความตอนหนึ่งของพระบรมราโชวาทในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งได้พระราชทานแก่พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ ดังความว่า

“...ตัวเจ้าจะตกเป็นข้าแผ่นดินใดๆเท่าใดก็จงอุตสาหะตั้งใจทำราชการแผ่นดินให้ดี อย่ามีความเกียจคร้านแชเชือนแลเป็นอย่างอื่นๆ บรรดาที่ไม่ควรทำเจ้าอย่าทำ...”

เป็นพระบรมราโชวาทที่มีความหมายสำคัญยิ่งต่อผู้มีหน้าที่ในการทำงานราชการแผ่นดิน เพื่อให้บังเกิดผลดีต่อประเทศชาติบ้านเมืองในส่วนรวม

เป็นพระบรมราโชวาทที่ทรงสั่งสอนให้กระทำความดี และแสวงหาความดีในทางที่ชอบธรรมอยู่เสมอว่า สิ่งใดอันเป็นสิ่งที่ถูกที่ควรแล้วจะต้องทำให้สำเร็จด้วยความแน่วแน่ไม่หวั่นไหว หรือเปลี่ยนแปลงเป็นอย่างอื่น เฉพาะอย่างยิ่งต้องไม่ทำในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง ไม่ชอบธรรมด้วย

โดยเฉพาะผู้ที่กำลังทำหน้าที่แก้ไขปัญหาต่างๆของบ้านเมืองในขณะนี้ในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะอยู่ตรงไหนจุดไหนที่จะต้องแก้ไขให้ดีขึ้นเพื่อประโยชน์โดยรวมของบ้านเมืองที่เกิดความเสียหายแทบจะย่อยยับจากการกระทำของคนชั่วคนเลวที่ได้อำนาจทางการเมืองไปใช้ตามอำเภอใจในช่วงเวลาที่ผ่านมา สมควรอย่างยิ่งที่จะนำพระบรมราโชวาทดังกล่าวนี้ไปใช้ในการทำงานที่ตนรับผิดชอบให้เป็นไปตามแนวทางดังที่ทรงให้ไว้ “...อย่าแชเชือนแลเป็นอย่างอื่น บรรดาที่ไม่ควรทำ เจ้าอย่าทำ...”

ยิ่งผู้ที่เป็นหัวหน้าของพวกถือปืนเหล่านี้ด้วยแล้ว ยิ่งต้องให้ความใส่ใจเป็นพิเศษต่อพระบรมราโชวาทดังกล่าวนี้ อย่าได้แชเชือนแลเป็นอย่างอื่นจนเข้ารกเข้าพงไป

ต้องกำหนดใจของตนเองไว้ตลอดเวลาว่า ตนมีหน้าที่ “ซื้อความทุกข์” ของผู้คนในบ้านเมืองแทบทุกระดับชั้นในขณะนี้ ไม่ใช่ “ซื้อความสุข” จากผู้คนในสังคมมาสู่ตน และ “ขายความทุกข์” ของตนให้กับผู้คนทั้งหลาย

ต้องไม่เป็นคนขยันนอกหน้าที่ หรือขยันนอกเรื่อง

เพราะมัวไปขยันนอกหน้าที่ หรือขยันนอกเรื่องอยู่เรื่อยๆนั้น การงานที่จะทำหรือได้กำหนดไว้อย่างที่เรียกว่า “โรดแมป” นั้น จะมีแต่คั่งค้าง ไม่ก้าวหน้าไปถึงจุดหมาย หรือเป้าหมายที่กำหนดไว้

เป้าหมายก็เหมือนเขียนวงกลมไว้ที่ต้นไม้ก่อนยิงธนู

ต้องยิงธนูออกไปให้เข้ากลางวงกลมที่เขียนไว้

เหมือนคนทำงานเป็นที่มุ่งตรงไปให้ตรงเป้าหมาย

อย่ายิงธนูออกไปปักต้นไม้แล้วตามไปเขียนวงกลม

แล้วบอกกับใครต่อใครว่าตรงเป้าหมาย

เพราะจะไปตรงกับพระบรมราโชวาทดังกล่าวข้างต้นที่ทรงสอนไว้ว่า “...บรรดาที่ไม่ควรทำ เจ้าอย่าทำ...”

ปัญหาหรือความเดือดร้อนที่นำมาซึ่งความทุกข์ยากของผู้คนจำนวนมากในแผ่นดินผืนนี้ในขณะนั้น พวกที่เข้ามาใช้อำนาจอยู่ในขณะนี้ โดยเฉพาะคนที่นั่งหัวโต๊ะอย่าเห็นว่าเป็นเรื่องเล็กเรื่องน้อย ต้องเห็นว่าเป็นเรื่องยิ่งใหญ่เสมอ โดยเฉพาะต้องเห็นว่าเป็นปัญหาเดือดร้อนของตนด้วย แล้วหาทางขจัดปัดเป่าหรือแก้ไขในทางที่ถูกที่ควรต่อไป

แต่ถ้าเห็นว่าเป็นเรื่องเล็กเรื่องน้อยแล้ว และปล่อยทิ้งไว้ นานวันไปจะกลายเป็นปัญหาใหญ่ ซึ่งยากจนเกินกำลังจะแก้ไขได้ก็มี เพราะความใดใหญ่ย่อมก่อตัวมาจากสิ่งเล็กสิ่งน้อยก่อนทั้งสิ้น

“...บรรดาที่ไม่ควรทำ เจ้าอย่าทำ...” อีกเรื่องหนึ่งในภาวการณ์ขณะนี้ที่มีอำนาจนั้นก็คือ ต้องหมั่นระวังใจของตนไม่ให้เป็นคนเห็นแก่เล็กแก่น้อยในความอยากได้ เพราะคนเห็นแก่เล็กแก่น้อยนั้นเป็นบ่อเกิดแห่งความทุจริตทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นการฉ้อราษฎร์บังหลวง หรืออยู่เฉยๆมีคนนั้นคนนี้เอาไอ้นั่นไอ้นี่มาให้ แม้ตัวเองไม่เอาแต่คนรอบข้างหรือคนรุ่นพี่เอาก็ตาม ตัวเองนั่นแหละจะต้องประสบกับความวิบัติเสียหายในที่สุด

อีกเรื่องหนึ่งที่สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าเรื่องอื่นๆที่นำมากล่าวแล้วก็คือ ต้องทำงานในหน้าที่ที่รับผิดชอบให้เป็นด้วย เพื่อให้การงานหรือการกิจที่ต้องทำต้องแก้ไขนั้นบรรลุผลสำเร็จตามต้องการ ไม่ใช่ดีแต่พูด หรือปากเก่งปากสั่งได้ แต่ตัวเองทำไม่เป็นเพราะไม่รู้เรื่อง หรือใช้คนอื่นทำก็ยังไม่รู้เรื่องว่าคนผู้นั้นมีความรู้ความสามารถตรงกับงานที่ต้องทำต้องแก้หรือไม่

การทำงานในหน้าที่รับผิดชอบให้เป็นนั้น ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติสองอย่าง คือ การรู้จักจัดการ และความสามารถในการทำงานของตน ผลงานที่ออกมาจึงไม่เสียหายและได้ผลตามที่ต้องการ เรียกได้ว่าการงานไม่เสียหายไม่เสียเวลาในการทำงาน

จะไม่ถูกด่าถูกว่า ว่าเป็นคนดีแต่พูด

ความเป็นผู้สามารถทำได้ด้วยตัวเอง เป็นการแสดงให้เห็นถึงศักยภาพที่มีอยู่ในตัว ส่วนความสามารถที่เป็นคนจัดการให้คนนั้นคนนี้ทำและเกิดผลสำเร็จด้วยดีตามต้องการนั้น เป็นการแสดงศักยภาพของตนให้ปรากฏแก่ผู้อื่น คนนั่งหัวโต๊ะต้องเป็นคนอย่างนี้

ทุกองค์กรที่ทำงานต้องมีคนอย่างนี้นั่งหัวโต๊ะ

การงานทั้งหลายที่รับผิดชอบจะง่ายต่อความสำเร็จ

นำเรื่องอย่างนี้มาพูดในวันนี้ก็เพราะอยากเห็นบ้านเมืองเดินไปขางหน้า และถึงจุดหมายปลายทางที่ทุกคนต้องการ คือความสงบสุข ความเจริญก้าวหน้าของส่วนรวมในบ้านเมือง พวกมีอำนาจไม่หลงทิศหลงทางในการทำงานของตน แบบยิงธนูออกไปก่อนแล้ว ตามไปเขียนวงกลมทีหลัง แล้วบอกว่าเข้าเป้านั่นเอง

น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ