ภายใต้สถานการณ์ของบ้านเมืองในขณะนี้ ยากที่จะปฏิเสธว่าทุกสิ่งทุกอย่างทรุดต่ำลงแทบทุกด้าน ยังโงหัวขึ้นไม่ได้ โดยเฉพาะในเรื่องเศรษฐกิจและสังคม ที่ยังมืดมัว มองไม่เห็นทิศทางว่าจะดีขึ้น ผู้คนจะพอมี พอกิน พอใช้ เดือดร้อนกันทุกหย่อมหญ้า

ถ้าประเทศไทยเปรียบเหมือนรถยนต์ ก็ต้องกล่าวได้ว่า รถยนต์ประเทศไทยคันนี้กำลังอยู่ในขั้นที่จะต้องยกเครื่องกันใหม่ เพราะเครื่องยนต์ของรถคันนี้กำลังเสื่อม ทำงานไม่มีประสิทธิภาพ ยากที่จะนำพาผู้โดยสารบนรถไปถึงจุดหมายปลายทางที่ต้องการได้

วิกฤติดังกล่าวนี้ส่งผลร้ายแรงมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2544 จนถึงขณะนี้ จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการแก้ไขให้ถูกต้องอย่างถูกทิศถูกทาง

ผู้บริหารบ้านเมืองมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในเรื่องนี้

ต้องมีความเข้าใจให้ถูกต้องในเรื่อง จุดแข็ง จุดอ่อนโอกาส และ อุปสรรคต่างๆที่มีอยู่ในประเทศชาติบ้านเมืองว่าแต่ละอย่างเป็นอย่างไร การบริหารบ้านเมืองที่อยู่ในอำนาจหน้าที่จะได้เดินไปอย่างถูกทิศถูกทาง สอดคล้องความเป็นจริง

ก็เหมือนกับดูสภาพของเครื่องยนต์ของรถยนต์ประเทศไทยคันนี้นั่นเอง ว่าเครื่องยนต์หรืออุปกรณ์ของเครื่องยนต์ตัวไหนเป็นอย่างไร เพื่อแก้ไขให้ถูกจุด

ขอให้ใส่ใจพิจารณาในแต่ละจุดดังกล่าว ว่าจุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และ อุปสรรค มีอะไรบ้าง ดังต่อไปนี้

1. จุดแข็ง

ประเทศไทยมีการพัฒนาต่อเนื่องมายาวนาน โดยมีทิศทางไปสู่ระบอบการปกครองประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข มีสถาบันพระมหากษัตริย์เป็นที่เคารพเทิดทูนของประชาชน เป็นศูนย์รวมจิตใจของประเทศชาติมายาวนานและต่อเนื่อง มั่นคง

ประชาชนคนไทยมีความรักชาติบ้านเมืองและสถาบันพระมหากษัตริย์ ประเทศไทยมีภูมิรัฐศาสตร์ที่ดีมีความอุดมสมบูรณ์ พร้อมที่จะพัฒนา

ประเทศไทยมีบทเรียนและประสบการณ์ทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข มาหลายครั้งหลายหน ทั้งความสำเร็จและความล้มเหลวในการเปลี่ยนแปลง

2. จุดอ่อน

มีการปฏิวัติรัฐประหาร หลายครั้งหลายหน ซึ่งในแต่ละครั้งดังกล่าวมีการเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญอันเป็นกฎหมายสูงสุด และกฎหมายอื่นๆที่สำคัญอันมีผลถึงความเปลี่ยนแปลงวิธีการในการบริหารบ้านเมือง และวิถีชีวิตของประชาชน

โครงสร้างทางการเมืองที่เกิดจากการรัฐประหารได้เปิดโอกาสให้เกิดฝ่ายการเมือง พรรคการเมือง ระบบราชการของข้าราชการประจำ และกลุ่มธุรกิจการเมือง ซึ่งใช้อำนาจที่ได้มาในทางมิชอบจากบุคคลไม่ดีในกลุ่มต่างๆดังกล่าว เป็นที่มาของเรื่องการทุจริตคดโกงที่ขยายตัวเพิ่มขึ้น ภายใต้ระบบการตรวจสอบที่ยังไม่มีประสิทธิภาพเต็มที่ หลายแห่งถูกอำนาจรัฐครอบงำ

ประชาชนระดับล่าง โดยเฉพาะในชนบท และบางกลุ่มบางพวกในเมืองซึ่งเป็นคนชั้นกลาง ยังตกอยู่ในระบบอุปถัมภ์ ขาดการศึกษาที่ดี ตกเป็นเครื่องมือของกลุ่มทุน และนักการเมือง พรรคการเมืองต่างๆได้ง่าย

คุณภาพของนักการเมืองส่วนใหญ่ยังไม่พัฒนายังมีความคิดและทัศนคติ ที่ถูกครอบงำได้ง่าย โดยเฉพาะจากกลุ่มทุน และนักการเมือง พรรคการเมือง

ประเทศชาติยังไร้ผู้นำที่ดีในการบริหารปกครอง โดยเฉพาะในเรื่องผลประโยชน์ส่วนรวมของประเทศชาติ เพื่อนำชาติบ้านเมืองไปสู่เป้าหมายที่ยิ่งใหญ่ตามต้องการ

3. โอกาส

ความตื่นตัวของประชาชนขณะนี้มีสูง ที่มีความต้องการอยากเห็นการเปลี่ยนแปลงในทางการเมืองครั้งใหญ่มีการเรียกร้องให้มีการปฏิรูปในเรื่องต่างๆ

ความล้มเหลวในการแก้ปัญหาทางการเมืองด้วยการปฏิรูปเรื่องต่างๆ เกิดขึ้นมากในขณะนี้ ประเทศไทยมีบทเรียนสำคัญๆ หลายครั้งหลายหนในการแก้ปัญหาบ้านเมือง โดยเฉพาะบทเรียนในการปฏิรูปประเทศของบางประเทศ ซึ่งส่งผลให้เกิดความเจริญมั่นคงตามมา

ประเทศไทยมีบุคลากรที่มีความรู้และประสบการณ์ที่เข้าใจในปัญหา และวิธีการแก้ไขปัญหาต่างๆ แม้กระทั่งการปฏิรูปในเรื่องต่างๆ ที่ควรจะได้นำมาใช้

4. อุปสรรค

การปฏิวัติรัฐประหาร เป็นอุปสรรคสำคัญในการปฏิรูปบ้านเมืองให้ตรงทิศตรงทาง เผด็จการจากพรรคการเมืองบางพรรคที่ได้อำนาจในทางการเมืองที่ผ่านมา โดยเฉพาะตั้งแต่ยุคสมัยของยุคนายทุนที่ได้อำนาจรัฐไปใช้ในการบริหารบ้านเมือง ทำให้การเมืองการปกครองในบ้านเราต้องล้มลุกคลุกคลานมาจนถึงขณะนี้

ประชาชนยังจมปลักอยู่กับระบบอุปถัมภ์ ทำให้จิตสำนึกทางการเมืองและทัศนคติ ในเรื่องทางการเมืองระบอบประชาธิปไตยที่แท้จริง

กลไกทางราชการยังไม่ได้ทำหน้าที่ของตนอย่างมีประสิทธิภาพ เพราะมักถูกแทรกแซง หรือถูกครอบงำด้วยอำนาจรัฐ

ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางสังคม ยังเป็นปัญหาที่หยั่งรากลึก เป็นอุปสรรคสำคัญต่อทัศนคติของผู้คนในปัญหาส่วนรวมของชาติ

ทั้งหลายทั้งปวงที่พูดมาเป็นตัวอย่างสำหรับผู้มีหน้าที่ในการบริหารบ้านเมืองควรต้องรู้ ว่าบ้านเมืองยังโงหัวไม่ขึ้นเพราะอะไร และควรแก้ไขอะไร หรือจุดใดที่ยังเป็นปัญหาและอุปสรรคต่อการนำพาบ้านเมืองไปสู่จุดหมายที่ต้องการได้ ไม่ใช่เต้นแร้งเต้นกาไปวันๆ

น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ