“กบในกะลา” เป็นสำนวนไทยที่มิได้มีความหมายตรงไปตรงมาตามตัวอักษร แต่เป็นถ้อยคำที่มีความหมายเป็นอย่างอื่น เป็นชั้นเชิงชวนให้คิด มีความหมายเป็นนัยในเชิงอุปมาเปรียบเทียบกับคนที่คิดอะไร หรือทำอะไรอยู่ในวงแคบๆ ไม่มองอะไรภายนอก หรือไม่รับรู้อะไรกับสิ่งที่เกิดขึ้นภายนอกว่าเป็นอย่างไร คนประเภทนี้เป็นคนที่สำนวนไทยเปรียบเทียบว่าเป็นกบในกะลา

ถ้าคนประเภทนี้เป็นคนที่ต้องมามีหน้าที่แก้ไขปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นในสังคมหรือในบ้านเมือง ก็จะเป็นคนที่ไม่มองอะไรภายนอก หรือไม่รับรู้อะไรกับสิ่งที่เกิดขึ้นภายนอกว่าเป็นอย่างไร ตาดูหูฟังแต่ในวงแคบๆของตนแล้ว ปัญหาทั้งหลายที่เกิดขึ้นภายนอกก็ยากจะแก้ไขได้

บ้านเมืองของเราขณะนี้กำลังอยู่ในสภาพอย่างนี้

โดยเฉพาะสภาพความขัดแย้งต่างๆที่กำลังขยายตัวออกไปหลายเรื่องหลายราวในขณะนี้ ทั้งความขัดแย้งกันเองในกลุ่มคนที่มีอาชีพแตกต่างกัน แต่เอาเปรียบซึ่งกันและกันในเชิงผลประโยชน์ หรือความขัดแย้งระหว่างกลุ่มคนบางกลุ่มกับฝ่ายอำนาจรัฐ ซึ่งสืบเนื่องมาจากหลายปัจจัยที่แตกต่างกัน ทั้งปัจจัยทางเศรษฐกิจสังคม ปัจจัยทางการเมือง และปัจจัยในการใช้อำนาจรัฐที่รุนแรงเกินเหตุสมควร อย่างที่กำลังเกิดขึ้นให้เห็นขณะนี้

แต่ละปัจจัยดังกล่าวนำไปสู่ความรุนแรงได้ทุกเมื่อ

ทั้งความรุนแรงทางตรงและความรุนแรงเชิงโครงสร้าง

ความรุนแรงทางตรงนั้น โดยผลที่เกิดขึ้นจากความรุนแรงเป็นสิ่งที่มักเห็นได้ชัดเจน อาจเริ่มจากเฉพาะตัวบุคคลใดบุคคลหนึ่ง แล้วขยายไปยังกลุ่มบุคคลอื่นๆ ซึ่งจะนำไปสู่ฝูงชน ที่เรียกว่า “ม็อบ”

ความรุนแรงเชิงโครงสร้างนั้น หมายถึงอะไรก็ตามที่ไม่ใช่ตัวบุคคลหรือกลุ่มบุคคล เป็นสิ่งที่เกี่ยวกับการใช้อำนาจรัฐที่กำหนดขึ้นเองเพื่อประโยชน์ตนในบางสิ่งบางอย่างในการบริหารจัดการ โดยไม่คำนึงถึงสภาพความเป็นจริงในระบอบการเมืองการปกครองที่ประชาชนมีส่วนร่วม อันทำให้เกิดช่องว่างระหว่างประชาชนกับฝ่ายรัฐ จนนำมาซึ่งความขัดแย้งที่รุนแรง

ทั้งความรุนแรงทางตรง และความรุนแรงเชิงโครงสร้างดังกล่าวนี่แหละ ที่เคยปรากฏให้เห็นมาแล้วหลายครั้งหลายหนในบ้านเรา เกิดเป็นบาดแผลและความเจ็บปวดในสังคมไทยจนถึงขณะนี้

แม้กระทั่งความรุนแรงที่เกิดขึ้นจากภายนอกประเทศ ที่มีผลกระทบเข้ามาถึงภายในบ้านเราในขณะนี้ก็มีหลายอย่างที่ต้องบริหารจัดการให้ถูกต้อง เช่น การก่อการร้ายสากล อาชญากรรมข้ามชาติความขัดแย้งในทางเชื้อชาติ ศาสนา วัฒนธรรม และความคิดเห็นที่แตกต่างหลากหลายเป็นต้น ที่กำลังเกิดขึ้นในบ้านเมืองของเราขณะนี้เช่นเดียวกัน

คนที่ไม่รับรู้อะไรกับสิ่งที่เกิดขึ้นดังกล่าวในเรื่องของความขัดแย้งต่างๆ ทั้งจากภายในประเทศและจากภายนอก และไม่รับฟังเสียงเตือน เสียงติ เสียงแนะนำ หรือเสียงเรียกร้องของผู้คนในบ้านเมืองให้เข้าใจประเด็นปัญหาต่างๆที่พวกเขาประสบ และต้องการให้มีการแก้ไข แต่ไม่ยินดียินร้ายที่จะรับฟังด้วยความตั้งใจ ฟังมันอยู่ในหมู่พวกของตนในวงแคบๆอย่างที่เห็นอยู่ในขณะนี้ ก็สมควรจะเป็นคนที่จัดอยู่ในประเภท “กบในกะลาครอบ” นั่นเอง

ปัญหาทุกปัญหาแก้ได้แค่หงายกะลา

หงายกะลาเมื่อไรจะเห็นทางแก้ไขใหญ่ๆ 2 ประการคือ แก้ไขปัญหาความขัดแย้งในกรอบกฎหมายที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญทุกฉบับที่บัญญัติไว้เหมือนๆกันทุกฉบับ (ยกเว้นรัฐธรรมนูญที่ซ่อนอำนาจเผด็จการไว้) และแก้ปัญหาความขัดแย้งโดยหลักการบริหารที่คำนึงถึงประโยชน์สาธารณะ

ขอสรุปวิธีการของการแก้ปัญหา 2 แนวทาง ดังนี้

1.การแก้ปัญหาความขัดแย้งในกรอบรัฐธรรมนูญ

บทบัญญัติของรัฐธรรมนูญทุกฉบับที่มีมา ได้กำหนดไว้หลายประการในเรื่องสิทธิและเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญ ว่ารัฐควรใช้อำนาจอย่างไรได้แค่ไหน โดยเฉพาะในเรื่องศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์ หรือการใช้สิทธิเสรีภาพของตนโดยไม่ละเมิดสิทธิเสรีภาพของผู้อื่น ซึ่งประการสำคัญที่รัฐต้องคำนึงถึงให้มากก็คือ เรื่องความเสมอภาคและได้รับการคุ้มครองทางกฎหมายอย่างเท่าเทียมกัน ไม่ว่าจะเป็นชายหรือหญิง เชื้อชาติ ศาสนา สถานะของบุคคล ฐานะทางเศรษฐกิจ ความเชื่อทางศาสนา การศึกษาอบรม หรือความคิดเห็นทางการเมืองที่ไม่ขัดรัฐธรรมนูญ

นอกจากนี้ รัฐธรรมนูญยังได้กำหนด “แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ” ที่กำหนดให้รัฐต้องส่งเสริมและสนับสนุนการมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดนโยบาย การตัดสินใจทางการเมือง รวมทั้งการตรวจสอบอำนาจรัฐทุกระดับ

2.การแก้ปัญหาความขัดแย้งโดยหลักการบริหาร

การบริหารจัดการด้วยอำนาจรัฐต้องคำนึงถึงเรื่องประโยชน์สาธารณะ การมีส่วนได้ส่วนเสียของประชาชน การรับฟังความคิดเห็นของประชาชน และการมีส่วนร่วมของประชาชนในส่วนเกี่ยวข้องหรือมีผลกระทบต่อประชาชนโดยตรง ไม่มีทัศนคติต่อประชาชนในทางลบ หรือการมองประชาชนเป็นศัตรู เป็นต้น

แต่ที่ผ่านมา ไม่ค่อยจะเดินไปในทางนี้

ผู้คนในบ้านเมืองแทบทั้งหมดขณะนี้รู้ดีว่า ตนได้รับการปฏิบัติจากฝ่ายอำนาจรัฐในขณะนี้ ดำเนินไปตามกรอบ 2 ข้อที่ยกมาให้ฟังหรือไม่

หงายกะลาออกมาให้เห็นอย่างจะจะอย่างนี้ ถ้ายังมองอะไรไม่เห็นอีก ก็ขอให้คิดว่าตัวใครตัวมันก็แล้วกันนะโยม

น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ