“คนที่ทำอะไรตามคนอื่น อย่างไม่รู้เรื่องอะไร” นั้น วลีไทยคำหนึ่งเปรียบคนประเภทนี้ว่าเป็น “เถรส่องบาตร”

“เถรส่องบาตร” เป็นคำที่มาจากเรื่องที่เล่าต่อกันมาว่า หลวงตาคนหนึ่งของวัดแห่งหนึ่งทุกเช้าจะต้องเอาบาตรของท่านออกมายืนส่องดูว่าบาตรนั้นเป็นอย่างไร มีรอยแตกรอยรั่วตรงไหนหรือไม่ หรือยังไม่สะอาด มีคราบไคลสกปรกตรงไหน จะได้จัดการได้ถูกที่ถูกทาง ให้บาตรนั้นใช้การได้อย่างดีและปลอดภัย

ลูกศิษย์หลวงตาคนหนึ่งสังเกตการกระทำดังกล่าวของหลวงตามาโดยตลอด เมื่อหลวงตาถึงแก่มรณภาพไปแล้ว ลูกศิษย์หลวงตาผู้นี้ก็ทำอย่างหลวงตาบ้าง คือทุกเช้าจะเอาบาตรมาส่องเป็นประจำ จนเพื่อนของลูกศิษย์หลวงตาคนหนึ่งเห็นการกระทำดังกล่าวนี้ ได้ถามลูกศิษย์หลวงตาคนนี้ว่าเอาบาตรมาส่องทุกเช้าทำไม ลูกศิษย์หลวงตาก็ตอบว่า ไม่รู้เหมือนกัน แต่เคยเห็นหลวงตาทำก็ทำบ้าง

นี่คือที่มาที่ไปของวลีที่ว่า “เถรส่องบาตร”

หยิบยกวลีดังกล่าวนี้มาพูดถึงในวันนี้ก็เพราะเห็นว่า ขณะนี้บ้านเมืองของเรามีพวก“เถรส่องบาตร” เยอะ ทั้งเถรเล็กเถรใหญ่ที่ชอบทำไปอย่างไม่รู้เรื่องรู้ราว โดยเฉพาะ “เถรใหญ่”ที่มีหน้าที่ในการแก้ไขปัญหาของบ้านเมืองในขณะนี้ ซึ่งแต่ละวันทำงานกันอย่างไม่รู้เรื่องรู้ราวกับปัญหา และสาเหตุจริงๆที่เกิดขึ้น ว่าตรงไหนหรืออะไรบ้างที่เป็นเรื่องรีบด่วนในการจัดการแก้ไข หรือต้องทำทันที ปล่อยไว้จะเสียหายใหญ่โตตามมา

หรือเรื่องใดบ้างที่ยังไม่จำเป็นหรือรีบร้อนต้องทำในเวลานี้ หรือทำแล้วจะเกิดผลกระทบถึงเรื่องอื่นที่เป็นปัญหาใหญ่โตกว่าตามเพิ่มขึ้นมาอีก ก็ต้องยับยั้งไม่ทำในเวลานี้ รอเวลาที่เหมาะสมซึ่งไม่มีปัญหาอื่นโหมกระหน่ำซ้ำเติมเข้ามาอย่างไม่ทันรู้ตัว

โดยเฉพาะในการใช้เงินภาษีของชาวบ้านไปในเรื่องต่างๆหลายเรื่องเวลานี้ ที่เห็นแล้วให้น่าอนาถใจ หยิบฉวยไปใช้จ่ายซื้อนั่นซื้อนี่กันอยู่แทบจะทุกวันในท่ามกลางความเดือดร้อนและความยากจนของชาวบ้านที่มีสูงขึ้นเรื่อยๆ

แต่ละวันได้ยินแต่ข่าวในเรื่องการนำเงินภาษีชาวบ้านไปใช้ในเรื่องนั้นเรื่องนี้ ซึ่งในแต่ละเรื่องเป็นเงินครั้งละไม่ต่ำกว่าเจ็ดหมื่นแปดหมื่นล้านบาท หรือบางอย่างก็มากกว่านี้หลายเท่า แม้กระทั่งการสร้างหนี้สินระยะยาวให้เกิดขึ้นกับประเทศในวันข้างหน้าด้วยการผ่อนส่ง เป็นต้น ในขณะนี้เศรษฐกิจโดยรวมของประเทศและของชาวบ้านแทบจะไม่มีกินในขณะนี้

โดยเฉพาะการนำไปซื้ออาวุธยุทโธปกรณ์

มโหฬารพันลึกที่รับทำกันอย่างรีบเร่ง ในขณะนี้ในหลายเรื่องหลายอย่างด้วยงบประมาณที่มาจากภาษีชาวบ้านทั้งนั้น

แต่ละอย่างใช้งบประมาณเป็นหลักหมื่นหลักแสนล้านบาท ในท่ามกลางความอดอยากของผู้เสียภาษี ที่ยังยากจนทำมาหากินไม่ดีเหมือนก่อนทั้งนั้น

ไม่ใช่ว่าการมีอาวุธยุทโธปกรณ์ต่างๆ ต้องดูด้วยว่าถูกต้องและเหมาะสมกับเหตุการณ์ในปัจจุบันหรือไม่ด้วย อะไรควรมาก่อนมาหลังในการใช้จ่ายเงินทองดังกล่าว

เรือดำน้ำ รถถัง เครื่องบิน และรถไฟความเร็วสูงที่ว่านี้ เมื่อซื้อมาแล้วจะช่วยชาวบ้านชาวช่องให้มีความเป็นอยู่ดีขึ้น อิ่มขึ้น หรือเปล่า

จะทำให้คนตกงาน ไม่มีงานทำ มีความสุขขึ้นหรือ

ข้าวของเครื่องใช้และสินค้าต่างๆ จะถูกลงหรือ

อย่าเป็น “เถรส่องบาตร” ที่ทำอย่างไม่รู้เรื่องอะไร หรือทำไปตามความอยากของตนที่จะได้โน่นได้นี่ แม้กระทั่ง “เงินทอน”

ขออัญเชิญพระราชดำรัสของ ล้นเกล้า ร.9 ที่ได้พระราชทานแก่ผู้รับผิดชอบในการบริหารปกครองบ้านเมือง และประชาชนชาวไทย เนื่องในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา วันที่ 4 ธันวาคม 2534 ณ ศาลาดุสิดาลัย มีความตอนหนึ่งว่า

“...การช่วยเหลือสนับสนุนประชาชนในการประกอบอาชีพ และตั้งตัวให้มีความพอกินพอใช้ให้ได้ก่อน เป็นเรื่องสำคัญยิ่งยวดเพราะผู้มีอาชีพและฐานะเพียงพอที่จะพึ่งพาตนเองได้ ย่อมสามารถสร้างความเจริญระดับสูงขึ้นต่อไป...”

ฝากพระราชดำรัสดังกล่าวให้ “เถรส่องบาตร”ได้นำไปพิจารณาด้วยในการทำงานของตนขณะนี้ ว่าสมควรจะทำอะไรก่อนอะไรหลัง ระหว่างประชาชนที่ยังไม่มีความพอกินพอใช้ขณะนี้

นอกจากนี้แล้วยังทรงเตือนไว้ในพระราชดำรัสด้วยว่า

“...สำคัญที่สุดจะต้องหัดทำใจให้กว้างขวางหนักแน่น รู้จักรับฟังความคิดเห็น แม้กระทั่งความวิพากษ์วิจารณ์จากผู้อื่นอย่างฉลาด เพราะการรู้จักรับฟังอย่างฉลาดนั้น แท้จริงคือการระดมสติปัญญาและประสบการณ์อันหลากหลาย มาอำนวยการปฏิบัติบริหารงานให้ประสบความสำเร็จที่สมบูรณ์นั่นเอง...”

“เถรส่องบาตร” ต้องไม่ละเลยคำเตือนนี้ด้วย

เป็นคำทรงเตือนที่มีคุณค่ายิ่งสำหรับทุกๆคน โดยเฉพาะคนมีหน้าที่รับผิดชอบในการนำพาบ้านเมืองออกจากความวิกฤติของประเทศขณะนี้

น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ