ลูกผู้ชายที่ดี ที่ถูกต้อง ย่อมทราบดีถึงความผูกพันต่อภาระหน้าที่ของตน ทั้งในภาระหน้าที่ผู้นำครอบครัวในการทำมาหากิน และภาระหน้าที่รับผิดชอบต่อสังคมและประเทศชาติ โดยเฉพาะในตำแหน่งหน้าที่สูงๆในการบริหารบ้านเมือง อันมีผลถึงประโยชน์ส่วนรวมของสังคม

ลูกผู้ชายที่ดีต้องรู้จักเตรียมตัวและสร้างตัวด้วยการแก้นิสัยและความสำนึกคิดของตัวเอง ด้วยการขัดเกลาและแก้ไขให้ดีและถูกต้องให้มากที่สุด ให้พร้อมที่สุด และให้เหมาะสมที่สุด เพื่อรับสภาพแวดล้อมของตัวเองได้ โดยเฉพาะในการเข้าใจตัวเองก่อน และเข้าใจผู้อื่นตามมา เพราะหากไม่เข้าใจตัวเองไม่รู้จักตัวเองดีก่อนแล้ว ก็ไม่มีวันจะไปเข้าใจคนอื่นได้เลย

วางตัวให้พอดี และโน้มลงมาเป็นตัวเล็กสักหน่อย หัดรับคำติ คำด่าว่า คำสั่งสอน และคำแนะนำต่างๆที่ดีจากผู้อื่น ต้องยินดีรับฟังมากกว่าปฏิเสธ ความอดกลั้นอดทนต้องนำมาใช้ให้มากที่สุด โดยเฉพาะความอดทนนั้น จะช่วยให้ผ่านสถานการณ์และผ่านเวลาไปได้ด้วยดี ขอให้มีความอดทนเท่านั้นก็ไปถึงครึ่งทางแห่งชัยชนะแล้ว

ใช้ความอดทนอดกลั้นสยบกิเลสต่างๆของตนเอง

ความไม่ดีทั้งหลายที่มีอยู่ในตัวต้องขับไล่ออกไปให้หมด

และลูกผู้ชายที่ดียังต้องมีสิ่งต่างๆเหล่านี้ให้น้อยที่สุด คือ ความอิจฉาริษยา ประชดประชัน โดยเอาสิ่งต่างๆเหล่านี้ออกไปให้หมดและเร็วที่สุด เพราะขืนมีไว้จะเป็นอุปสรรคต่อความเจริญของตัวเอง

ต้องนำความหนักแน่น อดทน กล้าหาญ ซื่อสัตย์ เข้ามาแทนที่ มุ่งมั่นที่จะอุทิศบำเพ็ญมานะ ให้แก่ตนเองและครอบครัวและหน่วยงานที่ตนรับผิดชอบ

มิใช่ยึดและคิดว่าเรานั้นใหญ่และถูกต้องเสมอ

ใหญ่นักก็ต้องเล็กลงสักวัน

เล็กไว้เสมอและวันหนึ่งเขาจะให้เราใหญ่เอง ให้ระลึกเช่นนี้อยู่เสมอ ไม่ยกตนข่มใคร ต้องทำให้ชีวิตแห่งลูกผู้ชายมีความหมายให้ได้ ทั้งแก่ตนเอง แก่ครอบครัว และแก่ภาระหน้าที่ต่อสังคม อย่างนี้จึงจะเรียกได้ว่า เราคือลูกผู้ชาย

คติพจน์ลูกผู้ชายดังกล่าวข้างต้นนี้ ได้มาจากคำสอนที่เขียนในกระดาษติดไว้ที่วัดป่าแห่งหนึ่งบนภูเขาแห่งหนึ่งทางภาคเหนือ จดจำมาเล่าสู่กันฟัง

โดยเฉพาะผู้มีอำนาจใหญ่โตทั้งหลายในบ้านเมืองถ้าเป็นลูกผู้ชาย ก็สมควรประพฤติปฏิบัติตนให้สมกับความเป็นลูกผู้ชายดังคติพจน์ที่ว่านี้ให้ได้ เพราะจะทำให้วิถีชีวิตของตนและบ้านเมืองโดยรวมที่อยู่ในความรับผิดชอบบริหารจัดการของตนได้รับผลในทางดีไปด้วย

บ้านเมืองทุกวันนี้ยังตกอยู่ในสภาพอย่างไรนั้น ผู้คนในบ้านเมืองรู้ และก็อยากให้ผู้มีอำนาจหน้าที่บริหารจัดการแก้ไขให้ดีขึ้น บนพื้นฐานแห่งความถูกต้อง ไม่มีวาระแอบแฝงเพื่อประโยชน์ตน ใช้จ่ายอย่างประมาณตน เพราะเงินที่นำมาใช้กันโครมๆอยู่ในขณะนี้เป็นเงินที่มาจากภาษีของชาวบ้าน แม้ตัวเองจะไม่ใช่ผู้กระทำก็ต้องระวังคนอื่นๆที่อยู่รอบข้างด้วย

พูดอะไรแล้วก็ต้องทำให้ได้จริงๆอย่างที่พูดให้สมกับความเป็น “ลูกผู้ชาย” โดยเฉพาะการทำตนให้ได้ตาม “คติพจน์ลูกผู้ชาย” ดังกล่าวข้างต้น

บ้านเมืองขณะนี้ “ความพอดี” เป็นสิ่งสำคัญสูงสุดในการบริหารจัดการ ทั้งแก่ตนเอง และแก่ส่วนรวมของงานในหน้าที่ โดยเฉพาะในเรื่องสำคัญดังนี้

1. ความพอดีด้านจิตใจ โดยเฉพาะความสำนึกใน “ความเป็นลูกผู้ชาย” ที่ต้องนึกถึงผลประโยชน์ของส่วนรวมมากกว่าของตนเองและพรรคพวก รู้จักตัดสินใจด้วยคุณธรรมความถูกต้อง

2. ความพอดีด้านสังคม รู้จักสร้างความเข้มแข็งให้เกิดขึ้นกับชุมชน ตามขั้นตอนที่วางไว้อย่างเหมาะสม เฉพาะการสร้างรากฐานที่มั่นคงให้เกิดขึ้นให้ได้ก่อนในลักษณะที่ผู้คนทั้งหลายในบ้านเมืองที่ยากไร้ สามารถยืนอยู่บนขาของตนเองได้เป็นลำดับแรก

3. ความพอดีด้านเศรษฐกิจ พออยู่พอกินสมควรตามอัตภาพและฐานะตน ไม่ควรทำอะไรหรือคิดการใหญ่โตที่ต้องเสียเงินเสียทองเป็นจำนวนมากในภาวะทางเศรษฐกิจที่ย่ำแย่โดยรวมอยู่ในขณะนี้

4. ความพอดีด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้วยการรู้จักใช้และจัดการอย่างฉลาดรอบคอบ เพื่อให้เกิดความยั่งยืนสูงสุด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในประเทศเพื่อพัฒนาประเทศให้มั่นคงอย่างเป็นขั้นตอน

5. ความพอดีด้านเทคโนโลยี โดยรู้จักใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมและสอดคล้องกับความต้องการ สอดคล้องกับภูมิปัญญาของชาวบ้าน และสอดคล้องเป็นประโยชน์ต่อสภาพแวดล้อมของเราเอง

นี่คือความพอดีสำคัญที่จำเป็นของบ้านเมืองและผู้คน

“ลูกผู้ชาย” ที่มีหน้าที่รับผิดชอบในการบริหารบ้านเมืองสมควรได้นำสิ่งต่างๆดังกล่าวเหล่านี้ไปนึกคิดและพิจารณา

โดยเฉพาะในเรื่องหัดรับคำตำหนิ คำด่าว่าคำสั่งสอน และคำแนะนำต่างๆ ที่ดีจากผู้อื่น ต้องยินดีรับฟังมากกว่าปฏิเสธ ความอดทน อดกลั้นต้องนำมาใช้ให้มากที่สุด ความอิจฉา ริษยา การประชดประชัน ต้องขจัดออกไปจากตัวเองให้ได้ เพราะสิ่งต่างๆ ดังกล่าวเป็นอุปสรรคต่อความเจริญของตัวเองตาม “คติพจน์ลูกชาย” ที่สอนไว้ ว่าไว้

น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ