อยากนำคำสอนของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 ที่ทรงให้แก่พระองค์เจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ ซึ่งมีเนื้อความว่า

“...ตัวเจ้าจะตกเป็นข้าแผ่นดินใดๆ เท่าใด ก็จงอุตสาหะตั้งใจทำราชการแผ่นดินให้ดี อย่ามีความเกียจคร้านและแชเชือนเป็นอย่างอื่นๆ บรรดาที่ไม่ควรทำเจ้าอย่าทำ”

เป็นพระบรมราโชวาทที่สอนให้ทำดี และแสวงหาความดีในทางที่ชอบธรรมอยู่เสมอ สิ่งใดที่ถูกก็ต้องทำให้สำเร็จด้วยความตั้งใจ

นำเรื่องนี้มาพูดอีกครั้งหนึ่งก็เพราะเห็นว่า ขณะนี้ผู้มีอำนาจหน้าที่ในการบริหารบ้านเมือง ทั้งๆที่เป็น “ข้าแผ่นดิน” ไม่ค่อยจะสำนึกในเรื่องดังกล่าว

บ้านเมืองมีความต้องการเปลี่ยนแปลงให้ดีขึ้นจากความบอบช้ำเสียหายหลายอย่าง ถึงขั้นวิกฤติในหลายๆเรื่อง สิ่งดีงามทั้งหลายที่เคยมีอยู่ในสังคม สั่งสมกันมาด้วยความอุตสาหะของบรรพบุรุษและผู้มีอำนาจ ที่ใช้อำนาจอย่างถูกต้องชอบธรรมเพื่อประโยชน์ของคนในแผ่นดิน แต่ก็ต้องได้รับความกระเทือนอย่างหนักจากคนที่มีความทะยานอยาก เพื่อประโยชน์และพวกพ้อง ความสามัคคีของผู้คนในบ้านเมือง แม้กระทั่งความถูกต้องชอบธรรม
ตรงไปตรงมา ที่ต้องการนั้นกลับห่างหาย

ใหญ่มากอยู่แล้วก็อยากใหญ่ให้มากขึ้นไปอีก

ทะยานอยากในการต่อท่ออำนาจให้ยาวนาน

ความมัวเมาในอำนาจได้ระบายจิตใจให้ดำมืดลงไปเรื่อยๆ จนมองอะไรไม่ตรงทาง และลืมทุกสิ่งทุกอย่าง ทุกคนต้องเชื่อฟังและทำตาม แม้ไม่ถูกต้องอย่างไรก็ต้องทำไม่คำนึงถึง “บรรดาที่ไม่ควรทำ เจ้าอย่าทำ”
นั่นเอง

นักปกครองไม่ว่าระดับไหนต้องรู้จักคำสอนที่ว่านี้

ระดับใดรับผิดชอบงานมาก ระดับนั้นก็สำคัญมากแม้จะมีงานที่น้อยก็มีความสำคัญที่ไม่ได้ยิ่งหย่อนไปกว่าระดับที่รับผิดชอบงานมากในความรับผิดชอบขององค์กร

นักปกครองระดับชาติย่อมเป็นผู้ที่รับผิดชอบต่องานสำคัญทุกด้านของชาติ ทุกอย่างจะดีขึ้นหรือเลวลงก็อยู่ที่นักปกครองระดับชาติ ถ้านักปกครองระดับชาติไม่คำนึงถึง “บรรดาที่ไม่ควรทำ เจ้าอย่าทำ” เมื่อใด ก็เป็นอันหวังได้ว่าเมื่อนั้นการปกครองก็ไร้ผลต่อส่วนรวม

การปกครองบ้านเมืองด้วยอำนาจทหารนั้น ถ้าผู้ปกครองรู้จักมองมาที่ตัวเองและพรรคพวกบ้าง ว่าการปกครองบ้านเมืองขณะนี้ตัวเองหรือพวกพ้องได้กระทำตนหรือประพฤติปฏิบัติตน มีคุณสมบัติดังต่อไปนี้อย่างไรหรือไม่ เพื่อจะได้รู้จักการทำงานของตนและพวกตนว่าเป็นอย่างไร ถูกต้องหรือไม่ถูกต้อง โดยตรวจสอบตามหัวข้อต่อไปนี้คือ

1.ทำงานให้ประชาชน หรืออาศัยประชาชนในการเสพสุข

2.มุ่งมั่นป้องกันรัฐ หรือมุ่งหมายในการสร้างตนให้คงอำนาจ

3.อยู่ข้างหลังประชาชน หรืออยู่หน้าประชาชน

4.มีธรรมาภิบาล ในการปกครองจริงๆหรือเพียงคำพูด

เอาแค่ 4 ข้อที่ว่านี้ก็พอจะบอกได้ว่าเป็นนักปกครองชนิดไหน

การปกครองที่ได้อำนาจมาจากปืนนั้น ถ้ารู้จักใช้อำนาจให้ถูกก็เคยมีตัวอย่างให้เห็นมาแล้วในบางยุคบางสมัยในบ้านเรา ที่ประเทศชาติบ้านเมืองถูกปกครองด้วยอำนาจทหาร

ดูตัวอย่างการใช้อำนาจทหารในการปกครองบ้านเมือง ในยุคของ “จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์” ก็ได้ ที่สมัยนั้น “จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์” ได้บริหารบ้านเมืองและได้สร้างประโยชน์แก่บ้านเมืองไว้เป็นอันมาก เพราะได้ใช้อำนาจไปในทางสร้างสรรค์บูรณะความผุกร่อนของบ้านเมืองให้ดีขึ้นในหลายๆ เรื่อง ได้กำจัดและทำลายสิ่งชั่วร้ายทั้งหลายที่เกิดขึ้นกับผู้คนในบ้านเมืองให้หมดไปหรือน้อยลง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการทำลายและเลิกการสูบฝิ่นอย่างจริงจังเป็นครั้งแรกในประเทศไทย โรงยาฝิ่นทั้งหลายหายเกลี้ยงไปจากแผ่นดินไทยมาตั้งแต่สมัยนั้น

อันธพาลเกะกะทั้งหลายหายเกลี้ยงไปจากถนนหนทาง

เริ่มมีการวางแผนการพัฒนาเศรษฐกิจสังคมของบ้านเมืองอย่างเป็นระบบมาตั้งแต่สมัยนั้น วางแผนจัดการตั้งสภาความมั่นคงแห่งชาติขึ้นเพื่อทำหน้าที่ป้องกันรักษาความมั่นคงของประเทศชาติบ้านเมืองอย่างเป็นระบบตั้งแต่สมัยนั้นสืบต่อเนื่องมาจนถึงขณะนี้ ถนนหนทางทั้งหลายโดยเฉพาะในชนบทห่างไกลได้มีการปรับปรุง ก่อสร้าง ให้มีความสะดวกในการเดินทาง ติดต่อ หรือค้าขาย

กองทัพและหน่วยราชการทุกหน่วยได้รับการปฏิรูป

สร้างงานและพัฒนาคนในระบบให้ทันสมัยกับมิตรประเทศ

นี่เป็นเพียงตัวอย่างที่ยกมาให้เห็นในการใช้อำนาจที่ได้มาจากปากกระบอกปืน ของ “จอมพลสฤษดิ์ธนะรัชต์” จนเป็นที่รู้จักกันดีในสโลแกนที่ว่า “น้ำไหล ไฟสว่าง ทางดี มีงานทำ” ซึ่งยังเป็นที่รู้จักกันดีในขณะนี้

เป็นอำนาจทหารที่มีผลงานให้แก่ประชาชน

แม้กระทั่งการพูดของ “จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์”ก็พูดน้อย มีสาระ และมีอำนาจในน้ำเสียง ใครได้ยินก็รู้ว่าเป็นเสียงของคนมีอำนาจ โดยไม่ต้องส่งเสียงโว้กว้าก ด่าว่าหรือสวนกลับอย่างมีอารมณ์เพื่อแสดงอำนาจ แม้กระทั่งการเดินเหินก็ไม่เดินอย่างโชว์อำนาจ

“บรรดาที่ไม่ควรทำ เจ้าอย่าทำ” ดังคำสอนของ ร.4 ที่หยิบยกมาพูดในวันนี้ จึงขอฝากผู้มีอำนาจและกำลังใช้อำนาจทั้งหลายขณะนี้นำไปคิดและปฏิบัติด้วย