nn ความหวังว่าสงครามตะวันออกกลางจะยุติลงในห้วงเวลานี้คงเป็นไปได้ยากอย่างยิ่งแล้ว โดยเฉพาะหากพ้น “เส้นตาย” ตามเวลา07.00 น. วันที่ 8 เมษายน ตามเวลาประเทศไทย ยังไม่บรรลุข้อตกลงใดๆสถานการณ์ก็จะทวีความรุนแรง ช่องแคบฮอร์มุซ เส้นเลือดใหญ่ที่ใช้ลำเลียงน้ำมันจากตะวันออกกลางออกสู่ตลาดโลกอาจถึงขั้น “ปิดตาย”

...nn นักวิเคราะห์คาดการณ์ว่าเมื่อเหตุการณ์นี้เกิดขึ้น ราคาน้ำมันดิบ Brent จะกระฉูดขึ้นไปที่ 120-150 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล และถ้ายืดเยื้อออกไปอีกอาจไปแตะถึง 200 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล เลยก็ได้

...nn ขณะที่ราคาก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG)ซึ่งเป็นเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไฟฟ้าก็จะพุ่งทะยานตามไปในทิศทางเดียวกัน เนื่องจากกาตาร์ซึ่งเป็นผู้ส่งออก LNG รายใหญ่ต้องใช้
เส้นทางนี้เช่นกัน ส่งผลให้โลกต้องเผชิญกับวิกฤตพลังงานครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์

...nn ไม่ใช่แค่ภาคการขนส่งเท่านั้น ในภาคการผลิต หากสหรัฐฯ ทำตามที่ประกาศไว้ คือเปิดฉากถล่มอิหร่านอย่างรุนแรง กำลังการผลิตน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติก็จะเสียหายอย่างหนัก เข้าสู่ฉากทัศน์ภาวะวิกฤตที่ไม่อาจควบคุมได้อย่างแท้จริง

...nn ขณะที่กลับมาในประเทศไทย “รัฐบาลอนุทิน 2” เข้าบริหารประเทศอย่างเต็มตัว “อนุทิน ชาญวีรกูล” ให้ภาพสถานการณ์ในอนาคตที่ไม่ไกลนักผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวไว้น่าสนใจว่า “ปัญหาที่หลายประเทศจะต้องเผชิญต่อไปคงไม่ใช่เพียงแต่น้ำมันจะมีราคาแพงขึ้นมาก แต่การจัดหาน้ำมันที่ต้องนำเข้าจากต่างประเทศจะทำได้ยากขึ้น โดยประเทศไทยก็เป็นประเทศหนึ่งที่ต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบจากทุกแหล่งที่มีในโลกนี้ ถึงแม้ว่าประเทศไทยมีการสำรองน้ำมันอยู่ในระดับที่สูงเมื่อเทียบกับประเทศอื่น แต่เราก็ยังมีความเปราะบางในฐานะที่เป็นประเทศที่ต้องนำเข้าน้ำมันในปริมาณที่สูงจากประเทศผู้ค้าน้ำมันต่างๆ”

...nn นั่นแปลว่าช่วงที่ผ่านมาที่เกิดสถานการณ์น้ำมันขาดช่วงไปกับราคาน้ำมันที่ถีบตัวสูงขึ้นพรวดพราด โดยเฉพาะดีเซล ยังไม่ใช่ภาวะวิกฤตที่แท้จริง ของจริงจะหนักกว่านั้นมาก

...nn เรื่องของราคาดูเหมือนรัฐบาลอนุทินจะมุ่งไปที่“ค่าการกลั่น” ซึ่งถ้าดูเฉพาะตัวเลขสรุปก็จะเห็นชัดว่า “ค่าการกลั่น” ทะยานขึ้นสูงมาก จากสถานการณ์ก่อนหน้าเดือนมีนาคมที่อยู่ในอัตรา 1-3 บาท/ลิตร โดยอัตราเฉลี่ยในเดือนมีนาคมอยู่ที่ 7.23 บาท/ลิตรจากเดือนกุมภาพันธ์ที่อยู่ที่ 2.09 บาท/ลิตร และเมื่อย่างเข้าเดือนเมษายนเพียงสัปดาห์แรกก็ทะยานไปกว่าเท่าตัว โดยอัตราเฉลี่ยวันที่ 1-7 เมษายน อยู่ที่ 17.50 บาท/ลิตร

...nn อย่างไรก็ตามพอไปฟังจากฝั่งโรงกลั่น คำว่า “ค่าการกลั่น” หรือ Gross RefineryMargin (GRM) ไม่ใช่ตัวเลขที่สะท้อนกำไรสุทธิอย่างแท้จริงของโรงกลั่น แต่ต้องไปหักค่าอื่นๆ ด้วย เช่น “ค่าความเสี่ยง” (WarPremium) ที่รวมถึงค่าประกันภัยขนส่งทางเรือในเขตสงครามค่าเสียเวลาจากการเปลี่ยนเส้นทางเดินเรือ และส่วนต่างราคาน้ำมันดิบ (Crude Premium) ที่สูงขึ้นตามภาวะตึงเครียด ซึ่งโรงกลั่นยืนยันว่าตัวเลข 17.50 บาท/ลิตร ที่พุ่งสูงขึ้นนี้ คือต้นทุนความเสี่ยงที่โลกกำลังเผชิญหน้ากับสงคราม ไม่ใช่กำไรที่โรงกลั่นจะได้รับเข้ากระเป๋าเต็มเม็ดเต็มหน่วยอย่างที่หลายฝ่ายเข้าใจ

...nn ทั้งนี้ ในส่วนของคณะกรรมการศึกษาความเหมาะสมในการกำหนดต้นทุนราคาน้ำมันเชื้อเพลิง (คตร.) ที่ “เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ” เป็นประธาน หลังจากเรียก 6 โรงกลั่น เข้ามาให้ข้อมูลแล้ว ยังยืนยันว่าแม้จะบวก War Premium ตัวเลขก็ไม่สูงถึง 14-17 บาท/ลิตร อย่างแน่นอน โดยระบุว่าตัวเลข 14-17 บาท/ลิตร เป็น “ตัวเลขทิพย์”

...nnในทางปฏิบัติเรื่องค่าการกลั่น เมื่อได้ตัวเลขที่เหมาะสมก็จะทำ 2 ขยัก คือ เจรจา “ทวง” ส่วนเกินในเดือนมีนาคมคืนมา ส่วนตั้งแต่เดือนเมษายนเป็นต้นไป จะใช้อำนาจคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) ที่มี “เอกนัฏ พร้อมพันธุ์” ในฐานะ รมว.พลังงาน เป็นประธาน โดยให้นายกฯ มอบหมาย กบง. กำหนดราคาและค่าการกลั่น ตามพระราชกำหนดแก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ.2516

...nnถามว่าเมื่อ “ค่าการกลั่น” ลดลงแล้ว จะส่งผลอะไรคำตอบจากผู้รู้คือ จะทำให้ราคาน้ำมันสำเร็จรูปหน้าโรงกลั่นลดลง ซึ่งจะทำให้ลดภาระการอุดหนุนของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงไปได้ส่วนหนึ่ง และจะทำให้ราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงที่สถานีบริการลดไปอีกส่วนหนึ่งด้วย

...nn กระนั้น อย่างที่ “รักษ์ ปฐวี”เคยบอกไป บทเรียนจากช่วง 15 วันแรกของสถานการณ์สงครามตะวันออกกลางเที่ยวนี้ที่กระทบต่อประเทศไทยคือไม่อาจใช้เครื่องมือเดียวรับมือสถานการณ์ได้เหมือนในยามปกติ

...nn มาตรการลด “ค่าการกลั่น” ที่ดูเหมือนเป็น “ยาแรง” ของ “รัฐบาลอนุทิน” อย่างเดียวคงไม่สามารถรับมือกับสถานการณ์ที่ส่อเค้าทวีความรุนแรงขึ้นมากนับจากนี้ และจะเป็นวิกฤตต่อเนื่องไป แม้กระทั่งหลังสงครามยุติ สถานการณ์ด้านพลังงานก็ยังไม่กลับมาเป็นปกติอย่างรวดเร็ว ดังนั้นจำเป็นต้องมีมาตรการอื่นๆ ตามมาอีก ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการจัดหาปริมาณน้ำมันให้พอเพียง การควบคุมราคา การควบคุมการใช้ และการเยียวยาช่วยเหลือกลุ่มเปราะบาง ที่จะต้องตามมาเป็นระลอก

...nn ซึ่งไม่ว่าจะอย่างไร ประชาชนก็จะต้องได้รับแรงกระแทกอย่างเลี่ยงไม่ได้ เพียงแต่จะบรรเทาได้กี่มากน้อยเท่านั้น...nn

รักษ์ ปฐวี