บวงสรวงเซ่นไหว้

โอม...จะขอไหว้ฤาษีตาแดงที่แกแรงฤทธิ์หล้า

อีกทั้งฤาษีขี้เมาที่แกเรืองฤทธิรณ

เป็นธรรมเนียมแต่เก่าก่อนของวิถีชีวิตของมนุษย์จะต้องมีการประกอบกรรมพิธีต่างๆ นานา ตั้งแต่เกิดจนตาย การบวงสรวงทำบัตรพลี เฉลิมฉลองกันต่างวาระตามประเพณี มีการไหว้ครู ทำบุญเลี้ยงพระไปจนถึงการเซ่นศาลพระภูมิ เซ่นสังเวยเทวดา การแก้บนกับกล้วยตานี 7 ยอด ต้นตะเคียนที่ให้หวย ผีเหย้าผีเรือนแสดงฤทธิ์ปรากฎตัวให้เห็นแว้บๆ แถมเสาที่บ้านยังตกน้ำมัน เครื่องเซ่นต่างๆ จึงผิดแผกแตกต่างกันไปตามภูมิภาค ตลอดจนความเชื่อในลัทธินิกายที่ตนนับถือ

ประเพณีการไหว้มักใช้หัวหมูพร้อมเท้า (คากิ) และหางหมู ไก่ต้มหนึ่งคู่ เป็ด (พะโล้) 1 คู่ ถ้างบประมาณน้อย สามารถใช้หมูนอนตอง (ชิ้นหมูวางบนใบตอง) แทนหัวหมูได้ ขนมต้มขาวต้มแดง ขนมด้วง ขนมถ้วยฟู ขนมหูช้าง (ปัจจุบันไม่ค่อยเห็น) และมะพร้าวอ่อน

ถ้าเซ่นผีเหย้าผีเรือน เพิ่มห่อหมกปลา 2-3 ห่อ ไก่ต้มหนึ่งคู่ ขนมจีน เหล้า 1 ขวด

ไหว้ศาลพระภูมิ ใช้ปลาแป๊ะซะกับน้ำพริกเผา (ปัจจุบันใช้พริกน้ำส้ม) เครื่องกระยาบวช ขนมต้มแดงต้มขาว บัวลอย ถั่วแปบ ขนมหูช้าง

แต่งโต๊ะเซ่นไหว้

การสังเวยเทวดา นิยมใช้หัวหมู ไก่ต้ม ขนมจันอับ เจ้าบางที่บ้างก็ชอบผลไม้เครื่องกระยาบวช  เจ้าบางแห่งก็เจาะจงว่าชอบแต่ขนุนทั้งลูก (เรียกหมูหิน) เจ้าที่ดุหน่อยก็นิยมไข่ดิบและหมูสามชั้นดิบๆ เพื่อนฝูงที่ชอบกันรายหนึ่งไปเช่าที่โรมแรมใหญ่เพื่อจัดงานแสดงสินค้า ที่โรงแรมนี้มีศาลขนาดใหญ่ตั้งอยู่ด้านข้างโรงแรม วันๆ มีคนไปกราบไหว้บูชาควันธูปควันเทียนโขมง เจ้าของผู้ไปเช่าที่จัดงานก็ไปบนบานให้งานประสบความสำเร็จ โดยที่ไม่ดูตาม้าตาเรือว่าเจ้าองค์นั้นเป็นเทวดาหรือเจ้าองค์ไหน ซุ่มซ่ามไปบนหัวหมู ไก่ต้ม ปลาแป๊ะซะ ฯลฯ งานแสดงสินค้าดำเนินไปดีๆ ผู้คนอุ่นหนาฝาคั่ง เย็นวันต่อมาจู่ๆ คนชมงานหายหมดเกลี้ยงงาน จนผู้จัดงานแทบเป็นลม มารู้เอาตอนหลังว่าบนผิดแบบแผน ซึ่งศาลนั้นเป็นศาลเจ้าแม่ลักษมี ท่านเสวยมังสวิรัติ เฉพาะผลไม้และนม (แท้จริงแล้วที่คนหายไปพร้อมๆ กันจนงานเกือบร้างเพราะไปตรงวันแดงเดือดคู่หัวค่ำระหว่างแมนยูฯ และลิเวอร์พูล)

ส่วนชาวจีนนั้น ไม่ว่าจะตรุษ สารท เชงเม้งหรือไหว้บรรพบุรุษ ขาดไม่ได้คือ ซาแซ (อาหารคาว 3 ชนิด) ได้แก่ หัวหมูต้ม ไก่ต้มพร้อมเครื่องใน ปลานึ่ง หรือใช้ปลาหมึกแห้ง บางทีใช้ไข่เป็ดต้มแทนเป็ดทั้งตัวก็ได้ รวมเป็น 3 ชนิด ถ้าจะให้ยิ่งใหญ่แบบงานเฉลิมฉลองศาลเจ้า หรือของเถ้าแก่ใหญ่เจ้าสัวต้องไหว้โหงวแซ (ชุดอาหารคาว 5 ชนิด) คือหมูดิบชำแหละทั้งตัวพร้อมหาง แพะชำแหละทั้งตัว ไก่ตอนตัวใหญ่ ห่านพะโล้ กุ้งมังกรต้ม หรือชุดย่อมลงมาหน่อยอาจจะประกอบด้วยหัวหมูพร้อมหางต้มทาสีแดง ไก่ตอน ห่านพะโล้หรือเป็ดพะโล้ กุ้งแม่น้ำต้ม และปลานึ่ง ทั้งนี้ไม่มีกฏข้อบังคับว่าจะต้องเป็นตามกล่าว อาจจะยักย้ายเปลี่ยนแปลงได้ตามสถานการณ์

ไม่ว่าจะไหว้เจ้าไหว้ฤาษีเทวดาสังเกตได้ว่ามักจะมีหัวหมู ไก่ต้ม เป็นหลัก ถ้าเป็นเป็ดห่านก็มักจะพะโล้มาสำเร็จ พอหลังจากพิธี ลาสรรพสิ่งที่ใช้เซ่นไหว้เจ้า จึงตัดแบ่งอย่างละนิดอย่างละหน่อยวางบนใบตองเผื่อบรรดาสานุศิษย์ของเทวดา ลูกศิษย์พระภูมิเจ้าที่และฤาษีทั้งหลาย  เจ้าภาพก็ได้เวลาตั้งวงกับพลพรรคสรวลเสเฮฮากันต่อไป บ้างก็แจกจ่ายเพื่อนบ้านไปแปรรูปรังสรรค์เป็นเมนูต่างๆ ต่อไป

ขนมจันอับกับส้ม

จึงอาจกล่าวได้ว่าชาวเราแต่โบราณแม้ว่าจะนับถือพุทธศาสนาแต่โดยจารีตประเพณีที่ประพฤติปฏิบัติสืบต่อกันมาช้านาน ยังปะปนกันกับการนับถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ไร้ตัวตนในวิถีชีวิตตลอดตั้งแต่เกิดแก่เจ็บตาย เช่น การขอหวยโดยนานาวิธี การบูชาพระราหู เสาต้นที่ตกน้ำมันในบ้าน ตามที่ได้เกริ่นมาแล้วข้างต้น ซึ่งเมื่อไม่นานมานี้ได้ไปพิธีกินเลี้ยงที่อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี ยังพบการเฉลิมฉลองตามฐานะของเจ้าภาพชาวชนบท ได้จ้างวงคาราโอเกะพร้อมนักร้องและเครื่องเสียงมา 1 ชุด จึงถือโอกาสเข้าไปผูกมิตรกับนายโรงที่หลังเวทีที่กำลังติดตั้งเดินสายลำโพงเป็นที่เอิกเกริก ไปสะดุดตาตรงมุมเวที มีขวดน้ำขาวเปิดจุก ถ้วยแก้ว ถาดธูปเทียนบุหรี่ ถามกับนายโรงว่าต้องบวงสรวงครูคาราโอเกะด้วยหรือ นายโรงยืนยิ้มแยกเขี้ยวตอบว่า “แถวนี้เจ้าที่เจ้าทางเฮี้ยนครับเลยต้องขอสังเวยซะหน่อย”

ชุดบูชาเจ้าพ่อคาราโอเกะ

อ้างอิง

สูตรเด็ด เคล็ดเถ่าชิ่ว/สนพ.ตู้กับข้าว 2555

นายสุทัศน์ ศุกลรัตนเมธี

ภาพถ่าย มีรัติ รัติสุวรรณ