ตลอด 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา เราได้ทำความรู้จักเทคนิคการเอกซเรย์ อัลตราซาวด์ และ CT-scan ซึ่งเป็นเทคนิค “การวินิจฉัยโรคด้วยภาพ” หรือ “Diagnosis imaging” เพื่อช่วยในการตรวจวินิจฉัยโรคในการหาสาเหตุความผิดปกติในสัตว์เลี้ยงกันไปแล้ว วันนี้ผมยังมีเรื่องน่าสนใจจาก อ.สพ.ญ.ดร.ชุติมน ธนบูรณ์นิพัทธ์ ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาฝากอีกเช่นเคย นั่นคือ การสร้างภาพเหมือนจริงโดยใช้สนามแม่เหล็กไฟฟ้าความเข้มสูงหรือ MRI ครับ

การตรวจ Magnetic Resonance Imaging หรือ MRI เป็นการตรวจโดยใช้เครื่องมือสร้างภาพอวัยวะในร่างกาย โดยอาศัยหลักการของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าและคลื่นวิทยุ จากนั้นนำสัญญาณที่ได้มาประมวลผลด้วยคอมพิวเตอร์ในการตรวจวินิจฉัยรอยโรคของสัตว์ป่วย เพื่อนำมาใช้ในการรักษาและติดตามผลการรักษา

ข้อบ่งชี้ และข้อดีในการตรวจวินิจฉัยโดย MRI

1. ภาพจาก MRI มีความละเอียดสูงช่วยให้สามารถแยกความแตกต่างระหว่างเนื้อเยื่อต่างๆ ได้ชัดเจน

2. ใช้ได้ดีกับส่วนที่ไม่ใช่กระดูก คือ เนื้อเยื่อต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสมอง และไขสันหลัง และเส้นประสาทในร่างกาย (CT-scan ดูภาพกระดูกได้ดีกว่า)  

3. ใช้ตรวจหาความผิดปกติของกล้ามเนื้อ เส้นเอ็นยึดกระดูกและกล้ามเนื้อได้ดี

4. สามารถตรวจหาความผิดปกติของหลอดเลือดเลือดได้โดยไม่ต้องฉีดสารทึบรังสี ดังนั้นสัตว์ป่วยไม่ต้องรับความเสี่ยงจากผลข้างเคียงของสารทึบรังสีดังเช่นการตรวจ CT-scan

5. สัตว์ป่วยไม่ต้องได้รับความเสี่ยงจากรังสีเอกซ์เหมือนการตรวจ CT-scan

6. สามารถใช้เทคนิคการตรวจพิเศษหลายชนิด ร่วมกับคอมพิวเตอร์ในการตรวจหาความผิดปกติ อาทิการตรวจสำหรับสัตว์ป่วยที่มีภาวะสมองขาดเลือด การตรวจหาระดับชีวเคมี เพื่อแยกชนิดของก้อนเนื้อ หรือมะเร็ง  เป็นต้น

แต่อย่างไรก็ตามสัตว์ป่วยต้องได้รับการวางยาสลบขณะทำการตรวจเช่นเดียวกันกับการตรวจ CT-scan ดังนั้นต้องมีการเตรียมตัวสัตว์เพื่อตรวจความพร้อมก่อนวางยา เช่น ตรวจการทำงานของตับ และไต ต้องมีการงดน้ำและอาหารอย่างน้อย 6-8 ชั่วโมง มีการให้สารน้ำ เป็นต้น

และนอกจากการเตรียมตัวสัตว์ก่อนวางยาแล้วยังมีข้อพึงระวัง คือควรหลีกเลี่ยงการตรวจ MRI ในสัตว์ที่มีโลหะฝังอยู่ในร่างกาย เช่น สัตว์ที่รับการผ่าตัดดามกระดูก, สัตว์ที่ได้รับการผ่าตัดใส่เครื่องกระตุ้นการทำงานของหัวใจให้เป็นจังหวะ  เรื่องจากสนามแม่เหล็กไฟฟ้าจากเครื่องตรวจ MRI จะส่งผลต่อการทำงานของเครื่องกระตุ้นการทำงานของหัวใจด้วยครับ

จะเห็นว่า เทคนิคการวินิจฉัยโรคด้วยภาพทั้งหมดที่กล่าวมานั้น มีข้อบ่งชี้และสิ่งที่ต้องพึงระวังในการใช้ที่แตกต่างกัน ดังนั้นในการเลือกที่ใช้เทคนิคใดนั้น สัตวแพทย์จะพิจารณาเป็นรายๆ ไป โดยอาศัยองค์ประกอบหลายด้าน ตามความจำเป็นและความเหมาะสมของสัตว์แต่ละตัว เพื่อให้ได้รับการวินิจฉัยที่แม่นยำ เหมาะสม และช่วยสนับสนุนการรักษาให้มากที่สุดครับ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ฝ่ายประชาสัมพันธ์

คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย