ชาติพันธุ์เปอร์เซีย (หรือชาวอิหร่านในปัจจุบัน) อยู่ยงคงกระพันมากว่า 3,000 ปีแล้ว ระหว่างนั้นก็ได้ผ่านศึกสงครามมามากมาย เคยถูกรุกรานและถูกครอบครองโดยชาวกรีกอยู่พักหนึ่งก่อนจะทำสงครามกับชาวโรมันอยู่ร่วม 300 ปี แต่ก็ยืนยงอยู่ได้โดยต่อมาก็ถูกรุกรานจากชาวอาหรับมุสลิมที่ส่งผลให้ชาวเปอร์เซียส่วนใหญ่เปลี่ยนจากการนับถือศาสนาโซโรอัสเตอร์ / Zoroastrianism(หรือศาสนาบูชาไฟ) ไปนับถือศาสนาอิสลาม แต่เปอร์เซียก็ยังคงความยิ่งใหญ่ต่อมาอีกพักหนึ่ง ก่อนจะต้องเผชิญกับการรุกรานของพวกมองโกลจนพ่ายแพ้ แต่ในที่สุดแล้วบรรดาชาวมองโกลที่เข้ามารุกรานกลับถูกประเพณีวัตนธรรมของเปอร์เซียกลืนหมด หลังจากนั้น เปอร์เซียก็ยังต้องเผชิญหน้ากับฝ่ายกองทัพโซเวียต ซึ่งเปอร์เซียสามารถต้านทานได้ พอเข้าสู่ยุคที่มีการค้นพบน้ำมัน เปอร์เซียก็ถูกอิทธิพลของอังกฤษและอเมริกันแทรกแซง ผ่านทางกษัตริย์ฯ พระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัดเรซา ปาห์ลาวี ที่นำไปสู่การต่อต้านโดยมวลชนฝ่ายเคร่งศาสนา จนกลายเป็นการปฏิวัติสังคมในปี ค.ศ. 1979ซึ่งส่งผลให้ราชอาณาจักรอิหร่าน กลายมาเป็นสาธารณรัฐแบบเทวนิยม ที่ปฏิเสธฝ่ายตะวันตกมาจนกระทั่งปัจจุบันนี้

แม้ว่าอิหร่านจะถูกจัดว่าเป็นประเทศมุสลิม แต่ทว่าขนบธรรมเนียมประเพณีวัฒนธรรมของเปอร์เซียนที่เป็นรากฐานของอิหร่านนั้นได้มีการพัฒนามายาวนาน ถึงขนาดที่สถาปัตยกรรมแบบเปอร์เซียได้มีอิทธิพลเหนือทั่วดินแดนมุสลิม ยาวไกลไปถึงดินแดนยุโรปบางส่วนด้วยซ้ำอีกทั้งเครื่องใช้ไม้สอยในครัวเรือน ทั้งเครื่องแก้ว เครื่องเซรามิก ของเปอร์เซียรวมทั้งองค์ความรู้ทางด้านดาราศาสตร์และคำนวณของเปอร์เซียก็ยังได้แพร่หลายไปทั่วเอเชียและยุโรป ถือเป็นต้นฉบับของวิถีชีวิตที่ทันสมัยในยุคนั้นเลยทีเดียว เราจึงเห็นว่าที่ผ่านมาตลอดประวัติศาสตร์ของเปอร์เซียนั้นฝ่ายผู้รุกรานต่างมากันแล้ว ก็ต่างจืดจางหายไป ในขณะที่วัฒนธรรมเปอร์เซียยังคงหยั่งราก และเติบโตบนแผ่นดินอิหร่านอย่างมั่นคง

มาบัดนี้ ฝ่ายตะวันตกอันได้แก่ สหรัฐอเมริกา ได้เปิดฉากการรุกรานอิหร่านเป็นครั้งที่ 2 (ครั้งแรกเกิดไปเมื่อเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2568) ด้วยการโจมตีทางอากาศ ทั้งด้วยจรวดขีปนาวุธ เครื่องบินขับไล่ และเครื่องร่อนโดรน โดยมีอิสราเอลเป็นคู่หู โดยแต่แรกได้คาดหวังกันไว้ว่า การฆาตกรรมหมู่กลุ่มผู้นำอิหร่าน รวมทั้งการมุ่งทำลายล้างโครงสร้างพื้นฐาน การทำลายฐานที่มั่นทางทหาร และการทำลายสถานที่วิจัยและพัฒนาแร่ยูเรเนียมเพื่อผลิตอาวุธนิวเคลียร์ ภายในระยะเวลาอันรวดเร็ว จะส่งผลให้เกิดการเดินขบวนปลดแอกจากภาคประชาชนอิหร่านที่จะออกมาลุกฮือล้มล้างรัฐบาลแบบเทวนิยม จนทำให้คณะรัฐบาลอิหร่านต้องล่มสลาย รวมทั้งทำให้ฝ่ายกองทัพอิหร่านต้องยอมจำนน

แต่การคาดการณ์ต่างๆ ของสหรัฐฯ นั้นผิดไป แม้จะเผชิญการถล่มทางอากาศอย่างหนักหน่วง แต่ฝ่ายรัฐบาลอิหร่านยังมีความเป็นปึกแผ่น มีตัวตายตัวแทนในระดับผู้นำได้ ฝ่ายกองทัพกับฝ่ายศาสนายังมีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ประชาชนพลเมืองชาวอิหร่านส่วนใหญ่หันไปสนับสนุนรัฐบาลแบบเทวนิยม โดยเกิดความรังเกียจฝ่ายสหรัฐฯ และฝ่ายอิสราเอล ที่เข้ามารุกราน ทำลายบ้านเกิดของตน มากกว่าที่จะไปรังเกียจฝ่ายผู้นำฯ ของตนเอง ก่อให้เกิดความเป็นชาตินิยมที่เข้มข้นขึ้นมา

ทั้งนี้ เนื่องจากฝ่ายอิหร่านได้เตรียมเนื้อเตรียมตัวรับการรุกรานจากฝ่ายตะวันตกมาร่วม 20 ปี นั่นจึงทำให้ฝ่ายอิหร่านมีความพร้อมที่จะรับมือ และตอบโต้การโจมตีจากสหรัฐฯ และอิสราเอล ได้อย่างเข้มแข็ง และสามารถยืนระยะต่อเนื่องได้ดังที่เห็นกัน

ล่าสุดฝ่ายสหรัฐอเมริกาได้เริ่มเคลื่อนกองกำลังทางเรือเข้าประชิดน่านน้ำอิหร่าน โดยน่าจะมีเป้าหมายที่จะให้มีการยกพลขึ้นบก อีกทั้งก็จะมีการส่งกำลังมาทางอากาศ ซึ่งรวมๆ แล้ว ก็คงจะมีจำนวนทหารแค่หลักพันถึงหมื่น ในขณะที่อิหร่านนั้นเป็นประเทศที่ใหญ่โต มีพื้นที่กว้างขวางที่มีลักษณะหุบเขา รวมทั้งมีประชากรถึงกว่า 90 ล้านคน ซึ่งหมายความว่า การที่ประเทศใดจะสามารถเอาชนะอิหร่านแบบเบ็ดเสร็จ สามารถครอบครองอิหร่านได้จริง ประเทศนั้นจะต้องใช้กำลังทหารราบบุกอิหร่านระดับหลายล้านนาย ซึ่งไม่ว่าจะมองยังไง ฝ่ายสหรัฐฯ และอิสราเอล ก็ไม่ได้อยู่ในวิสัยที่จะจัดหากำลังได้ถึงขนาดนั้น ฉะนั้นการที่ฝ่ายสหรัฐฯ มีทีท่าที่จะใช้กำลังนาวิกโยธิน และกำลังทหารพลร่ม บุกอิหร่าน มันดูเป็นเรื่องของ “การเขียนเสือให้วัวกลัว” หรือเสริมสร้างสงครามจิตวิทยาเสียมากกว่า

สำหรับฝ่ายอิหร่านแล้ว เรื่องราวที่เกิดขึ้นทั้งหมดนี้ ถือเป็นเรื่องของความอยู่รอดของประเทศ และของรัฐบาลเทวนิยม นั่นจึงทำให้อิหร่านนั้นพร้อมที่จะต่อสู้ให้ถึงที่สุด นอกจากนั้นชาวอิหร่านโดยทั่วไปก็มีความเชื่ออย่างมั่นอกมั่นใจว่า การต่อสู้แล้วเสียชีวิตนั้น มิใช่เรื่องน่าเสียดายหรือหวาดกลัว เพราะจะได้ขึ้นสวรรค์ทันที การสูญเสียชีวิตบนโลกนี้ก็จะได้รับผลการตอบแทนที่เลอเลิศถาวร และฉะนั้นชาวอิหร่านจึงมีใจที่จะต่อสู้อย่างไม่ท้อแท้ แต่ด้วยกำลังใจอีกทั้งฝ่ายอิหร่านก็ค่อนข้างตระหนักดีถึงข้อจำกัดของฝ่ายสหรัฐฯ และฝ่ายอิสราเอล ในเรื่องกำลังพล และงบประมาณมหาศาลเมื่อสงครามยืดเยื้อ ที่จะส่งผลให้ชาวอเมริกัน และชาวอิสราเอล ไม่สามารถอยู่นิ่งเฉย และจะไม่ยอมปล่อยให้ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ และนายกรัฐมนตรี เบนจามิน เนทันยาฮู ทำตามอำเภอใจ ผลาญเงินภาษีของตนต่อไปอีกไม่ได้แล้ว และนอกจากนั้นการรุกรานอิหร่านของฝ่ายสหรัฐฯ กับอิสราเอล ก็ได้ก่อให้เกิดความทุกข์ร้อนต่อชาวโลกทุกแห่งหน ทุกคน ทั้งในเรื่องเชื้อเพลิงปุ๋ย เคมีภัณฑ์ อาหาร ที่มีราคาสูงขึ้นและมีความจำกัดไม่เพียงพอ และฉะนั้นชาวโลกก็จะแสดงความไม่พึงพอใจต่อฝ่ายสหรัฐฯ และอิสราเอลมากขึ้น และเรียกร้องให้ยุติการรุกราน ยุติความขัดแย้งด้วยการเจรจาหารือแบบสันติวิธี

ในสภาพการณ์นี้ประวัติศาสตร์ก็คงจะซ้ำรอย คือฝ่ายสหรัฐฯ ร่วมกับฝ่ายอิสราเอลก็จะเหมือนกับชาวกรีก ชาวโรมัน ชาวมองโกล และชาวยุโรป ที่มารุกรานเปอร์เซีย แล้วก็จางหายไป

กษิต ภิรมย์

kasitfb@gmail.com