ช้างเป็นสัตว์เลี้ยงและสัตว์พาหนะคู่บ้านคู่เมืองของไทยมาตั้งแต่โบราณนับเนื่องย้อนหลังไปได้ไม่น้อยกว่า1 พันปี ตั้งแต่ก่อนการสถาปนากรุงสุโขทัยเป็นราชธานีช้างได้ถูกนำไปใช้ในการศึกสงครามมาแล้วถึง 4 พันปี มีหลักฐานระบุว่าชาติที่ฝึกช้างไปใช้ในการสงครามได้เป็นชาติแรกน่าจะได้แก่กองทัพเปอร์เซีย

จากนั้นก็เป็นกองทัพคาร์เธจในแอฟริกาเหนือได้นำช้างไปรบกับกองทัพโรมันโดยแม่ทัพที่ชื่อฮันนิบาลส่วนในเอเชียนั้นชาติแรกที่นำช้างไปใช้ในการรบคืออินเดียต่อจากนั้นได้แพร่หลายไปยังแผ่นดินชาวจามขอมสุวรรณภูมิ พม่า มอญ ไทยและลาว

สำหรับไทยนั้นพระมหากษัตริย์ที่มีพระบุญญาธิการมักจะมีการค้นพบช้างเผือกซึ่งเป็นช้างสำคัญที่มีลักษณะถูกต้องตามคชลักษณ์นำมาใช้ในราชการช้างเผือกนั้นเป็นช้างที่คู่บุญบารมีของพระมหากษัตริย์หากราษฎรผู้ใดพบและคล้องช้างได้จะต้องนำมาถวายพระมหากษัตริย์ตามประเพณีที่มีพระราชกำหนดไว้

สมัยกรุงสุโขทัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราชทรงมีช้างเผือก 1 เชือก ส่วนสมัยกรุงศรีอยุธยานั้นพระมหากษัตริย์ทรงมีช้างเผือกมี 7 รัชกาล คือ สมเด็จพระอินทราชา 1 เชือก สมเด็จพระไชยราชาธิราช 1 เชือกสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ 7 เชือก สมเด็จพระนารายณ์มหาราช 2 เชือก สมเด็จพระเพทราชา 1 เชือก สมเด็จพระสรรเพชญที่ 8 หรือ พระเจ้าเสือ 1 เชือก และสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ 6 เชือก

มาถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์นั้นมีพระมหากษัตริย์ที่พบช้างเผือกมีถึง 8 รัชกาลจาก 9 รัชกาล คือพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช10 เชือก พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยฯ6 เชือก พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว มากที่สุด 20 เชือก พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว15 เชือก พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 19 เชือก

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว1 เชือก พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว 1 เชือกส่วนพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชพบ 10 เชือก มีพระราชทินนามที่ไพเราะคือพระเศวตอดุลยเดชพาหนฯ พระเศวตวรรัตนกรีฯ พระเศวตสุรคชาธารฯ พระศรีเศวตศุภลักษณ์ฯ พระเศวตศุทธวิลาศฯ พระวิมลรัตนกิริณีฯ พระศรีนรารัฐราชกิริณีฯ พระเศวตภาสุรคเชนทร์ฯพระเทพวัชรกิริณีฯและพระบรมนัขทัศฯ

ในจำนวนนี้ 4 เชือกที่เป็นช้างพลายเพศผู้คือพระเศวตอดุลยเดชพาหนฯ, พระเศวตวรรัตนกรีฯ, พระเศวตสุรคชาธารฯ และพระบรมนัขทัศฯ ได้ล้มหรือสิ้นชีวิตไปแล้วที่เหลืออีก 6 เชือก เป็นช้างพลาย 3 เชือกคือ พระเศวตสุทธวิลาศฯ, พระศรีเศวตศุภลักษณ์ฯ, พระเศวตภาสุรคเชนทร์ ช้างพัง 3 เชือก ได้แก่ พระเทพวัชรกิริณีฯ, พระศรีนรารัฐราชกิริณีฯ และพระวิมลรัตนกิริณีฯ

ปัจจุบันช้างเผือกของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทั้ง 6 เชือก อยู่ในความดูแลของศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย สถาบันคชบาลแห่งชาติองค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์