เหตุรุนแรงจากอาวุธปืนที่เกิดขึ้นติดๆ กัน ในจังหวัดนนทบุรี กำลังทำให้สังคมไทยต้องกลับมาตั้งคำถามกับปัญหา “ปืน” กันอีกครั้งอย่างจริงจัง เหตุยิงภายในโรงเรียนเทพศิรินทร์ นนทบุรี ซึ่งเกิดขึ้นในสถานที่ที่ควรเป็นพื้นที่ปลอดภัยสำหรับเด็กและเยาวชน และกรณีล่าสุดที่นายฉลอง เรี่ยวแรง อดีต สส. เข้าไปเกี่ยวข้องกับเหตุยิง พ.ต.อ.ธงชัย เย็นประเสริฐ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดนนทบุรี ล้วนสะท้อนให้เห็นถึงอันตรายของการเข้าถึงอาวุธปืน และเมื่อความขัดแย้ง
เกิดขึ้น ปืนสามารถเปลี่ยนข้อพิพาทให้กลายเป็นโศกนาฏกรรมได้ในเวลาเพียงไม่กี่วินาที

เหตุการณ์ทั้งสองกรณีมีบริบทแตกต่างกัน แต่มี สิ่งหนึ่งที่เหมือนกัน คือ “อาวุธปืน” และนี่ควรเป็นสัญญาณเตือนให้รัฐบาลเร่งทบทวนระบบควบคุมอาวุธปืนทั้งระบบ ไม่ใช่เพียงออกมาตรการเพื่อรับมือกับกระแสสังคมหลังเกิดเหตุ แต่ต้องวางระบบป้องกันที่สามารถลดความเสี่ยงได้จริงตั้งแต่ต้นทาง

ต้องยอมรับว่ารัฐบาลเริ่มดำเนินการแล้ว ทั้งการ งดออกใบอนุญาตพกพาอาวุธปืน หรือ ป.12 เป็นการชั่วคราว 1 ปี รวมถึงการกำชับให้นายทะเบียนเพิ่มความเข้มงวดในการออกใบอนุญาตซื้อปืน ป.3 และควบคุมผู้ได้รับใบอนุญาตครอบครองปืน ป.4 มาตรการเหล่านี้ถือเป็นทิศทางที่ถูกต้อง เพราะอาวุธปืนไม่ใช่สิ่งของทั่วไป หากอยู่ในมือบุคคลที่มีพฤติกรรมเสี่ยง ผลกระทบที่เกิดขึ้นอาจหมายถึงชีวิตของประชาชน

แต่คำถามสำคัญคือ มาตรการทางกฎหมายเพียงอย่างเดียวเพียงพอหรือไม่

คำตอบคือไม่เพียงพอ เพราะประเทศไทยอาจ ไม่ได้ขาดกฎหมาย แต่มีปัญหาเรื่องการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง กฎหมายจะเข้มงวดเพียงใดก็ไม่มีความหมาย หากขั้นตอนการอนุญาต การตรวจสอบประวัติ การติดตามผู้ครอบครอง หรือการเพิกถอนใบอนุญาต ไม่ได้ดำเนินการอย่างเคร่งครัด

จึงต้องถามกันตรงๆ ว่า ใครเป็นผู้ตรวจสอบคนที่จะซื้อปืน ใครเป็นผู้อนุญาต ใครเป็นผู้ติดตามคนที่ครอบครองปืน และเมื่อพบว่าบุคคลใดมีพฤติกรรมเสี่ยง ใครเป็นผู้ดำเนินการเพิกถอนใบอนุญาต หากระบบเหล่านี้มีช่องให้ใช้เส้นสาย การปล่อยปละละเลย หรือผลประโยชน์เข้ามาแทรกแซง ต่อให้เขียนกฎหมายเพิ่มอีกกี่ฉบับก็ยากที่จะทำให้ประชาชนปลอดภัย

เรื่องนี้จึงต้องมองไปถึงตำรวจ ฝ่ายปกครอง นายทะเบียน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้วย เพราะเจ้าหน้าที่ผู้มีหน้าที่ควบคุมอาวุธปืนต้องถูกตรวจสอบไม่ต่างจากประชาชน หากพบการละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ การเอื้อประโยชน์ หรือการทุจริต ต้องมีความรับผิดอย่างจริงจัง ไม่ใช่ปล่อยให้เรื่องจบลงเพียงการกำชับให้ “เข้มงวดมากขึ้น”

ขณะเดียวกัน รัฐต้องจัดการกับตลาดอาวุธปืน ผิดกฎหมายอย่างจริงจังด้วย การห้ามออกใบ ป.12 อาจช่วยลดการพกพาปืนในที่สาธารณะ แต่ไม่สามารถแก้ปัญหาปืนเถื่อนที่อยู่ในตลาดมืดได้ทั้งหมด รัฐจึงต้องสาวให้ถึงต้นทางว่าอาวุธปืนผิดกฎหมายมาจากไหน ใครนำเข้า ใครจำหน่าย และปืนที่นำไปใช้ก่อเหตุเคยอยู่ในระบบการครอบครองที่ถูกต้องหรือไม่ หากเคยอยู่ในระบบแล้วหลุดออกมา ก็ต้องตอบให้ได้ว่าหลุดออกมาได้อย่างไร

ประเทศไทยอาจต้องมีกฎหมายที่เข้มงวดกว่าเดิม แต่สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ ต้องทำให้กฎหมายที่มีอยู่แล้ว “ศักดิ์สิทธิ์” และใช้กับทุกคนอย่างเท่าเทียม เพราะกฎหมายที่ดีแต่ไม่มีคนบังคับใช้ก็เป็นเพียงตัวหนังสือ กฎหมายที่เข้มงวดแต่เปิดช่องให้เส้นสายและผลประโยชน์เข้ามาแทรกแซงก็ไม่สามารถสร้างความปลอดภัยให้สังคมได้

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในนนทบุรีจึงควรเป็นมากกว่าข่าวอาชญากรรมรายวัน แต่ต้องเป็นบทเรียนให้รัฐบาลทบทวนระบบควบคุมอาวุธปืนครั้งใหญ่ และต้องไม่จบลงเพียงคำประกาศว่า “จะเข้มงวด” เพราะประชาชนต้องการเห็นผลในทางปฏิบัติ ตั้งแต่การอนุญาตการตรวจสอบ การควบคุม การติดตาม ไปจนถึงการลงโทษเจ้าหน้าที่ที่ละเลยหน้าที่

ท้ายที่สุด ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ว่าประเทศไทยมี กฎหมายควบคุมอาวุธปืนมากพอหรือยัง แต่อยู่ที่ว่า รัฐสามารถทำให้กฎหมายที่มีอยู่แล้วถูกบังคับใช้ อย่างจริงจัง เสมอภาค และไม่มีใครอยู่เหนือกฎหมายได้หรือไม่ เพราะการควบคุมปืนจะสำเร็จไม่ได้หากรัฐยังควบคุม “คนบังคับใช้กฎหมาย” ไม่ได้เสียเอง