คดีโกงสอบท้องถิ่นมีความคืบหน้าไปอีกขั้นหนึ่ง หลังจากนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีทุจริตสอบแข่งขันข้าราชการส่วนท้องถิ่นปี 2568 ได้ประชุมนัดสุดท้ายไปแล้ว และจะทำเป็นรายงานสรุปส่งให้กับนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และรมว.มหาดไทย อย่างเป็นทางการต่อไป

แฟ้มรายงานชิ้นนี้ ถือว่าเป็นสารตั้งต้นที่จะบอกว่ากระบวนการมีข้อบกพร่องอะไรบ้าง รวมทั้งข้อเสนอแนะต่างๆ โดยสรุปสาระสำคัญก็คือ พบข้อบกพร่องในเกือบทุกขั้นตอนของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตั้งแต่ก่อนสอบ ระหว่างสอบ และหลังสอบ ตลอดทีโออาร์ และการทำสัญญา ซึ่งมีทั้งข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ รวมถึงมีบุคคลภายนอกเข้ามาเกี่ยวข้องกว่าร้อยคน

ในเบื้องต้น ผลการตรวจสอบดังกล่าวถูกตีตราเป็นชั้นความลับไว้ก่อน ฉะนั้นผู้ที่มีสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลรายละเอียดนั้น มีอยู่ไม่กี่คนและคนที่จะเป็นผู้พิจารณาสั่งการใดๆ ในขั้นตอนสุดท้ายก็คือนายกรัฐมนตรี ซึ่งในบทสรุปนั้นยังได้เสนอการลงโทษผู้กระทำผิดทั้งทางอาญา แพ่ง วินัย และจริยธรรม เอาไว้ด้วย

จากนี้ไปน้ำหนักของคดีนี้ จะไปตกอยู่ที่ข้อพิจารณาสั่งการของนายกรัฐมนตรีว่าจะดำเนินการอย่างไรกับข้อมูลที่ถืออยู่ในมือภายใต้นโยบายปิดชื่อถือพฤติกรรม ซึ่งนายอนุทินขีดเส้นใต้เอาไว้ว่า เปิดชื่อมา ใครโดนแจ๊กพอตคนไหนก็คนนั้นไม่ว่าจะใหญ่หรือเล็ก จะเป็นการเมืองหรือฝ่ายประจำ ก็ต้องดำเนินคดีตามบทบัญญัติของกฎหมายทั้งหมด

นายอนุทิน ได้ให้เหตุผลที่ต้องปิดชื่อถือพฤติกรรม เพราะต้องการทำอย่างตรงไปตรงมา จึงไม่จำเป็นต้องรู้รายชื่อว่ามีใครบ้าง แต่เป็นหน้าที่ของคณะกรรมการสืบสวนสอบสวน โดยจะไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยว หากมีใครติดต่อมาก็ตอบได้เต็มปากว่าไม่รู้เรื่อง มีเพียงแนวทางเดียวคือ ใครทำผิดก็ต้องโดนคดีตามกฎหมาย โทษหนักก็เข้าคุก โทษเบาก็ลดหลั่นกันไป

นี่คือคำมั่นสัญญาที่นายกรัฐมนตรีให้ไว้ต่อการจัดการปัญหาคดีโกงสอบ มูลค่า 4,500 ล้านบาท ประเด็นที่สังคมจับตาก็คือว่า นายกรัฐมนตรีจะทำอย่างไรต่อไปกับรายชื่อข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ และบุคคลภายนอกที่เกี่ยวข้องอีกกว่าร้อยคน และในบัญชีดำนั้นมีนักการเมืองด้วยหรือไม่ การปิดชื่อถือพฤติกรรม อีกด้านหนึ่งจึงถือว่าเป็นเรื่องที่ท้าทายความคาดหวัง และไวต่อความรู้สึกเช่นกัน

เพราะฉะนั้นที่นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีทุจริตสอบแข่งขัน ออกมาใช้คำว่า “เรื่องนี้หนังยาว ไม่จบง่าย แต่ต้องจบ”จึงไม่น่าจะเกินจริงมากนัก เพราะด้วยจำนวนของผู้เกี่ยวข้อง ข้อมูลหลักฐาน และขั้นตอนต่างๆ ที่มีจำนวนมากมาย และซับซ้อนอย่างมโหฬารนั้น คำถามคือคดีโกงสอบจะจบแบบไหน

ประเด็นที่ประชาชนรอคอยคือ ใกล้สาวถึงตัวคนสั่งการอยู่เบื้องหลังหรือยัง เพราะด้วยมูลค่า 4,500 ล้านบาทที่สะพัดอยู่ในวงจร ไม่มีใครเชื่อว่าข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ไม่กี่คนจะทำได้ ดังนั้น หากการปิดชื่อถือพฤติกรรมแล้วตอบความคาดหวังได้ เป็นเรื่องที่น่าชื่นชม แต่ถ้าปิดชื่อถือพฤติกรรมแล้วจบแบบสังคมคาใจ หนังยาวเรื่องนี้คนที่จะตายตอนจบไม่บอกก็คงจะรู้ว่าใคร