หลายคนมองว่าปัญหาคือตัวผู้บังคับใช้กฎหมายและการบังคับใช้กฎหมายที่หละหลวม ละเลย ไซด์ไลน์มานาน แน่นอนปัญหานี้เช่นกันที่ต้องถูกแก้ไขอย่างเร่งด่วน นั่นคือ การปฏิรูปตำรวจที่ทุกฝ่ายพร่ำร้องขอให้คสช.จัดการเสมอมา แต่ก็เงียบ นอกจากเรื่องนี้คือ ตัวบทกฎหมายด้วยซ้ำไปที่ก็มีปัญหาในตัวเอง มีกฎหมายมากมาย ในเชิงอำนาจที่เอื้อให้มีการกระทำอันมิชอบ เอื้อทุจริตต่างๆ นานา มีการให้เจ้าหน้าที่รัฐใช้ดุลยพินิจที่มากเกินไป รวมถึงมีระเบียบข้อบังคับเกินจำเป็น จนเป็นอุปสรรคถ่วงความเจริญทางเศรษฐกิจ และมีไว้เบียดเบียนคนในสังคมโดยเจ้าหน้าที่รัฐ

ประเด็นที่จะเจาะเป็นพิเศษวันนี้ มองว่าเป็นเรืองที่ทำได้ไม่ยากที่สุดที่จะเริ่ม หลังจากที่รัฐบาลชุดนี้ได้ให้คำมั่นสัญญาเรื่องการปฏิรูปเชิงโครงสร้างในเรื่องต่างๆ แต่ก็เงียบหายไปตามกาลเวลา

กระทรวงการคลังเตรียมจะปฏิรูปตัวเองก่อนใครไม่รอรัฐบาล ปลัดคลังให้ข่าวว่า กำลังอยู่ในช่วงศึกษานวัตกรรมใหม่เรื่อง “การเก็บภาษี” หรือจะเรียกให้สุภาพคือ การหารายได้ภาครัฐเพิ่มเติม ก็อย่างที่เกริ่นไปตอนต้นครับ ประเทศไทยของเรามีเศรษฐกิจสีเทาแฝงอยู่ในทุกอณูของสังคมกว่า 40%

โดยกระทรวงการคลังมีแนวคิดจะรวม 3 กรมภาษีในส่วนงานเก็บรายได้รัฐไว้ด้วยกันนั่นคือสรรพากร-สรรพสามิต-ศุลกากรให้เป็นหน่วยงานใหม่ชื่อ “ซาร่า” SARA ซึ่งย่อจาก Semi Autonomous Revenue Agency ซึ่งอังกฤษ สวิส สวีเดน เนเธอร์แลนด์ใช้อยู่แล้ว

เป้าหมายเพื่อเก็บภาษีให้มีประสิทธิภาพแยกเป็นองค์กรกึ่งอิสระ มีภารกิจเดียวชัดเจนคือ เก็บภาษี เก็บภาษี และเก็บภาษี !

ช้าก่อนครับ! เขาไม่ได้หมายถึงจะเก็บภาษีประชาชนเพราะรัฐถังแตก วาทกรรมแบบนี้จะตามมาแน่นอนโดยกลุ่มจ้องโจมตี แต่ก็อีกแหละครับ ถ้าเรื่องดีๆออกมา แล้วฝ่ายประชาสัมพันธ์ไม่ทำงาน เรื่องดีก็จะกลายเป็นร้ายไปอีกตามเคย

ทั้งหมดนี้คือเพื่อแก้ปัญหาในการปฏิบัติการของระบบราชการที่แบบว่า…. ทุกคนทราบกันดี !

เอาว่าเป้าหมายการปฏิรูปแนวการจัดเก็บภาษีก็เพื่อ 1.ลดการแทรกแซง เช่นถ้าแบบเดิมคือมันซ้ำซ้อนในเชิงออกนโยบายลดภาษีกับเพิ่มภาษี KPI มันซ้อนกัน อยากลดให้ประชาชนไปกระตุ้นต่างๆ นานา ก็จะไม่อยากลดเพราะเดี๋ยวจัดเก็บหลุดเป้าเป็นต้น 2.ลดการรั่วไหล ลดปัญหาสินบนใต้ดินเพราะหน่วยงานนี้จะเฉพาะกิจเรื่องนี้เท่านั้น ไม่มีปัจจัยอื่นให้ใครต้องมาต่อรองอะไร 3.เพิ่มประสิทธิภาพในการจัดเก็บ เนื่องจาก... รายได้ภาษีของไทยเทียบ GDP คือเพิ่มขึ้นน้อยมาก เมื่อเทียบกับช่วงเรายังเป็นประเทศด้อยพัฒนาหรือประเทศรายได้ต่ำ(ตอนนี้เป็นประเทศรายได้ระดับปานกลางตอนบน) !

ตัวเลขคือเมื่อปี 2504-2527 รายได้ภาษีต่อ GDP เฉลี่ยอยู่ที่ 13% แต่ผ่านมาปัจจุบัน 2535-2560 เฉลี่ยที่ 18% เพิ่มขึ้นน้อยมาก ถึงแม้ว่าจะถือว่าจัดอยู่ในเฉลี่ยปานกลางได้อันดับที่ 62 จากทั้งโลก แต่ศักยภาพเราก็มีมากกว่านี้

และแน่นอน เมื่อไปดูในโครงสร้างของขนาดเศรษฐกิจไทยเรา 20% มาจากการใช้จ่ายภาครัฐ ก็สอดคล้องกันว่า เราเก็บภาษีได้ประมาณ 18% อีก 2-3% ที่เป็นส่วนต่างมาจากการกู้เพื่อชดเชยการขาดดุลงบประมาณ ซึ่งถ้าคนในประเทศคาดหวังให้มีการจับจ่ายใช้สอยตามนโยบาย การลงทุนของภาครัฐมากกว่านี้ เราจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเก็บรายได้ภาครัฐให้มีประสิทธิภาพมากกว่านี้ ย้ำนะครับว่า เก็บให้มีประสิทธิภาพไม่ใช่ขูดรีด

พูดง่ายๆคือ เก็บจากคนที่ควรจะถูกเก็บ ไม่ใช่ไล่บี้เก็บจากคนที่เขาเสียกันอยู่ดีๆแล้ว Worst-Case ของสรรพากรในอดีตคือเรื่องของอดีตนายกฯขี้โกงที่หนีคดีไปอยู่เเมืองนอกกับน้องสาว รายนั้นก็เบี้ยวรายได้รัฐไปมหาศาล ไม่นับรวมเงินงบประมาณที่พอมาเป็นรัฐบาล ก็ถลุงอีกไม่รู้กี่แสนล้าน

ส่วนเรื่องที่ไทยเราเป็นประเทศที่มีเศรษฐกิจนอกระบบหรือธุรกิจสีเทาติดท็อปของโลกก็เช่นเรื่องที่อยู่ในกระแสข่าวตอนนี้ ไม่ว่า ตลาดเถื่อน อาบอบนวดเถื่อน ฯลฯ ทั้งหมดปฏิเสธไม่ได้ว่า เรามีตำรวจไซด์ไลน์มากเท่าไหร่ ธุรกิจเถื่อนพวกนี้ก็มีเยอะเท่านั้น เป็นของคู่กัน เหมือนหนอนไชศพเน่า..

ไทยเรามี GDP ของเศรษฐกิจนอกระบบที่งานวิจัยเรียกว่า Shadow Economy อยู่ที่ 40% สูงเป็นอันดับ 2 รองจากกัมพูชา แปลได้ว่า GDP ไทยจากตัวเลขปีล่าสุดมีขนาดเกือบๆ 15 ล้านล้านบาทแต่มีธุรกิจสีเทาบ้าง นอกระบบบ้าง ไม่ขึ้นทะเบียนถูกต้องต่างๆ เถื่อนๆ ทั้งหลาย รวมกันอยู่อีกสูงถึง 6 ล้านล้านบาท !!

มูลค่าของเม็ดเงินเหล่านี้ไปไหนดีล่ะครับ…ก็ไปหมุนเวียนในเรื่องอะไรที่ไม่ดีไม่งามก็มีไปสนับสนุนกิจกรรมที่ไม่พึงประสงค์ก็มี ลุกลามบานปลายเข้าก็สามารถรวมไปถึงการไปสนับสนุนการตั้งต้นเป็นมาเฟีย เป็นมุ้งเป็นวังเป็นซุ้มเป็นค่ายเป็นพรรคเล็กๆ แล้วสุดท้ายร้ายสุดๆ ไปทำเรื่องร้ายทางการเมืองก็มีให้เห็นกันนักต่อนัก

ดังนั้นแผน “ซาร่า” ของกระทรวงการคลังถ้าปลายทางจะช่วยลดเรื่องพวกนี้ได้ก็อยากสนับสนุนเต็มที่ครับ

ผมจะกลับมาเล่าให้ฟังในรายละเอียดของการทำงานของ SARA กับการปฏิรูประบบการจัดเก็บภาษีของไทยเราอีกครั้งอย่างแน่นอน