ประเทศไทยของเราเป็นประเทศเปิดและเสรีเป็นอย่างมากถึงแม้โลกภายนอกจะมองเข้ามาว่ารัฐบาลที่กำลังบริหารประเทศในปัจจุบันจะเป็นประเทศเผด็จการก็ตาม แต่ตามข้อเท็จจริงในนานาอารยประเทศที่ได้รับทราบกันแล้วว่าประเทศไทยหาใช่ประเทศเผด็จการไม่ แต่กลับเป็นประเทศที่มีเสรีภาพมากกว่าประเทศที่เป็นประชาธิปไตยหลายๆ ประเทศเสียอีก

ตัวอย่างของการเป็นประเทศเปิดก็คือประเทศไทยและรัฐบาลไทยเปิดโอกาสให้คนไทยและผู้ที่มีสัญชาติไทยรวมไปถึงชาวต่างชาติเดินทางเข้าออกประเทศได้อย่างเสรีมากๆ จนเกิดปัญหามีผู้เดินทางเข้าออกราชอาณาจักรไทยเป็นจำนวนมากปีละมากกว่า 40 ล้านคนเฉลี่ยมีประชาชนเดินทางเข้าและออกวันละแสนกว่าคน

ทำให้เกิดปัญหาการตรวจคนเข้าเมืองเนื่องจากแต่ละด่านตรวจคนเข้าเมืองทั่วประเทศมีกำลังเจ้าหน้าที่ไม่เพียงพอโดยเฉพาะที่ด่าน ตม.ณ ท่าอากาศยานนานาชาติสุวรรณภูมิ จังหวัดสมุทรปราการ และท่าอากาศยานดอนเมือง กทม.สาเหตุดังกล่าวทำให้เกิดแนวความคิดที่จะแยกกองบัญชาการตรวจคนเข้าเมืองออกไปจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ไปเป็นหน่วยราชการในระดับกรม ในชื่อกรมตรวจคนเข้าเมือง ในสังกัดกระทรวงมหาดไทย หรือกระทรวงยุติธรรม แบบต่างประเทศ

ซึ่งถือว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้องเพราะทั่วโลกเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง หรือ Immigration Services หรือ Immigration Department ไม่ใช่ตำรวจแต่เขามีภารกิจและหน้าที่ในการอนุญาตให้ประชาชนเดินทางเข้าออกประเทศตามหลักการของกฎหมายระหว่างประเทศโดยปฏิบัติงานตามอำนาจของพ.ร.บ.คนเข้าเมืองปี 2522 และพ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมในปี 2559

กรมตรวจคนเข้าเมืองของไทยนั้นเกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในปี 2470 ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 7 ต่อมาในเดือนพฤศจิกายนปี 2475 ได้มีการลดฐานะกรมตรวจคนเข้าเมือง กระทรวงมหาดไทย เป็นกองตรวจคนเข้าเมือง กรมตำรวจ กระทรวงมหาดไทย ปี 2488 รัฐบาลได้ปรับสถานภาพข้าราชการกองตรวจคนเข้าเมือง จากข้าราชการพลเรือนเป็นข้าราชการตำรวจมีเครื่องแต่งกายตามแบบตรวจคนเข้าเมืองของนานาประเทศ

ปี 2508 ได้แบ่งส่วนราชการกองตรวจคนเข้าเมือง เป็น 5 กองกำกับการ 13 แผนก และด่าน ตม.ส่วนภูมิภาค 53 ด่าน ปี 2523 ขยายเป็นกองบังคับการมีอัตรากำลังเจ้าหน้าที่ 1,049 คน ปี 2548 ตั้งเป็นสำนักงานตำรวจตรวจคนเข้าเมืองมี 3 กองบังคับการ ปี 2552 ตั้งเป็น 1 หน่วยราชการในระดับกองบัญชาการแบ่งเป็น 8 กองบังคับการ

ปัจจุบันมีฐานะเป็นกองบัญชาการเรียกชื่อว่าสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง แบ่งส่วนราชการออกเป็น 9 หน่วยคือศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศตรวจคนเข้าเมือง เป็นระดับกองกำกับการและ 8 กองบังคับการ คือ กองบังคับการอำนวยการ, กองบังคับการสืบสวนสอบสวน, กองคับการตรวจคนเข้าเมือง 1 ถึง 6 รับผิดชอบรวม 6 ภูมิภาคทั่วประเทศ

ในขณะนี้รัฐบาลกำลังดำเนินการปฏิรูปงานของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ อยู่ เห็นสมควรที่รัฐบาลควรแยกงานของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ออกมาจากตำรวจ แล้วตั้งเป็นกรมตรวจคนเข้าเมืองให้ขึ้นกับกระทรวงมหาดไทย ตามเดิม น่าจะเป็นการแก้ไขปัญหาที่ตรงจุดมากกว่า เช่นเดียวกับตรวจคนเข้าเมืองของนานาประเทศทั่วโลก