ปัญหาน่าปวดสมองของระบบการศึกษาประเทศไทยปัญหาใหญ่ปัญหาหนึ่งก็คือการที่มหาวิทยาลัยของไทยมีจำนวนมากกว่าจำนวนประชากรที่ต้องการเข้ามาศึกษาต่อหรือปัญหามหาวิทยาลัยไม่มีคนเข้าเรียนที่นั่งว่าง ซึ่งในที่สุดมหาวิทยาลัยเหล่านี้ก็จะต้องปิดตัวเองเป็นวิกฤติอุดมศึกษาที่ถึงแม้จะมีการตั้งกระทรวงใหม่คือกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมขึ้นมาก็ตามแต่ก็ดูว่าจะสายเกินแก้เสียมากกว่า

ปัจจุบันมหาวิทยาลัยและสถาบันอุดมศึกษาของไทยทั้งของรัฐบาลและเอกชนมีจำนวนมากกว่าปริมาณนักเรียนที่ต้องการจะเข้าศึกษาโดยมีจำนวนรวมกันมากกว่า 250 สถาบัน ยอดรวมที่จะรับนักศึกษาทั้งหมดในระดับปริญญาตรีได้มากกว่า 400,000 คน ในขณะที่มีปริมาณนักศึกษาต้องการเข้าเรียนในแต่ละปีประมาณ 200,000 คน โดยไม่นับรวมมหาวิทยาลัยเปิด 2 แห่งคือมหาวิทยาลัยรามคำแหงและมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

สาเหตุที่เกิดปัญหามหาวิทยาลัยของไทยมีที่นั่งเรียนล้นมากนั้นมีด้วยกัน 4 สาเหตุใหญ่ๆ คือข้อแรกปริมาณเกิดของเด็กของไทยในระยะ 20 ปี ที่ผ่านมามีปริมาณลดลงมากจากปีละ 1.4 ล้านคนต่อปี เหลือแค่ปีละไม่ถึง 600,000 คน ในปี 2561 นั่นคือ เด็กเกิดน้อยลงถึง 800,000 คน หรือ ร้อยละ 57 ข้อที่สองเยาวชนมีทางเลือกสามารถเข้าศึกษาต่อใน 2 มหาวิทยาลัยเปิดคือมหาวิทยาลัยรามคำแหงและมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

ข้อที่สามเยาวชนที่ผู้ปกครองมีฐานะดีสามารถเดินทางไปเข้าศึกษาต่อในต่างประเทศได้ทั่วโลก ซึ่งแต่ละปีมีจำนวนมากกว่า 10,000 คน และข้อที่สี่มหาวิทยาลัยมีปริมาณมากเกินกว่าความต้องการนั่นคือมีอุปทานมากกว่าอุปสงค์นั่นเอง จากข้อมูลระบบทีแคสของมหาวิทยาลัยทั้งหมด 5 รอบนั้นในปีนี้ 2562 มียอดสถาบันรวม 70 แห่งจำนวน 5 รอบมียอดรับ 445,364 ที่นั่ง
แต่มีเด็กมาสมัครจริงประมาณ 233,851 ที่นั่ง แสดงว่าที่นั่งเกินจำนวน 211,513 ที่นั่ง

สถานการณ์ของอุดมศึกษาไทยนั้นมหาวิทยาลัยทุกแห่งต้องปรับตัวเป็นเรื่องที่น่าห่วงหากจำนวนนักศึกษาน้อยลงเรื่อยๆ และหลักสูตรไม่ได้มาตรฐานก็จะหานักศึกษาต่างชาติเข้าเรียนได้ยากมหาวิทยาลัยจะวิกฤติอย่างหนักและคงต้องปิดมหาวิทยาลัยหรือไม่ก็อาจจะต้องขายมหาวิทยาลัยไปให้นายทุนต่างชาติโดยเฉพาะจากสาธารณรัฐประชาชนจีนที่มีนายทุนรอโอกาสและจังหวะเข้ามาซื้อมหาวิทยาลัยเอกชนของไทยอยู่

มหาวิทยาลัยของรัฐทุกแห่งเองก็ต้องปรับตัวเพราะหากจำนวนนักศึกษาลดลงหมายถึงรายได้ของมหาวิทยาลัยจะหายไปบางแห่งถ้าหากปรับตัวไม่ทันและมีภาระแบกรับภาระการขาดทุนไม่ไหวรัฐบาลก็คงต้องสั่งปิดกิจการซึ่งหมายถึงความสูญเปล่าทางด้านการลงทุนของรัฐบาล

นี่คือภาระของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม คนแรกที่จะเข้ามาทำหน้าที่หลังการมีรัฐบาลใหม่ใน 2-3 วันนี้ต้องเร่งวางมาตรการแก้ไขปัญหาโดยเร็วนั่นคือการส่งเสริมให้เยาวชนต่างชาติเข้ามาเรียนในมหาวิทยาลัยของไทยเช่นเดียวกับประเทศที่เขาพัฒนาแล้วต่อไปนั่นเอง