การเป็นภาวะผู้นำไม่ใช่เรื่อง “พันธุกรรม” หรือ “พรสวรรค์” หรือ “เกิดจากธรรมชาติ” รวมทั้ง “ความบังเอิญ” ที่เกิดจากมนุษย์ แต่ภาวะผู้นำนั้นเกิดจากการฝึกฝนอบรม รวมทั้งสภาพแวดล้อมเป็นสำคัญ โดยเฉพาะเกิดจากสถาบันการศึกษา ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นที่เริ่มการฝึกฝนด้านวิชาการรวมทั้งสภาพแวดล้อมของสถานศึกษาที่นอกจากฝึกฝนให้เยาวชนมีทักษะในด้านวิชาการที่พัฒนาให้เขาเหล่านั้นเป็นผู้มีความรอบรู้ มีทักษะที่เกื้อหนุนการพัฒนาอุปนิสัยและบุคลิกภาพของเขาเหล่านั้น ซึ่งที่สำคัญ คือ การจัดกระบวนการที่ช่วยส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมและบุคลิกภาพที่จะพัฒนาทางความคิด รวมทั้งการยอมรับความหลากหลายและความสำคัญของมนุษย์ตลอดจนสรรพสิ่งที่มีอยู่ภายในโลกในเวลาเดียวกันก่อให้เกิดความภาคภูมิใจในสติปัญญาและวัฒนธรรมของชุมชนท้องถิ่นและของประเทศชาติ

ในยุคความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของโลกปัจจุบันและจะรวดเร็วยิ่งขึ้นในอนาคตที่ติดตามด้วยปัจจัยและสิ่งแวดล้อมที่ก่อให้เกิดความเสื่อมโทรมทางจิตใจของเยาวชนมีมากมาย สถาบันการศึกษาจึงต้องปรับตัวเปลี่ยนแปลงการดำเนินการให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลก ในเวลาเดียวกันก็ต้องดำรงไว้ซึ่งความเป็นชาติไทยที่มีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่เป็นหนึ่งในความหลากหลายทางวัฒนธรรมของโลก ฉะนั้นสถาบันการศึกษาจะต้องเป็นหลักในการดำเนินการในเรื่องดังกล่าวโดยปรับปรุง เปลี่ยนแปลงการดำเนินการให้เหมาะสมกับสภาพของสังคมที่เปลี่ยนแปลง

อย่างไรก็ดี เมื่อกลับมาดูการพัฒนาเยาวชนผู้ที่จะต้องเป็นผู้นำที่สังคมพึงประสงค์ ซึ่งจะต้องมีคุณสมบัติทั่วไปของผู้นำที่ดีจะพึงมีดังต่อไปนี้

ข้อ 1 มีความเฉลียวฉลาด ผู้นำที่ดีต้องมีความเฉลียวฉลาด มีความสามารถในการทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ มีหูตากว้างไกลติดตามการเปลี่ยนแปลงของสังคมตลอดเวลา

ข้อ 2 มีความเชื่อมั่นในตนเองตัดสินใจด้วยดุลยพินิจที่ถูกต้องในการนำผู้ใต้บังคับบัญชาหรือผู้ตามฟันฝ่าอุปสรรคให้ผ่านพ้นไปด้วยดี

ข้อ 3 มีกำลังใจที่เข้มแข็ง จริงจังมีความอดทน อดกลั้น ใจคอหนักแน่นไม่ท้อถอย แม้กิจการที่กระทำอยู่จะมีอุปสรรคมากเพียงใดก็ตาม

ข้อ 4 มีปฏิภาณไหวพริบฉับไวและกระตือรือร้นตลอดเวลา เมื่อเกิดปัญหาต้องหาทางแก้ไขจนถึงที่สุด

ข้อ 5 มีความตื่นตัวและรับผิดชอบเพราะความรับผิดชอบเป็นสิ่งที่ผู้นำทุกคนจะต้องมีและฝังแน่นในจิตใจ ไม่ปล่อยปละละเลยในหน้าที่

ข้อ 6 มีความสุภาพ มีความเมตตาและเห็นใจผู้ใต้บังคับบัญชา ผู้นำที่ดีต้องมีความสุภาพอ่อนโยนมีความเมตตา เสียสละไม่เห็นแก่ตัว

ข้อ 7 มีความซื่อสัตย์สุจริตและมีความยุติธรรม ไม่ลำเอียง มีความจงรักและภักดีต่อหน่วยงานที่รับผิดชอบ

ข้อ 8 มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีทั้งในหน่วยงานและบุคคลทั่วไป เพราะความสำเร็จในการทำงานนั้นสิ่งสำคัญที่จะขาดมิได้ คือ มนุษยสัมพันธ์ทั้งภายในหน่วยงานและภายนอกหน่วยงาน สิ่งนี้เป็นหัวใจสำคัญของการเป็นผู้นำที่ดี

ข้อ 9 มีความสามารถในการถ่ายทอดงานให้ผู้อื่นได้ เพราะผู้นำที่ดีนอกจากจะรู้วิธีมอบหมายงานให้ผู้ใต้บังคับบัญชาแล้ว ต้องสามารถถ่ายทอดวิธีการทำงานให้แก่ผู้ที่ได้รับมอบหมายด้วย

ท้ายที่สุดสิ่งที่ผู้นำที่ดีพึงยึดถือปฏิบัติ คือ ความรับผิดชอบชั่วดีว่าสิ่งใดควรประพฤติปฏิบัติ รวมทั้งควรตั้งใจที่จะทำงานเพื่อพัฒนางานที่รับผิดชอบให้ดีขึ้น สิ่งสำคัญ คือ ผู้นำที่ดีต้องตัดสินใจกระทำแต่สิ่งที่ดีมีประโยชน์ต่อส่วนรวม ฉะนั้นถ้าผู้นำคนใดประพฤติและปฏิบัติตรงตามคุณลักษณ์ดังกล่าวแล้ว จะเป็นการยืนยันว่าเขาจะดำรงความเป็นผู้นำที่ดีได้อย่างแน่นอน