“ควันหลง” ที่เกิดจากกรณี “จ่าทมิฬ” ปฏิบัติการ “หมาป่าเดียวดาย” ที่โคราช จนมีเหยื่อตาย 30 ศพ บาดเจ็บ 58 รายนั้นยังลอยอ้อยอิ่งอยู่เหนือฟ้าสังคมไทย

ควันหลงดังกล่าว นอกจากเสียงเรียกร้องให้ “วัวหายล้อมคอก” แล้ว ยังมีการเรียกร้องให้ “จัดระเบียบกองทัพ”โดย “บิ๊ก” ในกองทัพได้ออกมาเด้งรับแบบไวกว่าแสง เช่นเรียกร้องให้ผู้บังคับบัญชาเลิก “ระบบเจ้าขุนมูลนาย” เป็นต้น

กรณี “ระบบเจ้าขุนมูลนาย” นี้ ได้มีผู้รู้ออกมาแสดงความคิดเห็นว่า “น่าจะเป็นรายการเลิกยาก”

“เลิกยาก” เพราะระบบเจ้าขุนมูลนายนั้น “ฝังรากลึกมายาวนานและเกิดจากความต้องการของทั้งสองฝ่าย”

“ฝ่ายเจ้านาย” หลงใหลในบารมีและอำนาจที่ตนมี “ฝ่ายผู้ใต้บังคับบัญชา” สมัครใจอยากเป็น “ขี้ข้า” จนตัวสั่นเพราะเชื่อใน “ระบบอุปถัมภ์” การยอมเป็นขี้ข้ารับใช้ผู้บังคับบัญชาตำแหน่งจะก้าวหน้ากว่าเพื่อนร่วมงานคนอื่นๆ ที่เป็นคน “โหลดเตี้ยศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ไม่ได้”

“ระบบเจ้าขุนมูลนาย” นั้น แท้จริงไม่ได้ล็อกสเปกเป็น“วัฒนธรรมในองค์กรทหาร” เท่านั้น แต่กระจายไปในส่วนราชการทุกกระทรวง ทบวง กรม และลามปามไปในภาคเอกชนบางส่วน

เจ้าสัวบางราย และซีอีโอบางบริษัท “ไปไกล” ยิ่งกว่าหน่วยงานในราชการ ชนิดเลขาฯหน้าห้องและพนักงานที่จะขอเข้าพบเป็นรายบุคคล “อาจต้องเดินด้วยเข่า” เข้าไปกราบกรานผู้บ้าอำนาจและเจ้ายศเจ้าอย่างผู้นั้น

ว่ากันว่า แม้แต่ “ตะขิ่นบ้านไกล” ช่วงที่มีบารมีน้องสาวยังเป็นหุ่นเชิดครองอำนาจ สาวกคนใดอยากได้ตำแหน่งดีๆ ก็ยังต้องบินไปกราบกรานถึงต่างประเทศ

ล่าสุด ก็มีคนพูดถึงพรรคการเมืองบางพรรค แสดงตนเป็น“นักประชาธิปไตยเต็มล้าน” และ “มีอุดมการณ์ประชาธิปไตยเต็มร้อย” ก็ยังยึดระบบเจ้าขุนมูลนายอย่างเข้มข้นโดยแบ่งสมาชิกพรรคออกเป็น “สามระดับ” หรือ “สามชนชั้น”

“ชั้นหนึ่ง” ได้แก่ เจ้าของพรรค และเพื่อนผู้ใกล้ชิดที่ต่อสู้บนเส้นทางการเมืองมาด้วยกัน

“ชั้นสอง” ได้แก่ สส.บัญชีรายชื่อที่ใกล้ชิดผู้มีบารมีที่อยู่ในชั้นหนึ่ง

“ชั้นสาม” ได้แก่ สส.เขตโนเนม ที่สอบได้เป็นสส.เพราะเครดิตและชื่อเสียงของพรรค รวมถึงสส.สอบตกที่ไม่มีราคา

คนไทยจำนวนไม่น้อยต่างจึงเชื่อว่า “ระบบเจ้าขุนมูลนาย” น่าจะสูญสลายไปจากสังคมไทยแบบ “ยากมาก” เพราะทั้งเจ้าขุนมูลนายและขี้ข้าต่าง “เต็มใจ” ที่จะอยู่ในระบบนี้

กมลศักดิ์ ตั้งธรรมนิยม