ช่วงนี้คงไม่มีใครสนใจเรื่องอื่นที่ไม่ใช่เรื่อง COVID-19 ผมก็เขียนมา 4-5 สัปดาห์แล้ว วันนี้จึงเสนอตั้งข้อสังเกต 9 ข้อ

1.จังหวะที่เกิด เป็นช่วงที่โลกไม่มีการทำงานเป็นทีมขาดผู้นำของโลกเพราะทรัมป์ มองแต่ประเทศตัวเอง ไม่ได้เป็นผู้นำในการแก้ปัญหา โจมตีประเทศจีนว่าเป็นตัวปัญหา เรียกว่า Chinese Virus ถ้าโอบามายังอยู่คงจะนำโลกในการป้องกันได้ดีกว่านี้เพราะในยุคของโอบามาได้ดูแลโรคอีโบลาได้สำเร็จ

2.กลุ่มประเทศที่ประสบความสำเร็จ เป็นประเทศที่รัฐบาลและข้าราชการเข้มแข็ง เช่น จีน เกาหลีใต้ และ สิงคโปร์ แต่ประเทศที่มีเสรีภาพมีนโยบายเสรี เช่น สหรัฐหรือยุโรป กลับมีปัญหามาก เพราะประชาชนชอบเสรีภาพไม่ต้องการให้รัฐบาลมีบทบาทสูง

ไม่น่าเชื่อว่า สหรัฐ ที่มีระบบการแพทย์และเป็นประเทศผู้นำของโลกมาตลอดกว่า 100 ปี ปัจจุบัน เอาตัวไม่รอดเพราะผู้นำไม่เชื่อในวิทยาศาสตร์ แรกๆ พูดว่าเป็นเรื่องเหลวไหล (Hoax) แต่ปัจจุบันมีผู้ป่วยจำนวนมากอันดับหนึ่งของโลกและไม่มีท่าทีว่าจะแก้ปัญหาได้

3. การขอร้องให้คนไทยมีวินัยในการอยู่บ้าน สำเร็จบางกลุ่ม โดยเฉพาะผู้ใหญ่ ผู้สูงอายุ แต่กลุ่มที่ทำยากคือกลุ่มวัย 15-30 ปี เคยชินกับชีวิตที่ขาดวินัย การขอร้องให้อยู่บ้านมักจะได้ผลเฉพาะผู้ใหญ่ แต่ส่วนเด็กๆ ก็ยังใช้ชีวิตตามสบาย

4. มีนักเขียนคนหนึ่งในอเมริกาพูดตลกๆ ว่า

- BC และ AC แบบเก่า คือ ปฏิทินก่อน Jesus Christ และหลัง Jesus Christ

- BC และ AC แบบใหม่ คือ ก่อนโคโรนา Before Corona และหลังโคโรนา After Corona

ซึ่งหลังเอาชนะเสร็จแล้วจะมีเรื่องใหม่เกิดขึ้นมากมายเช่น

- การใช้ชีวิตแบบ Work from Home (WFH) ทำงานที่บ้าน

- การเรียน Online (LFH) Learning from home

- การวิจัยและการพัฒนาการหายารักษา Corona เช่นวัคซีน

- แรงจูงใจของคนเก่งๆ จะหนีจากวิศวะคอมฯมาเรียนหมอโรคระบาดหรือนักวิจัยโรคระบาดมากขึ้น เพื่อไม่เกิดโรคระบาดอีก และผลตอบแทนจะมีค่ามหาศาล

- มีผู้เชี่ยวชาญหลายคนบอกว่าระบบ 4.0 คือการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลจะเกิดขึ้นอย่างกว้างขวาง เช่น ขายของออนไลน์หรือการเรียน จะดีกว่านี้ถ้าขยายไปยังทุกกลุ่มในประเทศไทยโดยเฉพาะรัฐน่าจะช่วยสร้างระบบให้ทุกๆ คนมีโอกาสใช้การขายออนไลน์

5. แปลกที่ว่านอกจากจีนแล้ว ประเทศที่ร่ำรวยกลับมีปัญหามากกว่าประเทศกำลังพัฒนา ตัวอย่างประเทศ 11 ประเทศที่มีผู้ป่วยสูงสุด

ในอดีตโรคระบาดมักจะเกิดในประเทศที่ยากจน เช่น แอฟริกา เรื่อง อีโบลา หรืออหิวาตกโรคและมาลาเรีย แสดงว่า COVID เป็นโรคระบาดที่เกิดจากการอยู่แบบหนาแน่นของมนุษย์ ยิ่งรวยและมีคนอยู่มากจะติดต่อมาก สร้างปัญหา เช่น นิวยอร์กมีผู้ป่วยมากที่สุดในอเมริกาเพราะคนแออัดและมีหลายชาติ กรุงเทพฯก็เป็นตัวอย่างที่มีโควิด-19มีมากที่สุดเพราะคนอยู่แออัดมากจะติดมาก

6.ข้อสังเกตอีกข้อ คือ ทำไมอิตาลีมีคนตายมากเป็นหมื่น แต่เยอรมนีมีผู้ป่วยกว่า 60,000 คน แต่ตายไม่ถึงพันคน ค้นพบว่าอิตาลี คนตายเป็นผู้สูงอายุมากและของเยอรมนีมีคนป่วยมากกว่า แต่มีการแพทย์ดูแลผู้ป่วย โดยแยกกันผู้ป่วยออกจากคนหมู่มาก ตั้งแต่ช่วงแรก โดยสำรวจว่าผู้ป่วยไปเกี่ยวข้องกับใครบ้างและกันคนเหล่านั้นออก ผู้ป่วยถึงจะมากแต่รักษาทัน จำนวนผู้เสียชีวิตจึงไม่มาก

7. ข้อสังเกตอีกข้อคือในประเทศไทยคนสูงอายุตายไม่มากและติดเชื้อไม่มากเพราะมีความเข้าใจว่าจะต้องป้องกันตัวเองแบบ social distancing ที่ติดโควิด-19 กันมากๆ ก็คือ คนวัยรุ่น วัยทำงาน 20-40 ปี เพราะบริษัทส่วนใหญ่ยังไม่หยุดทำงาน และบางครั้งก็ไม่ได้กักตัวเองมีอาการก็ประมาทหรือไม่บอกหมอหรือการ Test (ตรวจโรควินิจฉัย) อาจจะยังไม่ครอบคลุมพอ และขาดวินัยในตัวเอง

8. ในประเทศไทยกลุ่มคนที่จะต้องระมัดระวังอีกกลุ่มคือคนทำงานในธุรกิจเดลิเวอรี่ เพราะปัจจุบันมีความต้องการธุรกิจเดลิเวอรี่มาก ไม่ว่าจะเป็นคนทำงานในร้านหรือกลุ่มส่งของ เดลิเวอรี่ เช่น ผู้ขับขี่จักรยานยนต์มักไม่ป้องกัน มีระยะห่างกัน อาจเป็นพาหะจากตัวเอง และการส่งของไปที่บ้านหรือคอนโดฯ ก็ไม่ป้องกันตัวเองหรือผู้รับอาจจะไม่เตรียมตัวให้ดี มีการสัมผัสกัน อาจจะสร้างปัญหาได้

9. ในประเทศไทยระดับซูเปอร์มาร์เก็ตมีการระวังเรื่องความสะอาดและการคัดกรอง เช่น ตรวจอุณหภูมิยังมีร้านสะดวกซื้อที่ได้รับอนุญาตให้เปิดเป็นหมื่นๆ แห่ง ทั่วประเทศ แต่อาจจะไม่ได้ป้องกันระมัดระวังเท่าที่ควรจึงอาจจะนำมาสู่ การติดต่อได้ รัฐบาลจึงควรมีนโยบายป้องกันร้านสะดวกซื้อไม่ให้เป็นแหล่งแพร่เชื้อไวรัสโควิด-19 ด้วย

หวังว่าข้อคิดดังกล่าวพอจะกระตุ้นให้ผู้อ่านได้นำมาคิดและช่วยกันปฏิบัติให้โลกและประเทศไทยค่อยๆ หลุดพ้นจากวิกฤติที่กระทบคนทั่วโลกที่ไม่เคยรุนแรงเท่านี้มาก่อนและใช้โอกาสครั้งรุนแรงมหาศาลมาปรับพฤติกรรมของคนในโลกและคนในประเทศไทย เช่น การทำงานที่บ้าน การขายออนไลน์หรือการเรียนที่บ้าน รวมทั้งการระวังตัว เช่น การล้างมือ หรือการรักษาสุขอนามัยของคนในสังคมไทยอย่างทั่วถึง

จีระ หงส์ลดารมภ์

dr.chira@hotmail.com