ประเทศไทยเป็นหนึ่งในสมาชิกกลุ่มลุ่มแม่น้ำโขงซึ่งประกอบด้วย จีน เมียนมา ลาว ไทย กัมพูชา และเวียดนาม หรือที่เรียกชื่อย่อว่า CLMVT ทั้งหมดนี้เป็นประเทศที่เกี่ยวข้องในการใช้แม่น้ำโขงร่วมกัน ทั้งในฐานะที่เป็นแม่น้ำกั้นเขตแดนและเป็นแม่น้ำในประเทศ

แม่น้ำโขงที่เป็นแม่น้ำกั้นเขตแดนเริ่มตั้งแต่ชายแดนจีนที่จรดกับเมียนมาและลาว ลงใต้มาถึงอำเภอเชียงแสน ของประเทศไทย เป็นแม่น้ำกั้นเขตแดนจีน
เมียนมา ลาว และไทย ซึ่งถือว่าเป็นแม่น้ำระหว่างประเทศในช่วงนี้ต้องห้ามมิให้กั้นเขื่อนหรือแสวงหาประโยชน์โดยมิได้รับความเห็นชอบจากประเทศที่เกี่ยวข้อง

แม่น้ำโขงจากชายแดนไทย-ลาว จะวกเข้าไปในดินแดนของประเทศลาวหลายร้อยกิโลเมตร และวกมาออกที่จังหวัดมุกดาหารของประเทศไทย เป็นแม่น้ำกั้นเขตแดนไทย-ลาว ระยะไม่ยาวนัก และวกเข้าสู่ประเทศลาวอีกครั้งหนึ่ง จากนั้นก็ไปออกที่กัมพูชาที่เมืองสตึงเตรงและจากกัมพูชาก็จะไปออกเวียดนามที่โฮจิมินห์ซิตี้ และแยกออกเป็นสี่สายในตอนปลายออกสู่ทะเล

แม่น้ำโขงที่อยู่ในดินแดนประเทศลาว กัมพูชา และเวียดนาม ถือเป็นแม่น้ำในดินแดนของประเทศเหล่านั้น ซึ่งเขามีสิทธิ์ที่จะใช้ประโยชน์ได้โดยไม่กระทบต่อประเทศลุ่มแม่น้ำโขง เช่น สามารถกั้นเขื่อนทำไฟฟ้าได้ แต่ต้องมีช่องทางเดินเรือและช่องทางไหลของน้ำได้ตามปกติ

ประเทศจีนกั้นเขื่อนในประเทศจีนโดยเฉพาะที่แม่น้ำล้านช้าง ซึ่งไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของแม่น้ำโขง ในขณะที่ลาว กัมพูชา และเวียดนาม ก็กั้นเขื่อนหรือกั้นฝายในแม่น้ำโขงในดินแดนของตนซึ่งสามารถทำได้ แต่ในส่วนของไทยและเมียนมานั้นไม่สามารถทำเขื่อนกั้นแม่น้ำโขงได้ เพราะเป็นแม่น้ำกั้นระหว่างประเทศ และไม่ได้เข้ามาอยู่ในดินแดนของประเทศไทย

ที่พวกเอ็นจีโอรับจ๊อบจากต่างประเทศมาโวยวายด่าว่าจีนและลาวที่เขากั้นเขื่อนในประเทศของเขา เป็นการรับจ๊อบเพื่อสร้างความเป็นปรปักษ์ระหว่างไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะกับจีนและลาว ซึ่งไม่ได้เกี่ยวข้องอะไรกับประเทศไทย และสร้างความเสียหายให้กับประเทศไทย

โดยเฉพาะมหาอำนาจบางประเทศได้แทรกแซงกดดันครอบงำไม่ให้ประเทศไทยเชื่อมต่อกับประเทศเพื่อนบ้านผ่านทางลุ่มแม่น้ำโขง ดังนั้นแม้ประเทศไทยจะเป็นภาคีสมาชิกกลุ่มลุ่มแม่น้ำโขงและได้ลงนามในปฏิญญาซันย่าซึ่งเป็นข้อตกลงร่วมกันของ CLMVT ในการพัฒนาลุ่มแม่น้ำโขงให้เป็นแม่น้ำแห่งสันติภาพและการพัฒนา คือเป็นแม่น้ำของการท่องเที่ยวระหว่างประเทศ 6 ชาติ และเป็นแม่น้ำแห่งการขนส่งสินค้าค้าขายระหว่างกัน 6 ประเทศจะอำนวยประโยชน์ทางการค้าจำนวนมหาศาลระหว่าง6 ประเทศ ซึ่งมีประชากรรวมกันกว่า 2,000 ล้านคน

แต่เพราะการกดดันแทรกแซงจากต่างชาติและอาจจะเกิดขึ้นจากความโง่งมงายไม่เอาไหนของผู้รับผิดชอบในงานต่างประเทศ จึงทำให้เมื่อถึงเวลาที่จะต้องลงนามในแผนปฏิบัติการพัฒนาลุ่มแม่น้ำโขงที่กัมพูชาปรากฏว่าประเทศไทยไม่เข้าร่วมลงนามด้วย

กรณีนี้กลายเป็นว่าโครงการพัฒนาลุ่มแม่น้ำโขงที่แรกเริ่มนำเสนอโดยบุคคลสำคัญของประเทศไทยและนายกรัฐมนตรีไทยได้ลงนามในปฏิญญานั้นแล้ว แต่กลับไม่
ลงนามในแผนปฏิบัติการ จึงเป็นเหตุให้ 5 ประเทศที่เหลือเขาลงนามในแผนปฏิบัติการและร่วมกันพัฒนาแม่น้ำโขงตามปฏิญญาซันย่าไปก่อนแล้ว

เป็นเหตุให้การขุดลอกแม่น้ำโขงในส่วนที่กั้นชายแดนลาว-ไทย ที่ถือเอาเกาะแก่งในแม่น้ำโขงที่ชิดกับชายแดนไทยถึงฝั่งแม่น้ำโขงของไทยไม่ได้รับการขุดลอก จึงตื้นเขินกระทั่งถึงฤดูแล้งก็สามารถเอารถลงไปวิ่งเล่นได้ แม่น้ำโขงในพื้นที่ดังกล่าวจึงไม่มีน้ำใช้ ในขณะที่ฝั่งประเทศลาวน้ำลึก อุดมสมบูรณ์และสามารถเดินเรือได้ตามแผนปฏิบัติการพัฒนาลุ่มแม่น้ำโขง

ที่สำคัญคือท่าเรือต่างๆ ที่ตามแผนปฏิบัติการจะมีการสร้างท่าเรือขนาดใหญ่ที่ประเทศไทย ที่เชียงแสน ที่จังหวัดเลย หนองคาย และมุกดาหาร ไม่สามารถสร้างได้เพราะจากชายฝั่งแม่น้ำโขงของไทยตื้นเขิน จะเป็นถนนอยู่แล้ว ท่าเรือทั้งหมดเหล่านี้จึงย้ายไปอยู่ฝั่งประเทศลาว

และวันนี้การขุดลอกแม่น้ำโขงตามแผนปฏิบัติการปฏิญญาซันย่าแล้วเสร็จเป็นบางส่วนแล้ว โดยเฉพาะจากชายแดนจีนถึงหลวงพระบางของลาว สามารถเดินเรือท่องเที่ยวขนาดยักษ์และเรือขนส่งสินค้าขนาดใหญ่ระวางขับน้ำ 500 ตัน หรือขนาดบรรทุก 50 ตู้คอนเทนเนอร์ได้แล้ว

จะทำให้การขนส่งสินค้าและการท่องเที่ยวโดยเรือท่องเที่ยวขนาดยักษ์จีน เมียนมา ลาว เปิดใช้ได้ตั้งแต่ปลายปีนี้ แต่ประเทศไทยไม่สามารถใช้ได้สูญเสียโอกาสที่จะรับนักท่องเที่ยวเข้ามาท่องเที่ยวในประเทศไทย ประชาชนในภาคเหนือและภาคอีสานเสียหายและขาดโอกาสย่อยยับ

และบัดนี้เมื่อเป็นที่แน่ชัดว่าประเทศไทยไม่เข้าร่วมแผนปฏิบัติการลุ่มพัฒนาแม่น้ำโขง จึงมีการทำความตกลงในด้านภาษีนำเข้าจากเมียนมา ลาว จีน โดยลดอัตราภาษีเหลืออัตราศูนย์ หมายความว่าการขนส่งสินค้าข้ามแดนระหว่างกันไม่ต้องเสียภาษีระหว่างกัน

ในขณะที่ประเทศไทยหากจะส่งสินค้าไปจีนจะต้องเสียภาษีในอัตรา 15% จึงทำให้ประเทศไทยเสียเปรียบประเทศเพื่อนบ้าน และความเสียเปรียบนั้นย่อมตกแก่เกษตรกรภาคเหนือและภาคอีสานที่หากจะส่งสินค้าไปขายที่ประเทศจีนก็จะต้องไปกินน้ำใต้ศอกของลาว

นี่คือผลของการปิดพรมแดนทางการค้าทางด้านเหนือและอีสานของประเทศไทยที่เกี่ยวกับแม่น้ำโขง และเป็นชะตากรรมที่คนไทยทั้งประเทศจะต้องแบกรับจากผลงานที่เกิดขึ้นจากปัจจุบันนี้