โจเซฟ เนย์ (Joseph Nye) แห่งมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ให้คำนิยามและอธิบายว่า #ซอฟต์พาวเวอร์ หรือ มานานุภาพ หรือ พลังละมุน พลังเย็นในทางวิชาการเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่งความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ หมายถึงความสามารถการดึงดูดและสร้างความมีส่วนร่วมโดยไม่ต้องบังคับ หรือให้เงินในปัจจุบันซอฟต์พาวเวอร์ใช้ในกรณีของการเปลี่ยนแปลงและสร้างอิทธิพลต่อความคิดของสังคมและประชาชนในประเทศอื่น โดยเฉพาะใช้ทรัพยากรพื้นฐาน สามประการ ได้แก่ วัฒนธรรมค่านิยมตลอดถึงวิถีชีวิตและวัฒนธรรมการกินอยู่หรือความเชื่อทางการเมือง

ความจริงวิถีชีวิต ศิลปวัฒนธรรมอันดีงามตรงกับนิยามคำว่า มานานุภาพ หรือ พลังละมุน นุ่มนวล อ่อนหวาน ที่ดึงดูดความสนใจโดยไม่แสร้งทำ มีในประเทศสยามตั้งแต่โบราณกาล ในยุครัตนโกสินทร์ เจ้าฟ้าเจ้าแผ่นดิน ตลอดถึงไพร่ฟ้าประชาราษฎร์ไทย ได้ส่งเสริมสิ่งเหล่านี้ตลอดมาแต่ไม่ได้โหมปั่นกระแสเพื่อใช้งบประมาณเป็นพันล้านบาทเหมือนปัจจุบัน

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (ในรัชกาลที่ 9) ทรงเป็นแบบอย่างดีที่สุดในการเผยแพร่อำนาจละมุน ดึงดูดชาวโลกให้สนใจ มาเที่ยว มาซื้อสินค้าในประเทศไทย โดยฉลองพระองค์ในชุดผ้าไหมไทย ในการเสด็จฯทรงเยือนยุโรป สหรัฐอเมริกา ตั้งแต่ต้นทศวรรษ 2500 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯทรงมีพระจริยวัตรอ่อนหวาน และ แย้มพระสรวลอยู่เป็นนิจทำให้ประเทศไทยได้รับขนานนามว่า Land of smilesนอกจาก สมเด็จฯทรงเผยแพร่อำนาจละมุนในต่างประเทศแล้ว พระองค์ยังทรงส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมไทย ทรงส่งเสริมจัดตั้งศูนย์ศิลปาชีพบางไทร ที่ดึงดูดความสนใจจากคนไทยและชาวต่างชาติ และยังทรงมีพระราชกรณียกิจเผยแพร่อำนาจละมุนอีกมากมายนับไม่ถ้วน

ในส่วนของไพร่ฟ้าประชาราษฎร์ชาวไทยทั่วไปที่สร้างอำนาจละมุน สร้างกระแสดึงดูดใจพิสูจน์ได้จากที่ หลี่ เจิ้นเซียง สาวจีนผู้ปลุกกระแส “Soft Power” ให้กับมวยไทย จนติดชาร์ตอันดับที่ 3 ของเว็บไซต์เว่ยป๋อ ที่ตั้งใจเดินทางด้วยรถจักรยานคู่ใจของเธอ จากเมืองเหมียนหยาง ประเทศจีน เพื่อมาหาบัวขาว บัญชาเมฆ ฮีโร่ในดวงใจของเธอ กระแสดึงดูดของบัวขาว ไม่ได้อยู่แต่เฉพาะความสามารถในศิลปะการป้องกันตัวแบบ“มวยไทย”ที่ดึงดูดความสนใจไปทั่วโลก แต่จุดดึงดูดความสนใจของบัวขาว ยังอยู่ที่วัฒนธรรมการเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ที่บัวขาวเทิดพระบรมฉายาลักษณ์พระมหากษัตริย์ไทยไว้เหนือหัว ให้ชาวโลกได้เห็นทุกครั้งหลังจากการต่อสู้แบบศิลปะมวยไทยจบสิ้นลง

ผู้ชมถ่ายทอดการแข่งขันชกมวยไทยในวันสุดสัปดาห์ จะพบว่ามีชาวตะวันตกนั่งชมมวยไทยปะปนอยู่กับแฟนมวยคนไทย เป็นจำนวนมากแสดงให้เห็นถึงการดึงดูดคนต่างชาติที่สนใจศิลปะการต่อสู้ของไทย ความจริงแล้วมวยไทยกลายเป็นซอฟต์พาวเวอร์ยุคใหม่ ดึงดูดความสนใจจากชาวโลกตั้งแต่ยอดนักมวยไทย ผุดผาดน้อย วรวุฒิ ไปตั้งค่ายมวยไทย และได้เป็นอาจารย์สอนศิลปะการต่อสู้มวยไทยในโรงเรียนนายร้อยในประเทศฝรั่งเศส เมื่อสามสิบสี่สิบปีก่อน ถึงวันนี้มวยไทย เป็นที่นิยมสูงสุดไปทั่วโลก มีชาวต่างชาติทั้งเอเชียและยุโรปคลั่งไคล้เรียนมวยไทยหลายแสนคน

สถิติอย่างไม่เป็นทางการของสมาคมกีฬามวยไทยอาชีพในปี 2565 พบว่ามีค่ายหรือสถาบันเปิดสอนมวยไทยยุโรปถึง 3,869 แห่งเฉพาะในกรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนีมี 25 ถึง 30 ค่าย ทั่วสวีเดนมีประมาณ 220 ค่ายมีชาวสวีเดนเรียนมวยไทยประมาณ 11,000 คน ทั่วประเทศ อังกฤษมีประมาณ 330 ค่าย ในประเทศออสเตรเลียคาดว่าจะมีถึง 200 ค่าย คนไทย คนเอเชียและชาวตะวันตกที่เรียนมวยไทยเพื่อออกกำลังกาย เป็นการป้องกัน และเรียนเป็นนักมวยอาชีพมีไม่น้อยกว่าห้าแสนคน จึงสรุปว่ามวยไทยเป็นซอฟต์พาวเวอร์โดยไม่ต้องใช้งบประมาณเป็นพันล้านสร้างกระแส

วอลเลย์บอลหญิง เป็นอีกกีฬาหนึ่งของไทยที่เป็นซอฟต์พาวเวอร์ ดึงดูดใจคนทั่วโลกให้ความสนใจประเทศไทยมากขึ้นในห้วงเวลาสี่ห้าปีหลังนี้ทีมวอลเลย์บอลหญิงไทยได้รับความนิยมสูงทั่วโลก ในการแข่งขัน วอลเลย์บอลเนชั่นลีก การแข่งขันรอบคัดเลือกโอลิมปิก หรือการแข่งขันเอเชี่ยนแชมเปี้ยนชิพส์เมื่อถ่ายทอดทางทีวีเราจะเห็นแฟนวอลเลย์บอลต่างชาติและชาวไทยแห่กันไปเชียร์ทีมสาวไทยแน่นทุกสนาม ไม่ว่าทีมสาวแพ้หรือชนะพวกเธอได้รับการยกย่องชื่นชมจากแฟนวอลเลย์บอลทั่วโลก ถึงแม้สรีระสู้ชาวตะวันตกไม่ได้ แต่ปฏิภาณไหวพริบ ความมีมารยาทดี การไหว้อย่างนอบน้อม และยิ้มง่ายร่าเริงแจ่มใสเป็นเสน่ห์ดึงใจทำให้แฟนกีฬาทั่วโลกชื่นชม

นักวอลเลย์บอลสาวไทยไปสร้างชื่อเสียงทั่วโลกทั้งยุโรป อเมริกาและทวีปเอเชีย นุสรา ต้อมคำ มือเซตไร้เทียมทานได้รับการยกย่องเป็นผู้เล่นทรงคุณค่าที่สุด (Most Valuable Player หรือ MVP) ในลีกสหรัฐอเมริกาสามครั้ง นักวอลเลย์บอลรุ่นน้องไม่ว่าจะเป็น อัจฉราพร คงยศ, ชัชชุอร โมกศรี, พิมพิชยา ก๊กรัมย์ และ ทัดดาว นึกแจ้ง ต่างก็ได้รับตำแหน่งนี้ในการเล่นลีกในประเทศญี่ปุ่น ปิยะนุช แป้นน้อย เป็นหนึ่งในสมาชิกของสโมสรอาเซอร์เรล บากู ทีมดังในลีกประเทศอาเซอร์ไบจานก็สร้างชื่อเสียงให้กับประเทศไทยไม่น้อยหน้า พรพรรณเกิดปราชญ์ กับวิภาวี สีทอง เล่นลีกเกาหลีใต้

ยังมีนักกีฬาและกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่เป็นซอฟต์พาวเวอร์อีกมากมาย แต่น่าเสียดายที่รัฐบาลไทยดัน Soft Power ไทยสู่สากล จัดแข่งขัน 5 ที่สุดของโลก อย่างเช่น
กินปาท่องโก๋ กินป๊อปคอร์น ใส่กางเกงช้างเยอะที่สุดใน 1 นาที ที่ตลกคือ พรรคเพื่อไทยไปเห็นชาวบ้านทอผ้าขาวม้าราคาผืนละหกพันบาทก็จัดทำเป็นซอฟต์พาวเวอร์ โดยที่ไม่สำเหนียกว่า เจ้าฟ้าเจ้าแผ่นดินทรงส่งเสริมหัตถกรรมเหล่านี้มาหลายสิบปีแล้ว และสมเด็จพระบรมราชินีในรัชกาลที่ 10 ท่านทรงส่งเสริมโครงการศิลปาชีพต่อจาก สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพระพันปีหลวง สมเด็จพระบรมราชินีสุทิดาฯ ทรงภูษาเป็นผ้าไหมผ้ามัดหมี่และกระเป๋าสานย่านลิเภาในการเสด็จฯพระราชพิธีต่างๆ ส่วนรัฐบาลปัจจุบันนอกจากจัดอีเว้นท์ต่างๆ ที่หาสาระไม่ได้แล้ว ยังวางแผนจะจัดให้มีกิจกรรมหลากหลายตลอดเดือนเมษายนมารวมไว้ในเทศกาลสงกรานต์

วันสงกรานต์ซึ่งถือกันมานานว่าเป็นปีใหม่ของประเทศในสุวรรณภูมิ ได้แก่ กัมพูชา ลาวเมียนมาและประเทศไทยที่มีงานพิธีแตกต่างกันบ้าง ในประเทศไทยเทศกาลสงกรานต์มีกิจกรรมหลากหลาย เริ่มจากสงกรานต์ล้านนาซึ่งจุดเด่นที่เชียงใหม่ที่เริ่มตั้งแต่ 13 เมษายน นักท่องเที่ยวทั่วโลกและคนไทยนับหมื่นนับแสนหลั่งไหลกันไปเล่นน้ำสงกรานต์ วันที่ 14 เมษายน ตามประเพณีชาวล้านนา จะถือว่าเป็น “วันเนา” วันที่ชาวบ้านจะร่วมกับครอบครัวเตรียมข้าวของสำหรับทำบุญใหญ่ชาวบ้านพากันออกมาจับจ่ายเตรียมของทำบุญ และ ของดำหัวกันอย่างคึกคัก

กรุงเทพมหานครและต่างจังหวัดเล่นน้ำสงกรานต์กันทั่วไป แต่จุดใหญ่อยู่ที่ถนนข้าวสาร ภาคอีสานเล่นน้ำสงกรานต์บน ถนนข้าวโพด ถนนข้าวเหนียว ถนนข้าวแช่ ถนนข้าวแป้งและข้าวอื่นๆ ส่วนชลบุรี มีถนนข้าวหลาม และถนนข้าวต่างๆ อีกมากมาย หลังจากมหาสงกรานต์ทั่วไทย 13-14 เมษายนแล้ว ถัดไป 16-17 เมษายน เป็นวันไหลบางแสน, 19 เมษายน งานวันไหลพัทยา, 20 เมษายน วันไหลบางเสร่, 21-23 เมษายนวันไหลอำเภอบ้านบึง

วันที่ 23 เมษายน มีพิธีเปิดงานประเพณีสงกรานต์พระประแดง ขบวนแห่นางสงกรานต์และขบวนรถบุปผาชาติที่สวยงามตระการตา นอกจากนี้ตลอดงานยังชมการละเล่นพื้นเมือง (สะบ้ารามัญ) รวมถึงดูการแสดงทะแยมอญ การกวนกาละแมของดีเมืองพระประแดงได้อีกด้วย

ดูจากกำหนดงานสงกรานต์ของจังหวัดและอำเภอต่างๆ แล้วนักท่องเที่ยว และผู้ร่วมเทศกาลสงกรานต์แทบไม่มีเวลาหายเปียก แล้วให้สงสัยว่ารัฐบาลจะเพิ่มกิจกรรมสงกรานต์ให้เป็นซอฟต์พาวเวอร์ลงไปช่วงไหนได้อีก

หรือหากรัฐบาลฉวยโอกาสจัดอีเว้นท์เพื่อโปรโมทซอฟต์พาวเวอร์ในวันเวลา และจังหวัด อำเภอที่ชาวบ้านจัดงานต่อเนื่องกันมานานหลายปี ก็ถือว่าเป็นการจัดอีเว้นท์ที่ไร้สาระเพื่อผลาญงบประมาณของชาติห้าพันล้านบาทอย่างด้อยสติปัญญา

สุทิน วรรณบวร