สำนักข่าวบีบีซี เสนอข่าว กรรมาธิการวุฒิสภาฟิลิปปินส์ กำลังตรวจสอบนักการเมืองท้องถิ่นว่าเป็นสปายและนอมินีจีนสีเทา แก๊ง Scammer คอลเซ็นเตอร์หรือไม่ สะกิดความสนใจคอลัมน์นี้เนื่องจากตัวละครและสถานที่คล้ายกับเรื่องที่เกิดขึ้นในประเทศไทย ที่นักการเมืองท้องถิ่นมีสามีจีนสีเทา เจ้าของศูนย์คอลเซ็นเตอร์ในเมืองชนบทที่ถูกเจ้าหน้าที่บุกทลายเมื่อเดือนมีนาคม ที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่ไทยส่งผู้ต้องหา 70 คน ดำเนินคดี แต่ไม่มีรายงานว่า รองนายกเทศมนตรี ที่เป็นภรรยาจีนสีเทาถูกดำเนินคดีแต่อย่างใด

เมื่อบีบีซีรายงานเรื่องคล้ายคลึงกันจึงอยากให้ผู้อ่านลองเทียบเคียงกันว่า เรื่องเจ้าหน้าที่บุกทลายแก๊งคอลเซ็นเตอร์ ที่อำเภอนาสาร จังหวัดนครศรีธรรมราช กับเรื่องสอบสวนนายกเทศมนตรีเมืองบัมบังในฟิลิปปินส์ ว่า นักการเมืองท้องถิ่น ที่เป็นนอมินี หรือสปายให้จีนเป็นภัยต่อความมั่นคงภายในหรือไม่

บีบีซี โปรยข่าวว่า “บัมบัง เป็นเมืองชาวนาในชนบทบนที่ราบทางเหนือกรุงมะนิลา เมืองชาวนาที่คนภายนอกไม่ค่อยรู้จัก บัมบังกลายเป็นเมืองดังระดับชาติ หลังจากนายกเทศมนตรีเมืองนี้ถูกสอบสวน สงสัยว่าเป็นสปายจีนและเป็นนอมินีจีนสีเทาหรือไม่ อลิซ เกา หญิงสาววัย 35 ปี นายกเทศมนตรีเมืองบัมบัง ผู้มีภาพชินตาว่า เป็นคนที่ยุ่งอยู่กับการรับใช้ประชาชน นายกฯยิ้มง่าย ผมยาวประบ่าสวมแว่นตาสีชาใส่เสื้อสีชมพูสดใสในที่สาธารณะ พูดภาษาตากาล็อก สำเนียงเหมือนชาวบ้าน พูดได้ว่าไม่มีพิรุธน่าสงสัยว่าเธอไม่ใช่ฟิลิปปินส์โน

เมืองบัมบัง เป็นที่ฮือฮา เมื่อกรรมาธิการวุฒิสภาสอบสวน อลิซ เกา นายกเทศมนตรี เมื่อต้นเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา หลังเจ้าหน้าที่พบว่า บ่อนการพนันที่คนท้องถิ่นเรียกว่า “โพโก” ในท้องที่ของเธอเป็นเพียงฉากบังหน้าของ Scam Center (ศูนย์ต้มตุ๋นหลอกลวงออนไลน์ : ต่อไปขอใช้คำว่า Scam) เจ้าหน้าที่บุกทลาย Scam Center เมื่อเดือนมีนาคม ที่ผ่านมา และช่วยเหลือคนที่ถูกบังคับให้ทำงานใน Scam Center 700 คน รวมทั้งจีน 202 และคนชาติอื่นๆ 73 คน ที่ถูกบังคับให้ทำงาน Scam ออนไลน์

โพโก เป็นคำย่อ ของบ่อนพนันออนไลน์ที่มีลูกค้าอยู่นอกฟิลิปปินส์และลูกค้าส่วนใหญ่เป็นจีนแผ่นดินใหญ่ โพโกเฟื่องฟูมากสมัยประธานาธิบดี โรดริโก ดูเตอร์เต ซึ่งแสดงถึงความสัมพันธ์แนบแน่นกับจีน แต่สมัยประธานาธิบดี เฟอร์ดินานด์ มาร์กอส โพโกถูกจับตาและตรวจสอบอย่างเข้มงวด หลังจากพบว่าโพโกบางแห่งเปิดบังหน้าแก๊งค้ามนุษย์และการฉ้อฉลออนไลน์ กรณี อลิซ เกา ถูกตีแผ่ออกมา ขณะที่ความตึงเครียดระหว่างมะนิลากับปักกิ่ง บนความขัดแย้งในทะเลจีนใต้ที่ต่างฝ่ายต่างอ้างกรรมสิทธิ์เหนือหินโสโครกสการ์โบโร กำลังร้อนแรง

เจ้าหน้าที่พบว่า เธอเป็นเจ้าของครึ่งหนึ่ง บนผืนดินแปลงที่ตั้งโพโก แต่ อลิซ เกา บอกว่า เธอได้ขายทรัพย์สินส่วนนั้นไปก่อนลงสมัครรับเลือกตั้งนายกเทศมนตรีเมื่อสองปีก่อน

ภาพวีดีโอในบริเวณพื้นที่เกือบ 8 hectare (ประมาณ 50 ไร่) มีทั้งร้านค้า โกดังสินค้า สระว่ายน้ำและห้องเก็บไวน์ ใน Scam Center มีคนงานนั่งทำงานอย่างคร่ำเครียด หน้าจอคอมพิวเตอร์แถวยาวเหยียดบนโต๊ะสีขาว เจ้าหน้าที่พบด้วยว่าเฮลิคอปเตอร์หนึ่งลำและรถยนต์ฟอร์ด อีดี จดทะเบียนในชื่อ อลิซ เกาแต่เธออ้างว่า ได้ขายเฮลิคอปเตอร์ ไปนานแล้ว

สว.ริซ่า ฮอนติเวอรอส์ หนึ่งในกรรมการสอบสวน ถาม อลิซ เกา ว่า ทรัพย์สินเหล่านั้น เป็นของจีนที่ซุกไว้ในชื่อเธอหรือเปล่า ได้รับคำตอบว่า“#จะรวบรวมข้อมูลหลักฐานแจ้งให้ทราบภายหลัง” คำตอบของอลิซ เกา และคำพูดของประธานาธิบดีมาร์กอสที่ว่า “ไม่มีใครรู้จักเธอ ผมยังประหลาดใจว่าเธอมาจากไหน เราต้องสอบสวนพร้อมกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ปัญหาเกี่ยวกับความเป็นพลเมืองของเธอ” มาร์กอส กล่าวกับสื่อมวลชนเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม ทำให้เกิดความสงสัยมากขึ้นว่าอลิซ เกา เป็นสปายและนอมินีทุนจีนสีเทาหรือไม่

บีบีซีรายงานด้วยว่า เป็นเรื่องผิดปกติในชนบทฟิลิปปินส์ ที่มีคนรู้ภูมิหลังของนายกเทศมนตรีน้อยมาก นักการเมืองท้องถิ่นส่วนใหญ่ มีสายสัมพันธ์กับตระกูลการเมืองระดับชาติ ส่วน อลิซ เกา ไม่รู้เป็นใครมาจากไหนลงสมัครครั้งแรก ได้เป็นนายกเทศมนตรีเลยคณะกรรมการเลือกตั้ง (กกต.) กล่าวว่า เธอลงทะเบียนเป็นผู้มีสิทธิเลือกตั้งในเมืองบัมบัง ปี 2564 หรือหนึ่งปีก่อนสมัครรับเลือกตั้งและชนะได้เป็นนายกเทศมนตรี

จากการสอบสวนของวุฒิสภา อลิซ เกา ยอมรับว่า สูติบัตรเกิดของเธอ ได้รับการลงทะเบียนกับเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นตอนเธออายุ 17 ปีแล้ว เธอบอกว่า เนื่องจากแม่คลอดที่บ้าน ไม่ใช่โรงพยาบาล และเธอไม่สามารถให้รายละเอียดมากกว่านั้น อลิช เกา บอกด้วยว่าเธอไม่ได้เรียนหนังสือในโรงเรียนสามัญ แต่เรียนหนังสือในโรงเรียนบ้านกับครอบครัวที่มีฟาร์มเลี้ยงหมูด้วย อย่างไรก็ตาม เธอจำชื่อโรงเรียนบ้านไม่ได้ จำได้แต่ชื่อครูคนหนึ่ง

อลิซ เกา บอกคณะกรรมาธิการวุฒิสภาว่า บิดาเป็นฟิลิปปินส์ แต่ในหลักฐานทางธุรกิจบอกว่าบิดาเธอเป็นคนจีน และตามบันทึกของสถานีวิทยุ GMANews ซึ่งถ่ายทอดระหว่างการปราศรัยหาเสียงปี 2565 เธอพูดตอนหนึ่งว่า “หลายคนมีคำถามว่า Alice Guo เป็นใคร..ฉันคือ Alice Guo จากบัมบังแม่ฉันเป็นคนฟิลิปปินส์ พ่อเป็นคนจีน” เธอพูดภาษาตากาล็อกชัดถ้อยชัดคำ สว. ออนติเวอรอส ผู้คาดคั้นอลิซ เกา เกี่ยวกับสถานที่เกิดและการศึกษา นายกเทศมนตรีเพียงแต่ตอบว่า “ฉันจะให้รายละเอียดภายหลัง”

ออนติเวอรอส บอกผู้สื่อข่าว “ฉันตกใจที่คำตอบของอลิซ เกา คลุมเครืออะไรถึงปานนั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งภูมิหลังของเธอ” และ กล่าวเสริมว่า “นายกเทศมนตรี อลิซ เกา คนที่มีภูมิหลังลึกลับเป็นสปายและดูแลทรัพย์สินให้จีนหรือเปล่า? สปายจีนที่ฝังตัวอยู่ในประเทศของเราเพื่อสร้างอิทธิพลการเมืองในฟิลิปปินส์” เธอกล่าว สว.เชอร์วิน แกตชาเลียนผู้สอบสวนอีกคนหนึ่ง ด้วยกล่าวว่า “ยากที่จะเชื่อคำพูดของนายกเทศมนตรี อลิซ เกา เมื่อเธอตอบคำถามพวกเราว่า “ฉันไม่ทราบ และเธอจำไม่ได้กระทั่งว่าเธอเคยอยู่ที่ไหนในวัยเด็ก”

นายกเทศมนตรี อลิซ เกา ไม่พูดถึงเรื่องข้อครหาสปาย และหลีกเลี่ยงการพบสื่อมวลชน ตั้งแต่ถูกวุฒิสภาสอบสวน ปธน.มาร์กอส กล่าวกับผู้สื่อข่าวว่า “การสอบสวน อลิซ เกา เพื่อป้องกัน ไม่ให้ต่างชาติรับตำแหน่งการเมืองในประเทศ” เขากล่าวด้วยว่า “ฟิลิปปินส์ไม่จำเป็นจับตามองเพียง (จีน) ประเทศเดียว เราจะเข้มงวดบังคับใช้กฎหมาย กฎหมายมีอยู่แล้วปัญหามีอยู่ว่าบางฝ่ายคิดว่าคนเหล่านี้นำเงินเข้ามาหรือพวกอาจติดสินบน”มาร์กอส กล่าว

คณะกรรมการการเลือกตั้ง และอัยการ กำลังสอบสวนคดี อลิซ เกา กล่าวว่า “หากพบว่า เธอได้รับตำแหน่งทางการเมืองโดยมิชอบด้วยกฎหมายเธออาจถูกปลดจากตำแหน่ง” และการให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนที่ประธานาธิบดีมาร์กอสบอกว่า “สอบสวนนายกเทศมนตรีที่สงสัยว่าเป็นสปาย และมิใช่เป็นฟิลิปปินส์โดยกำเนิดเพื่อป้องกันมิให้คนต่างชาติรับตำแหน่งทางการเมือง” แสดงให้เห็นว่านักการเมืองท้องถิ่นดังกล่าว ไม่ต้องรับโทษทางอาญาใดๆ

การบังคับใช้กฎหมายในฟิลิปปินส์ จึงคล้ายกับประเทศไทย ที่ทุนจีนสีเทาใช้เมียไทยเป็นนอมินีถือครองทรัพย์สินที่ได้มาจากกระทำผิดกฎหมาย และเป็นไปได้ว่านอมินีที่เป็นคนไทยใช้เงินติดสินบนข้าราชการตลอดถึงใช้เงินสีเทา ซื้อเสียงจากชาวบ้านเข้ามาเป็นผู้บริหารท้องถิ่น..ตัวอย่าง ในกรณีเจ้าหน้าที่บุกทลายบ่อนพนันออนไลน์และคอลเซ็นเตอร์ ที่อำเภอนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี เมื่อเดือนมีนาคมที่ผ่านมาสื่อมวลชนเสนอข่าวครึกโครมว่ารองนายกเทศมนตรีคนหนึ่งที่เป็นเมียจีนสีเทา เป็นเจ้าของโกดังขนาดใหญ่ ที่ดัดแปลงเป็น ศูนย์อาชญากรรมข้ามชาติ และเธอยังเป็นเจ้าของโรงแรม ที่แก๊งอาชญากรข้ามชาติใช้เป็นที่พักอาศัย และใช้เป็นกองบัญชาการจนถึงวันนี้ยังมีไม่รายงานว่ารองนายกเทศมนตรีนอมินีจีนสีเทาคนนั้น ถูกดำเนินคดีแต่อย่างใด

สุทิน วรรณบวร