จังหวัดเชียงใหม่ ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจภาคเหนือ เป็นอีกพื้นหนึ่งที่ประสบปัญหาเรื่องน้ำ ทั้งปัญหาขาดแคลนน้ำและปัญหาน้ำท่วม ที่นับวันจะมีความท้าทายในการแก้ไขขึ้นตามลำดับ

ฤดูฝนในปีนี้ประวัติศาสตร์จังหวัดเชียงใหม่ต้องบันทึกไว้ว่า เกิดภาวะน้ำท่วมหนักที่สุดในรอบ 50 ปี และสร้างความเสียหายคิดเป็นมูลค่ามหาศาล

อย่างไรก็ตามจังหวัดเชียงใหม่ไม่ใช่จะประสบปัญหาน้ำท่วมเท่านั้น การเติบโตทางเศรษฐกิจ และการขยายตัวของชุมชน ทำให้มีความต้องการใช้น้ำเพิ่มขึ้นสูงอย่างต่อเนื่อง จนเกิดปัญหาขาดแคลนน้ำในช่วงฤดูแล้ง  โดยเฉพาะในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่กวง จากการศึกษาพบว่า พื้นที่ดังกล่าวมีความต้องการน้ำเพิ่มสูงขึ้นทั้งจากภาคเกษตรกรรมและภาคการท่องเที่ยวจนเกิดปัญหาขาดแคลนน้ำถึง137 ล้านลูกบาศก์เมตร(ลบ.ม) /ปี และจะเพิ่มเป็น 173 ล้านลบ.ม. /ปี ในอีก 20 ปีข้างหน้า

หากไม่เร่งดำเนินการแก้ไข ในอนาคตเชียงใหม่ต้องเผชิญกับปัญหาน้ำท่วมในฤดูฝนและภาวะวิกฤตขาดแคลนน้ำในช่วงฤดูแล้งอย่างแน่นอน

กรมชลประทาน หน่วยงานที่สนองนโยบายด้านน้ำของประเทศจาก สทนช. หรือสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ ได้พิจารณาแนวทางรับมือกับปัญหาดังกล่าว

โครงการเพิ่มปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำเขื่อนแม่กวงอุดมธารา หรือโครงการอุโมงค์ผันน้ำแม่งัดแม่กวง จึงได้ถือกำเนิดขึ้นมา ขณะนี้อยู่ระหว่างดำเนินการก่อสร้างคาดว่าจะแล้วเสร็จสมบูรณ์ในปี 2572

โครงการอุโมงค์ผันน้ำแม่งัดแม่กวง  กรมชลประทาน ได้น้อมนำแนวพระราชดำริเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ (อ่างพวง) และพระราชดำริโครงการพัฒนาลุ่มน้ำลำพะยังตอนบน ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่9 ในการบริหารจัดการน้ำจากพื้นที่ที่มีปริมาณน้ำมากไปยังพื้นที่ขาดแคลนน้ำมาต่อยอดขยายผลดำเนินโครงการดังกล่าว ตามพระราชปณิธาน "สืบสาน รักษา และต่อยอด" ของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่10

โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้มีการบริหารจัดการน้ำในลุ่มน้ำแม่แตง - แม่งัด - แม่กวง ซึ่งเป็นลุ่มน้ำสาขาของลุ่มน้ำปิงเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ  ประกอบด้วยงานสำคัญๆ คืองานก่อสร้างอุโมงค์ส่งน้ำเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล-เขื่อนแม่กวงอุดมธารา งานก่อสร้างอุโมงค์ส่งน้ำลําน้ำแม่แตง-เขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล และงานก่อสร้างประตูระบายน้ำแม่ตะมานปิดกั้นลํานํ้าแม่แตง เพื่อผันน้ำส่วนเกินตามแรงโน้มถ่วง (Gravity) จากอ่างเก็บน้ำเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล และจากลำน้ำแม่แตง ที่มีปริมาณน้ำมากในช่วงฤดูฝน มายังเขื่อนแม่กวงอุดมธาราที่มีปริมาณน้ำน้อย  รวมกันประมาณปีละ 160 ล้านลูกบาศก์เมตร(ลบ.ม.)

เมื่อโครงการแล้วเสร็จ จะสามารถแก้ไขปัญหาขาดแคลนน้ำในลุ่มน้ำแม่กวงในพื้นที่จ.เชียงใหม่และลำพูนได้อย่างมีประสิทธิภาพ น้ำจะมีเพียงพอกับความต้องการไปถึง 20 ปีข้างหน้า

นอกจากนี้กรมชลประทานยังจะดำเนินการส่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล กลับไปยังระบบส่งน้ำของโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาแม่แตง เพื่อสนับสนุนให้พื้นที่การเกษตรในลุ่มน้ำแม่แตงในฤดูแล้งประมาณปีละ 25 ล้านลบ.ม. สามารถเพิ่มพื้นที่เพาะปลูกได้ 14,550 ไร่ ตลอดจนช่วยสนับสนุนน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค การท่องเที่ยว และภาคอุตสาหกรรม  ในเขตพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และลำพูน จากปีละ 13.31 ล้าน ลบ.ม. เป็น 49.99 ล้าน ลบ.ม.

 ประชาชนทั้ง 3 ลุ่มน้ำย่อยของลุ่มน้ำปิงดังกล่าว ได้รับประโยชน์จากโครงการโดยตรง มีความมั่นคงในเรื่องน้ำ เพื่อการเกษตรและการอุปโภคบริโภคตลอดปี รวมทั้งยังช่วยลดปัญหาน้ำท่วมโดยเฉพาะในลุ่มน้ำแม่แตง และพื้นที่เศรษฐกิจของจังหวัดเชียงใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพอีกด้วย

พระราชปณิธาน "สืบสาน รักษา และต่อยอด"  จะทำให้ปัญหาเรื่องน้ำของจ.เชียงใหม่คลี่คลายแน่นอน....รออีกไม่นาน