อันตรายของบุหรี่ผิดกฎหมาย หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า “บุหรี่เถื่อน” ไม่เพียงส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผู้บริโภค แต่ยังสร้างความบอบช้ำต่อเศรษฐกิจไทยถึงปีละกว่า 30,000 ล้านบาทในช่วงเวลาที่ผ่านมา เราจึงได้เห็นความพยายามอย่างต่อเนื่องของหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นกรมสรรพสามิต กรมการปกครองกรมศุลกากร ทหาร ตำรวจ และศูนย์อำนวยการรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล (ศรชล.) ที่ทำงานกันอย่างขยันขันแข็งเพื่อจับกุมและปราบปราม จนยอดการจับกุมของกรมสรรพสามิตในปีงบประมาณ 2567 เพิ่มขึ้นถึง 60% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า

การปฏิบัติหน้าที่อย่างเข้มแข็งของทุกฝ่ายล้วนเป็นสิ่งที่น่าชื่นชมและควรได้รับคำขอบคุณเป็นอย่างยิ่ง เราได้เห็นภาพการทำลายของกลางมากมายภายหลังคดีสิ้นสุด โดยเฉพาะในภาคใต้ที่ล่าสุดมีการทำลายบุหรี่เถื่อนถึงกว่า 26 ล้านมวนรวมไปถึงการที่คณะกรรมการ ป.ป.ช. ชี้มูลความผิดนายตำรวจใหญ่ ที่ละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ ไม่ตรวจสอบรถกระบะลักลอบขนบุหรี่เถื่อนและปล่อยให้มีการนำรถคันดังกล่าว พร้อมทั้งสิ่งของที่บรรทุกมานั้นซึ่งเป็นของกลางออกไปจากจุดจอดเก็บ

สิ่งเหล่านี้แสดงถึงความตั้งใจของรัฐบาลที่ต้องการจะกำจัดขบวนการทุจริตให้สิ้นซาก และทำให้การปราบปรามบุหรี่เถื่อนเห็นผลเป็นรูปธรรมสร้างความเกรงกลัวต่อการกระทำผิดให้กับผู้ซื้อและผู้ขาย และช่วยปกป้องผู้บริโภคจากบุหรี่ที่ไม่มีที่มาที่ไปและอาจไม่ได้มาตรฐาน

อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าจะปราบปรามเพิ่มขึ้นขนาดไหน ก็ยังไม่สามารถลดอัตราการบริโภคบุหรี่เถื่อนในประเทศไทยลงได้ ปัญหายังคงทรงตัวเพราะปัญหายังไม่ถูกแก้อย่างถูกจุด ต้นตอของบุหรี่เถื่อน ไม่ได้เกี่ยวข้องแค่การทุจริตของผู้ที่หวังผลกำไรรวยทางลัดบนธุรกิจสีเทาความเสี่ยงต่ำของผู้มีอิทธิพลภายในประเทศอย่างเดียว แต่เกิดจาก “ปัญหาระดับภูมิภาค” ที่ไม่ว่าประเทศไทยหรือหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งจะสามารถแก้ไขด้วยตนเองได้

ปัจจุบัน บุหรี่เถื่อนในประเทศไทยส่วนใหญ่มีต้นทางมาจากประเทศเพื่อนบ้าน เช่น เวียดนาม กัมพูชา ส่งมายังประเทศไทยทั้งทางบกและทางทะเล มีวิธีหลบเลี่ยงการตรวจสอบจากเจ้าหน้าที่มากมาย เช่น การขนย้ายสินค้าจากเรือประมงขนาดใหญ่ สู่เรือประมงขนาดเล็กกลางทะเล หรือแม้แต่สำแดงเป็นสินค้าผ่านแดน เพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบจากเจ้าหน้าที่ และไม่ถูกส่งไปประเทศปลายทางตามที่ได้แจ้งไว้ แต่กลับนำเข้ามาขายในประเทศทางหน้าร้าน และช่องทางออนไลน์ ซื้อง่ายขายคล่อง ส่งถึงหน้าบ้านพร้อมเก็บเงินปลายทาง จนรุกคืบกินตลาดบุหรี่ในประเทศไทยไปถึง 1 ใน 4 แล้ว

ถึงเวลาที่รัฐบาลต้องยอมรับว่าปัญหาบุหรี่เถื่อนมีจริง รุนแรง และกระทบต่ออุตสาหกรรมทุกภาคส่วน ตั้งแต่เกษตรกรชาวไร่ยาสูบ ร้านค้ารัฐวิสาหกิจ และผู้สูบบุหรี่ การหาหน่วยงานเจ้าภาพมารับผิดชอบ เพื่อยกระดับความร่วมมือระหว่างรัฐบาลของกลุ่มประเทศอาเซียนในการปราบปรามบุหรี่เถื่อนตั้งแต่ต้นทางจึงเป็นสิ่งที่ควรกระทำเร่งด่วน จากนั้น ควรหาแนวทางปรับปรุงกฎระเบียบปิดช่องโหว่ของสินค้าผ่านแดน ป้องกันการทะลักของบุหรี่เถื่อน และทำให้โทษของการซื้อขายนำเข้าบุหรี่เถื่อนมีความรุนแรงมากขึ้น

ปัญหาจะแก้ได้อย่างถูกจุดหากมีคนสั่งการมีเจ้าภาพที่เหมาะสม พร้อมพาทุกหน่วยงานลุยกวาดล้างของเถื่อนไปด้วยกัน จากวันที่จัดตั้งรัฐบาลจนถึงตอนนี้ก็ผ่านมาแล้วเกือบครึ่งทาง หากไม่รีบทำวันนี้ ระยะเวลา 4 ปี อาจกลายเป็นช่วงเวลาที่ขบวนการทุจริตเติบโตโกยรายได้เข้ากระเป๋าคนบางกลุ่ม มากกว่าทำให้คนไทยมีกิน มีใช้ มีเกียรติ มีศักดิ์ศรี อย่างที่เคยให้สัญญาไว้ตอนก่อนเข้าทำเนียบก็เป็นได้