วันนี้อยากทำความเข้าใจกับ FC แบบชาวบ้านธรรมดาเคยที่ทำข่าวไทย-พม่ามาเกือบห้าสิบปี อยากนำสิ่งที่ได้รู้ได้เห็นจากข่าวสงครามกลางเมืองพม่า ตั้งแต่ปี 2521 มาเล่าสู่กันแบบชาวบ้าน

สี่ห้าสิบปีก่อนผู้เขียนคลุกคลีอยู่กับผู้นำกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ อาทิ ว้า ฉาน นำโดยขุนส่า กะเหรี่ยง KNU นำโดยนายพลโบเมี๊ยะ คะยานำโดยนายพลบีทูว้านำโดยอ้าย เสี่ยวสือ กลุ่มชาติพันธุ์ในยุคนั้นสู้รบแย่งชิงอิทธิพลเพื่อขยายเขตแดนกันในหมู่ชาติพันธุ์ด้วย มีน้อยครั้งเต็มทีที่กลุ่มชาติพันธุ์เหล่านั้นรบกับทหารพม่า

พม่าแบ่งการปกครองออกเป็น 14 เขต ดังที่อังกฤษอดีตเจ้าอาณานิคมวางระเบิดเวลาไว้ คือแยกคนพม่ากับกลุ่มชาติพันธุ์ใหญ่ๆ ให้ปกครองกันเองแบบตัวใครตัวมัน คือ 7 รัฐที่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์มี รัฐยะไข่ หรือ อารากัน รัฐฉิ่น รัฐคะฉิ่น กะเหรี่ยง คะยา มอญ และรัฐฉาน ทั้ง 7 รัฐนี้เป็นเขตปกครองตนเองอยู่ใต้อิทธิพลกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ

ส่วนที่เป็น ภาค (Divisions) ก็มี ภาคอิระวดีมีประชากรมากที่สุด ภาคมาเกว มัณฑะเลย์ พะโคหรือหงสาวดี สะไกง์ ตะนาวศรี และภาคย่างกุ้ง

ชนกลุ่มน้อยในพม่ามี 135 ชาติพันธุ์ แต่เจ้าอาณานิคมแบ่งให้เป็นรัฐแค่ 7 รัฐ ชาติพันธุ์เชื้อสายจีน อาทิ ว้า โกก้าง ตะอาง จึงมารวมกันอยู่ในรัฐฉาน เป็นรัฐขนาดใหญ่ที่สุดในพม่า และคนฉานหรือไทใหญ่ก็มีจำนวนมากถึง 4-6 ล้านคนในทางภูมิศาสตร์ รัฐฉานเป็นพื้นที่ชายแดนยุทธศาสตร์ที่อยู่ติดกับประเทศเพื่อนบ้าน 3 ประเทศ ได้แก่ ไทย จีน ลาว

ข่าวส่วนใหญ่ในพม่าจึงมาจากรัฐฉาน ส่วนหนึ่งเพราะคนไทยเรียกฉานว่าไทใหญ่ซึ่งมีภาษาและวัฒนธรรมใกล้เคียงกับไทยมากที่สุดในบรรดากลุ่มชาติพันธุ์ เมื่อพูดถึงรัฐฉานต้องพูดถึงเรื่องที่โจษขานว่า ว้าแดงจะรบกับไทยไหม ต้องไล่ขับว้าแดงออกจากเขตประเทศไทย และต้องปักปันเขตแดนกับพม่าไหม?

คำตอบแบบชาวบ้านก็ต้องพูดว่า ว้าไม่มีเหตุผลอะไรที่ต้องรบกับไทย ว้าอยู่เขตพม่าปลอดภัยกว่าล้ำเข้ามาดินแดนไทย ว้าอยู่ลึกเข้าไปดินแดนพม่ามากเท่าไหร่ ยิ่งปลอดภัยในการค้ายาเสพติดของพวกเขามากเท่านั้น เนื่องจากรัฐบาลพม่าไม่มีอิทธิพลมาถึงจุดนั้น และโดยธรรมชาติรัฐบาลพม่ามองไม่เห็นโรงงานยาเสพติดแถบนั้นมาตั้งแต่ขุนส่ายังไม่ตาย

คาราวานขนยาเสพติดของว้าปะทะกับชุดปราบปรามยาเสพติดของไทยในพื้นที่ชายแดนไทย-พม่าอยู่บ่อยครั้งเมื่อเป็นเช่นนี้มีเหตุผลอะไรที่ว้าจะรุกล้ำเข้าแดนไทยให้ล่อแหลมมากขึ้น และในเมื่อฝ่ายไทยเข้าไปทำลายโรงงานยาเสพติดในดินแดนพม่าไม่ได้ ว้าก็อยู่ตรงที่ทหาร MTA เคยอยู่ไม่สบายใจมากกว่าหรือ?

ต้องพูดกันตรงๆ ว่าขบวนการค้ายาเสพติดส่วนใหญ่อยู่ในรัฐฉาน และผู้ค้ารายใหญ่ก็มีเพียงว้ากับไทใหญ่ เมื่อครั้งขุนส่าเป็นผู้นำ MTA ขุนส่าทำสงครามฝิ่นกับว้ากว่ายี่สิบปีสุดท้ายปี 2545 ขุนส่ามอบตัวกับทหารพม่า และไปเสียชีวิตในย่างกุ้งประมาณปี 2550

หลังจากขุนส่ามอบตัวพม่าก็ยกฐานที่มั่นของขุนส่าให้ว้า เป็นรางวัล UWSA เข้ามาตั้งฐานที่บ้านหัวเมืองอดีตกองบัญชาการและฐานใหญ่ของ Mong Tai Army (MTA) ตั้งแต่ปี 2545 นอกจากหัวเมืองแล้ว ว้ายังได้พื้นที่ซึ่งเคยเป็นฐานต่างๆ ของ MTA ทั้งหมดที่ว่ากันว่าอยู่ลึกเข้าไปในพม่า 5 กม. ถึง 7 กม.ว้าอ้างว่าเป็นประเทศพม่าเพราะว่า MTA เคยอยู่บนดอยต่างๆเหล่านั้น ที่อยู่ตรงข้ามอำเภอปาย จ.แม่ฮ่องสอน อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ ไปถึง อ.แม่สาย จ.เชียงราย

เท่าที่พอจำได้ ขุนส่ากับว้ารบกันที่ดอยหัวม้าตรงข้าม อ.ปาย จ.แม่ฮ่องสอน ดอยลาง ผ่ากิ่ววอกตรงข้าม อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ และดอยสามเส้าตรงข้าม อ.แม่สาย จ.เชียงราย ทหารขุนส่า รบกับว้า ตั้งแต่แม่ฮ่องสอนถึงเชียงรายเรื่องยาเสพติดอย่างเดียวไม่เกี่ยวกับพม่าเลยแม้แต่น้อย

“คายหลวง” เป็นที่ตั้งโรงงานยาเสพติดขนาดใหญ่อยู่ลึกเข้าไปในดินแดนพม่าประมาณ 10 กม. ก็มีรายงานว่า ว้ามาใช้เป็นโรงงานผลิตยาเสพติดแห่งนี้แทน MTA นานกว่ายี่สิบปีแล้ว

ที่ยกเรื่องนี้ขึ้นมาเล่า เนื่องจากว่าหลายวันมานี้มีเรื่องวิพากษ์วิจารณ์กันว่า ทหารว้ารุกล้ำเข้ามาในดินแดนประเทศไทย ชาวบ้านธรรมดาอย่างเราจึงสงสัยว่า ว้ามีความจำเป็นอะไรต้องรุกล้ำเข้ามาในไทยในเมื่อโรงงานผลิตยาเสพติดอยู่ลึกเข้าไปในพม่าตามที่ทุกฝ่ายเข้าใจ

ทหารว้า ที่มีข้อครหาค้ายาเสพติดก็มีความสัมพันธ์ที่ดีกับเจ้าหน้าที่ไทย เจ็บไข้ได้ป่วยก็เข้ามารักษาในประเทศไทย นายทหารชั้นผู้ใหญ่ของว้า
ก็เชื่อกันว่าอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย จึงนึกไม่ออกว่า ว้าจะขยายอิทธิพลล้ำแดนข้ามเขตไทยให้ผิดใจกันทำไม

ส่วนอดีตทหาร MTA ที่แปลงร่างเป็น Shan State Army=SSA นำโดยเจ้ายอดศึกไปตั้งฐานที่มั่นกองบัญชาการอยู่บนดอยไตแลงตรงข้าม อ.ปาย จ.แม่ฮ่องสอนห่างจากฐานทหารว้าประมาณ 10 กม. เจ้ายอดศึกเองก็มีบ้านพักอยู่ใน อ.เมืองเชียงใหม่ มีความสัมพันธ์ที่ดีกับทหารไทย

จึงไม่เข้าใจว่ามีข่าวว้าแดงตึงเครียดกับทหารไทยเกิดขึ้นได้อย่างไร เป็นไปได้ไหมว่า ฝ่ายต่อต้านรัฐบาลมิน อ่อง หล่าย ยุให้ไทยรบกับว้าและพาลไปถึงรัฐบาลทหารพม่า เพราะว้ากับพม่าเกื้อกูลพึ่งพากันตลอดมา เนื่องจากว้าเป็นอดีตพรรคคอมมิวนิสต์พม่าซึ่งเป็นพันธมิตรกับพรรคคอมมิวนิสต์จีน เชื่อว่า 90% ของอาวุธและสิ่งอุปโภค-บริโภคในเขตอิทธิพลของว้ามาจากจีน

ว้า แนบแน่นกับปักกิ่ง และเนปิดอว์ เชื่อกันว่า กองทัพว้า (UWSA) แข็งแกร่งที่สุดในบรรดากองกำลังชาติพันธุ์ UWSA มีทหารประจำการกว่า 35,000 นาย มีรถหุ้มเกาะ มีปืนต่อสู้อากาศยาน มีขีปนาวุธเชื่อกันว่าได้รับการสนับสนุนจากจีน

พันธมิตรประชาธิปไตยสามฝ่ายประกอบด้วย โกก้าง ตะอาง และอารากันปฏิบัติการ 1027 เมื่อปีกลาย ไม่มีวันยึดเมืองต่างๆ ได้หากจีนกับว้า
ไม่ให้การสนับสนุน จีนกับว้าช่วยโกก้าง รบ โกก้างเพราะโกก้างกลุ่มที่สมคบกับพม่าสร้างความเสียหายให้จีนหลายหมื่นล้านหยวนจากการต้มตุ๋นหลอกลวงคนจีนในประเทศ

สถานการณ์ในพม่าซับซ้อนเกินความสามารถนักวิชาการร่านตำราตลอดถึงนักปฏิวัติพรรคส้มจะเข้าใจได้ ปัจจุบันจีนควบคุมสถานการณ์ทางเหนือรัฐฉานได้เกือบทั้งหมด กองกำลังกลุ่มชาติพันธุ์เชื้อสายจีนไม่ว่าโกก้าง ตะอาง กำลังจะอดตายหากไม่ให้ความร่วมมือ เพราะจีนปิดกั้นการค้าและอาวุธ ผู้บัญชาการทหารโกก้างกับรองผู้บัญชาการทหารว้าถูกนำไปกักตัวในมณฑลยูนนานทางใต้จีนแผ่นดินใหญ่

ฤาเป็นเพราะจีนควบคุมสถานการณ์ทางเหนือรัฐฉานได้ เสียงปืนทางเหนือสงบลงไป นักปฏิวัติในมหาวิทยาลัยจึงวางแผนให้ไทยรบกับว้าและผิดใจกับรัฐบาลทหารพม่าเพื่อขัดขวางการเลือกตั้งในพม่าที่ปักกิ่งตั้งเป้าหมายให้มีเลือกตั้งทั่วไปในปี 2025

นักปฏิวัติในรั้วมหาวิทยาลัย ปั่นกระแสให้เจรจาเพื่อปักปันเขตแดน โดยไม่รู้ว่าคู่เจรจากับรัฐบาลไทยเป็นใคร เนื่องจากรัฐบาลกลางพม่าไม่มีอิทธิพลมาถึงชายแดน พื้นที่ชายแดนฝั่งพม่าตกอยู่ใต้อิทธิพลกลุ่มชาติพันธุ์ หากรัฐบาลไทยไปเจรจากับว้า ว้าโยนกลองไปให้พูดกับรัฐบาลพม่า

ส่วนรัฐบาลกลางพม่าคงบ่ายเบี่ยงว่าไม่มีเวลา ขณะนี้รัฐบาลพม่าวุ่นอยู่กับเรื่องเตรียมการเลือกตั้ง ปัญหาต่างๆ ต้องรอให้รัฐบาลจากการเลือกตั้งเป็นผู้ตัดสินใจจะพิจารณาว่าจะเจรจาร่วมมือปราบปรามยาเสพติดอย่างไร สำหรับเรื่องปักปันเขตแดนยังทำไม่ได้ในเวลาหลายสิบปีต่อจากนี้

จึงเป็นปัญหาใหญ่ของนักปฏิวัติตาบอดคลำช้างในมหาวิทยาลัยว่า จะใช้เล่ห์อย่างไรขัดขวางการเลือกตั้งพม่าในปีหน้าที่จะมาถึง