สำนักข่าวต่างประเทศรายงานเมื่อวันอาทิตย์ที่5 ตุลาคมว่า พรรคเสรีประชาธิปไตย หรือ แอลดีพี (Liberal Democratic Party - LDP) ซึ่งเป็นพรรคแกนนำรัฐบาล เลือก นางซานาเอะ ทาคาอิจิ วัย 64 ปี เป็นผู้นำหญิงคนแรกของ แอลดีพี ที่อาจเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 4 ของญี่ปุ่นในรอบห้าปี

ซึ่งก็มีส่วนคล้ายกับประเทศไทย ที่มีนายกรัฐมนตรี 3 คนในรอบสองปี และนางทาคาอิจิ จะเป็นรัฐบาลเสียงข้างน้อยเหมือนไทย ที่รัฐบาลอยู่ได้ เพราะฝ่ายค้านแตกแยกอย่างรุนแรงนอกจากนั้นการเลือกประธานพรรคก็ไม่ต่างจากที่ ประชาธิปัตย์จะเลือกหัวหน้าพรรคในวันที่ 18 ตุลาคมนี้ กล่าวคือ ทาคาอิจิ ไม่ค่อยมีเสียงสนับสนุนจาก สส.แอลดีพี ซึ่งมีน้ำหนักมากในการเลือกประธานพรรค

แต่ทาคาอิจิได้ชื่อว่า เป็นตัวแม่แห่งอนุรักษ์นิยม ได้รับเสียงสนับสนุนล้นหลามจากสาขาพรรคท้องถิ่นและสมาชิกพรรคทั่วประเทศ การเลือกตั้งรอบแรกผู้สมัคร 5 คน ไม่มีใครได้เสียงข้างมาก จึงต้องแข่งกันระหว่างผู้ที่ได้เสียงมากที่สุดสองคน

สำนักข่าวซินหัว รายงานว่า ชินจิโร โคอิซิมิ รมว.เกษตร วัย 44 ปี และลูกชายอดีตนายกรัฐมนตรีจุนอิชิโร โคอิซิมิ ที่ลงแข่งในรอบตัดสิน กับ ทาคาอิจิ รัฐมนตรีเศรษฐกิจ โคอิซิมิิ แถลงนโยบายอนุรักษ์นิยมกว้างๆ เขาจึงพ่ายให้นางทาคาอิจิ 185 ต่อ 156 คะแนน

ซินหัวอ้างนักวิเคราะห์ว่า ทาคาอิจิใช้โวหารแถลงนโยบายอนุรักษ์นิยมเข้มข้นจนชนะใจสาขาพรรคท้องถิ่นเทคะแนนให้นอกจากนั้น สส.แอลดีพี ที่ใกล้ชิดกับนายอาเบะ ซึ่งมีข้อครหาเรื่อง“หาเงินดำ”มาสนับสนุนพรรค เป็นเหตุให้ สส.หลายคนหันมาเลือกทาคาอิจิ เป็นว่าที่นายกรัฐมนตรี

ซินหัวรายงานด้วยว่า ทาคาอิจิ ว่าที่นายกรัฐมนตรีที่ได้เสียงสนับสนุนจากรากหญ้า ที่อาจได้รับเลือกจากสภาไดเอทเป็นนายกรัฐมนตรี ในวันที่ 15 ตุลาคมนี้

ทาคาอิจิ ผู้ได้ชื่อเป็นอนุรักษ์นิยมตัวยงได้สร้างความฮือฮาเมื่อคราวไปเยือน ศาลเจ้าชินโต ในย่านชิโยดะ โตเกียว ซึ่งก่อตั้งโดย จักรพรรดิเมจิ ในเดือนมิถุนายน ค.ศ.1869 เพื่อรำลึกถึงผู้เสียชีวิตในการรับใช้ชาติญี่ปุ่น ตั้งแต่ สงครามโบชิน ค.ศ. 1868–1869 ไปจนถึงสงครามจีน-ญี่ปุ่น สองครั้ง ค.ศ.1894–1895

ซินหัวรายงานด้วยว่า ทาคาอิจิ มีทัศน์สายเหยี่ยวในเรื่องป้องกันประเทศ และนโยบายต่างประเทศ เธอมุ่งมั่นเพิ่มงบประมาณป้องกันประเทศ ส่งเสริมความเป็นชาตินิยม ต่อต้านกฎหมายจารกรรม และเข้มงวดควบคุมคนเข้าเมือง

ระหว่างการหาเสียงเธอตำหนิพฤติกรรมนักท่องเที่ยวต่างชาติ รวมทั้งนักท่องเที่ยวเตะกวางในสวนสาธารณะ Nara การกล่าวหาของเธอถูกปฏิเสธอย่างรวดเร็วจากเจ้าหน้าที่ แต่เธอก็ได้รับความนิยมในแง่มุมความถูกต้อง

นักวิเคราะห์มองว่าชัยชนะของเธอบ่งชี้ให้เห็นทิศทางแนวโน้มอนุรักษ์นิยมสูงขึ้นในการเมืองญี่ปุ่น จุดยืนของเธอเรื่องคนเข้าเมืองเป็นกระจกสะท้อนว่า พรรคซันเซโต (Sanseito) ซึ่งเป็นพรรคขวาสุดโต่งได้รับความนิยมตีตื้นขึ้นในการเลือกตั้งที่ผ่านมาจากนโยบาย “ญี่ปุ่นต้องมาก่อน หรือJapan First” และ นโยบายต่อต้านคนเข้าเมือง

ทั้งชัยชนะของเธอและการเติบโตพรรคซันเซโต สะท้อนให้เห็นการขยายตัวมากขึ้นของการเมืองฝ่ายขวาในสังคมญี่ปุ่น ทาคาอิจิต้องได้รับเลือกอย่างเป็นทางการ จากสภาไดเอทให้เป็นนายกรัฐมนตรี คาดว่า เป็นกลางเดือนตุลาคมนี้

พรรครัฐบาล แอลดีพี ไม่มีเสียงข้างมากในสภา แต่แอลดีพี ยังคงเป็นพรรคใหญ่ที่สุดในสภาไดเอท ในขณะที่พรรคฝ่ายค้านแตกแยกกันอย่างรุนแรง นั่นหมายความว่า ทาคาอิจิ มีโอกาสสูงจะขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรี แทน ชิโกรุ อิชิบะ ในฐานะนายกรัฐมนตรีหญิงคนแรกของประเทศญี่ปุ่น

เธออาจขอความร่วมมือจากพรรคฝ่ายค้านพรรคเล็กบางพรรค ซึ่งเป็นการเมืองที่ละเอียดอ่อนมากสำหรับญี่ปุ่น ในเวลาเดียวกันเธอต้องเร่งรีบฟื้นฟูความเชื่อมั่นของสาธารณะให้แก่พรรคแอลดีพี จากข้อครหา“เงินดำ” ซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับสมาชิกในสายของนายอาเบะ ที่หันมาสนับสนุนเธอ

นอกจากนั้น นายกรัฐมนตรีหญิงคนแรกต้องเร่งแก้ปัญหาค่าครองชีพที่สูงขึ้น ประชากรลดลง และการถดถอยทางเศรษฐกิจในภูมิภาค ตลอดถึงการเสื่อมศรัทธาของประชาชนที่ยังคงมีต่อเนื่อง

ทาคาอิจิ สัญญาว่า จะทบทวนหลักการ “อาเบะอีโคโนมิก” กระตุ้นเศรษฐกิจอย่างจริงจัง ถึงแม้มีการวิจารณ์ว่า หนี้สาธารณะสูงและความแตกแยกในสภาทำให้นโยบายยากจะนำมาใช้ในทางปฏิบัติ

ด้านต่างประเทศเร็วๆ นี้ ญี่ปุ่นและสหรัฐ ได้มีการตกลงกันเรื่องภาษีศุลกากร ความไม่แน่นอนว่าปฏิบัติได้จริงไหมยังคงเป็นปัญหา ผู้สังเกตการณ์เตือนว่า หากทาคาอิจิ แปลงวาระชาตินิยม มาเป็นนโยบาย อาจสร้างความตึงเครียดกับประเทศเพื่อนบ้านมากขึ้น

ข้อมูลจาก สำนักข่าวซินหัว นำเสนอให้เห็นความคล้ายกับการเมืองในประเทศไทย ที่เปลี่ยนรัฐบาลทุกปี และรัฐเฉพาะกาลของไทยบริหารประเทศต่อไปได้ เพราะความแตกแยกอย่างรุนแรงในพรรคฝ่ายค้าน

โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเลือกประธานพรรคแอลดีพี กับการเลือกหัวหน้าพรรค ปชป.เหมือนกันตรงที่สมาชิกรากหญ้าสนับสนุน นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ผู้มีเสียงสนับสนุนจาก สส.น้อย แต่เนื่องจากผู้บริหารพรรคปัจจุบันมีข้อครหามากมายอาจทำให้ สส.หลายคนเปลี่ยนใจ มาเลือกนายอภิสิทธิ์ แม้แต่ สส.ที่ตัดสินใจย้ายไปอยู่พรรคอื่น แต่สิทธิ์ในการเลือกหัวหน้าพรรคยังอยู่ที่ ปชป. สส.กลุ่มนี้อาจเป็นโหวตเตอร์สำคัญให้นายอภิสิทธิ์ก็ได้

เลือกส่วนที่เหมือนกันในบริบทการเมืองญี่ปุ่นกับไทยมาให้อ่าน ประกอบความเข้าใจในความวุ่นวายทางการเมือง ส่วนเรื่องสปิริตทางการเมือง ญี่ปุ่นกับไทยหน้าบางหน้าหนาต่างกันอย่างไรอยู่ที่ความเข้าใจของทุกท่าน

สุทิน วรรณบวร