การประชุมสุมหัวเพื่อต้องการฉีกรัฐธรรมนูญ “ฉบับปราบโกงนักการเมือง” ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน และยกร่างฉบับใหม่ขึ้นมา เพื่อให้สมประโยชน์ของนักการเมืองและพรรคการเมือง โดยมีพรรคประชาชน และพรรคเพื่อไทย เป็นตัวตั้งตัวตีนั้น ผ่านวาระแรกไปแล้วแบบฉลุย

ที่ประชุมสมาชิกรัฐสภาเมื่อวันที่ 15 ตุลาคมที่ผ่านมา มีมติรับร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของพรรคประชาชน กับพรรคภูมิใจไทย ส่วนของพรรคเพื่อไทยถูกตีตก โดยในชั้นแปรญัตติวาระ 2 ของคณะกรรมาธิการวิสามัญนั้น มติของที่ประชุมให้ใช้ร่างของพรรคประชาชนเป็นหลัก

เนื้อหาใหญ่ใจความของร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของพรรคประชาชน ที่นำเสนอโดย นายพริษฐ์ วัชรสินธุ สส.บัญชีรายชื่อพรรคประชาชน และคณะนั้น กำหนดให้มีจำนวนผู้ยกร่างรัฐธรรมนูญ 135 คน ประกอบด้วยคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ 35 คน และสภาที่ปรึกษายกร่างรัฐธรรมนูญอีก 100 คน

โดยที่มาของคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ 35 คน จะใช้วิธีให้ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งเลือกมาจากระบบบัญชีรายชื่อที่ผู้สมัครรวมกันเป็นกลุ่มบุคคลตั้งแต่ 17-70 คน โดยใช้เขตประเทศเป็นเขตเลือกตั้ง และให้ประชาชนเลือกเข้ามา 70 คน หลังจากได้ 70 คนแล้ว ขั้นตอนต่อจากนั้นก็ส่งให้สมาชิกรัฐสภาคัดเลือกเหลือ 35 คน

และสำหรับสภาที่ปรึกษายกร่างรัฐธรรมนูญจำนวน 100 คนนั้น จะมาจากการเลือกตั้งของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง โดยให้แต่ละจังหวัดมีสมาชิกสภาที่ปรึกษาการยกร่างรัฐธรรมนูญ 1-5 คน ตามจำนวนประชากร และใช้เขตจังหวัดเป็นเขตเลือกตั้ง ซึ่งสมาชิกสภาที่ปรึกษายกร่างรัฐธรรมนูญนี้ มีหน้าที่รับฟังความเห็นจากประชาชน และประมวลส่งให้คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญนำไปพิจารณาต่อ

ทั้งนี้ นายพริษฐ์ วัชรสินธุ ได้อภิปรายชี้แจงหลักการของร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของพรรคประชาชนต่อสมาชิกรัฐสภาในการประชุมวันแรกเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม ที่ผ่านมา ว่า “ร่างรัฐธรรมนูญของพรรคประชาชนมีจุดแข็งคือ กำหนดให้ประชาชนมีส่วนร่วมมากที่สุด โดยไม่ขัดกับคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ และกำหนดเนื้อหารัฐธรรมนูญฉบับใหม่ให้รับรองความเป็นราชอาณาจักรอันหนึ่งอันเดียวจะแบ่งแยกมิได้ และให้มีการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข เพื่อความสบายใจของทุกฝ่าย”

สำหรับคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 10 กันยายน 2568 ระบุว่า รัฐสภามีอำนาจริเริ่มหรือแสดงความต้องการเพื่อจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ได้ แต่ต้องให้ประชาชน ออกเสียงประชามติให้ความเห็นชอบว่า สมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่เสียก่อน

สำคัญที่สุดก็คือ ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยว่า รัฐสภาไม่สามารถให้ประชาชนเลือกผู้ร่างรัฐธรรมนูญได้โดยตรง นั่นก็เท่ากับว่า ประชาชนไม่สามารถเลือกตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญ หรือ ส.ส.ร.ได้

ด้วยเหตุดังนั้น พรรคประชาชนจึงออกแบบที่มาของ “ผู้ยกร่างรัฐธรรมนูญ” แบบเลี่ยงบาลี โดยกำหนดให้มีคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ 35 คน และสภาที่ปรึกษายกร่างรัฐธรรมนูญจำนวน 100 คน ซึ่งสุดท้ายแล้วก็ต้องจับตาดูกันต่อไปว่า การเลี่ยงเช่นนี้จะขัดกับคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญหรือไม่

ขณะที่ร่างแก้ไขของพรรคภูมิใจไทย กำหนดที่มาของ “ผู้ยกร่างรัฐธรรมนูญ” โดยมีจำนวนทั้งหมด 99 คน แยกเป็น 2 ประเภท คือ ส.ส.ร.จังหวัด 77 คน และ ส.ส.ร.ผู้ทรงคุณวุฒิ 22 คน ที่มาจากด้านวิชาการ-ด้านนิติศาสตร์ 7 คน, ด้านรัฐศาสตร์ 7 คน และผู้เชี่ยวชาญด้านการเมือง-การบริหารราชการแผ่นดิน 8 คน

วิธีการของพรรคภูมิใจไทยเลี่ยงบาลีด้วยการ ให้ผู้ประสงค์จะเป็น ส.ส.ร.จังหวัด และ ส.ส.ร.ผู้ทรงคุณวุฒิ ยื่นสมัครเป็น ส.ส.ร.ต่อ กกต. เมื่อ กกต.ตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามเสร็จสิ้นแล้ว ให้ส่งรายชื่อผู้สมัครทั้งหมดไปยังประธานรัฐสภา เพื่อเปิดประชุมร่วมรัฐสภาลงคะแนนคัดเลือก ส.ส.ร.จังหวัด จังหวัดละ 1 คน รวมทั้งหมด 77 คน และ ส.ส.ร.ผู้ทรงคุณวุฒิอีก 22 คน พร้อมกันนี้ ก็จะมีการตั้งคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญจำนวน 45 คน มาจาก ส.ส.ร. 30 คน และคนนอกที่มีความรู้ความสามารถ 15 คน

อย่างไรก็ตาม ในการลงประชามตินั้น คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญกำหนดไว้ว่า การจัดทำหรือยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ จะต้องจัดให้มีการออกเสียงประชามติ 3 ครั้ง เพื่อนำไปสู่การยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

คือ ครั้งที่ 1 ให้ประชาชนออกเสียงประชามติ ว่าสมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่, ครั้งที่ 2 ให้ประชาชนออกเสียงประชามติเกี่ยวกับการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ว่ามีวิธีการและเนื้อหาที่สำคัญเป็นประการใด และครั้งที่ 3 ภายหลังรัฐสภาจัดทำร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่เสร็จสิ้น ให้ประชาชนออกเสียงประชามติ ว่าเห็นชอบกับร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ ซึ่งการออกเสียงประชามติครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 นั้น ศาลรัฐธรรมนูญได้อนุโลมให้รวมเป็นครั้งเดียวกันได้

สรุปแล้ว ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญของพรรคประชาชนและพรรคภูมิใจไทย ที่ผ่านวาระแรกมาได้นั้น ถือว่าเพิ่งเป็นการเริ่มต้น ด่านสุดท้ายก็คือ ประชาชนผู้ออกเสียงลงประชามติ จะยอมให้มีการฉีกทิ้งรัฐธรรมนูญ “ฉบับปราบโกงนักการเมือง” ที่ใช้อยู่ในปัจจุบันหรือไม่

ผมหนึ่งสิทธิ์หนึ่งเสียง เจอกันในวันลงประชามติที่คูหาเลือกตั้ง ซึ่งรัฐบาลกำหนดไว้คร่าวๆ ที่จะให้ออกเสียงพร้อมกับวันเลือกตั้งทั่วไปในวันอาทิตย์ที่ 29 มีนาคม 2569 ปีหน้า-ไม่ยอมครับ !

รุ่งเรือง ปรีชากุล