ย่างเข้าเดือนตุลาอาถรรพณ์ ทำให้ระลึกถึงสองเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นในเดือนตุลาคมเมื่อ 50 กว่าปีที่แล้ว คือเหตุการณ์ 14 ตุลาคม2516 และ 6 ตุลาคม 2519

14 ตุลาคม 2516 ถือเป็นวันมหาวิปโยค เนื่องจากว่าวันนั้นทั้งนักศึกษาและประชาชนเสียชีวิต 77 ศพ จากการปราบปรามอันโหดร้ายและได้รับบาดเจ็บกว่าแปดร้อยคน จำเหตุการณ์นี้ได้ดี เพราะเป็นเหตุการณ์สำคัญที่เปลี่ยนเส้นทางชีวิตเรา

เวลานั้นผู้เขียนเป็นพนักงานรับ-ส่งเอกสารของสถานทูตอังกฤษผู้เขียนติดใจคำปราศรัย และสนใจอุดมการณ์ประชาธิปไตยของนักศึกษา จึงเข้าไปร่วมชุมนุมที่ลานโพธิ์ในธรรมศาสตร์ ตั้งแต่วันที่ 9 ตุลาคม 2516จนเกิดเหตุการณ์นองเลือด วันที่ 14 ตุลาคม และกลับไปทำงานวันที่ 20 ตุลาคม วันที่ฝ่ายบุคคลเรียกไปบอกให้เขียนใบลาออก กลายเป็นคนตกงาน

เมื่อไม่มีงานทำ ก็ใช้เวลาว่างเดินตามหลังขบวนการนักศึกษาที่กลายเป็นวีรชนประชาธิปไตยไปแล้ว ตามหลังขบวนการนักศึกษาไม่นาน ก็พบว่า ผู้รักประชาธิปไตย ได้ใช้อำนาจที่ประชาชนมอบให้ แทรกแซงการทำงานของเจ้าหน้าที่ตำรวจ ทหาร กำกับงาน จราจร นักศึกษา กลายเป็น ผู้ผดุงความเป็นธรรม ด้วยการช่วยแท็กซี่ที่ถูกตำรวจจับไปปลุกระดมจนเกิดจลาจล นักศึกษานำสหภาพแรงงานนำชาวนาประท้วง จนเราไม่เข้าใจประชาธิปไตยของปัญญาชนเลยถอนตัวออกมา

ภายหลังจึงพบว่าคนเดือนตุลาจำนวนมากลงเล่นการเมืองรับใช้ทุนสามานย์ ตรงข้ามกับอุดมการณ์ที่เคยประกาศว่า โค่นล้มนายทุน ขุนศึก ศักดินา ส่วนรายละเอียดว่า ได้พบเห็นอะไรบ้าง ระหว่าง 9 ตุลาคม ถึง 20 ตุลาคม 2516 ไม่ขอพูดถึง เพราะเราเป็นแค่หนึ่งในผู้ร่วมประท้วงในหลายแสนคนยากที่จะเห็นเหตุการณ์รอบด้าน

ยกเรื่องนี้ขึ้นมาทบทวนความหลัง เพราะสำนักข่าวอัล-จาซีระห์ รายงานเมื่อวันที่ 24 กันยายน ว่า นายซูดาน กุรังผู้นำการประท้วงคน Gen Z เนปาลที่ทำให้นายกรัฐมนตรีคอร์รัปชั่นต้องลาออกเมื่อวันที่ 9 กันยายนที่ผ่านมา นายกกูรัง ประกาศจะลงรับสมัครเลือกตั้งชิงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในวันที่ 5 มีนาคม ปีหน้า

ข่าวนี้ทำให้ระลึกถึงคนเดือนตุลา ที่ถูกการเมืองทำลาย หลังจากได้เป็นวีรชนประชาธิปไตยไม่นาน

จำได้ว่าหลัง 14 ตุลาคม 2516 สังคมไทยชื่นชมวีรชน 14 ตุลาคม แต่การชื่นชมนั้นอยู่ได้ไม่นานกลายเป็นความรำคาญ ที่เยาวชนพวกนั้นจุ้นจ้านกับการบริหารทุกอย่างทั้งๆ ไม่มีประสบการณ์ ไม่มีความรู้ความสามารถ พวกเขาเคลื่อนไหวตามอุดมการณ์งูๆ ปลาๆ ที่ได้จากตำรา หรือได้มาจากการล้างสมองของอาจารย์ในมหาวิทยาลัย ที่ฝักใฝ่เสรีประชาธิปไตยและฝักใฝ่ลัทธิสังคมนิยม อาจารย์บางคนไปไกลถึงฝักใฝ่ในลัทธิคอมมิวนิสต์

ซึ่งคนในยุคนั้นรู้ดีว่าตำราสังคมนิยมมีขายแพร่หลายในสังคมไทย เช่นหนังสือแปลเรื่อง แม่ของ แมกซิมกอร์กี้ ผู้เขียนเองก็เคยแปลหนังสือ ปฏิวัติบอลวิค เรื่อง Ten days that shook world ออกจำหน่ายในยุคนั้น

จากอุดมการณ์และความรู้งูๆปลาๆ ที่นักศึกษานำมาใช้ เป็นเหตุให้นักการเมืองฉวยโอกาสทำลายขบวนการนักศึกษาโดยปลุกระดมกล่าวหาว่านักศึกษาเป็นคอมมิวนิสต์ และมีคนเวียดนามร่วมขบวนการ จึงเกิดเหตุการณ์สังหารหมู่นักศึกษาในธรรมศาสตร์วันที่ 6 ตุลาคม 2519 เป็นเหตุให้ประชาชนและนักศึกษากว่า 20,000 คนหนีตายเข้าป่า จับปืนร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย

ด้วยความรู้และอุดมการณ์งูๆ ปลาๆ คนหนุ่มรุ่นใหม่อยู่ในป่าได้ไม่นาน ทิ้งปืนทิ้งป่าออกมาเป็นนักการเมืองรับใช้นักธุรกิจการเมืองทุนสามานย์ดังที่เห็นกันทุกวันนี้ จึงเป็นบทเรียนเจ็บปวดแก่คนรุ่นใหม่ ที่ไม่ลึกซึ้งในอุดมการณ์สังคมนิยม และอุดมการณ์เสรีประชาธิปไตย ไร้วุฒิภาวะเป็นเหตุให้นักการเมืองใช้ให้ไปตาย ใช้ให้ไปติดคุก ติดตะรางหรือไม่ก็หนีไปต่างประเทศของคนรุ่นใหม่ในนามม็อบสามนิ้ว

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในประเทศเนปาลเมื่อวันที่ 8 ถึง 10 กันยายน ที่ผ่านมา ที่สังคมโลกทั่วไปเข้าใจว่า เป็นการประท้วงนองเลือดครั้งใหญ่ของคนเจน Z คือ คนอายุ 16 ถึง 28 ปี ที่โกรธแค้นรัฐบาลคอร์รัปชั่น คนเจน Zหลายหมื่นจึงออกมาประท้วงขับไล่รัฐบาล แต่ความจริงเป็นการปลุกระดมให้คนเจน Zลุกฮือขึ้นมาประท้วงนองเลือด และมีการวางแผนการสังหารเยาวชนอย่างเลือดเย็น

สำนักข่าวรอยเตอร์สรายงานว่า จุดเริ่มต้นการประท้วงใหญ่ของคนเจน Zในเนปาล มาจาก นายซูดาน กูรัง อดีตดีเจ และผู้ก่อตั้งองค์กรไม่แสวงผลกำไร ที่ไม่ค่อยมีใครรู้จักนัก นายกูรัง วัย 36 ปีผู้ก่อตั้งกลุ่ม Hami Nepal หรือที่แปลว่า “เราคือเนปาล” ได้ใช้ “ดิสคอร์ด” (Discord) โซเชียลมีเดียที่ได้รับความนิยมในกลุ่มเกมเมอร์ และอินสตาแกรมระดมคนจัดชุมนุมครั้งใหญ่ หลังจากรัฐบาลเนปาลปิดกั้นการเข้าถึงโซเชียลมีเดีย โดยใช้ VPN ในการเข้าโซเชียลเหล่านั้น เพื่อประกาศการจัดชุมนุม

นักศึกษาวัย 18 ปี รายหนึ่งที่ไม่ได้เป็นสมาชิกกลุ่ม Hami Nepal เผยกับรอยเตอร์สว่า ตนได้รับเชิญให้เข้ากลุ่มใน Discord ซึ่งมีสมาชิกอยู่ราว 400 คน และกลุ่มนี้ขอให้พวกเขาร่วมเดินขบวนประท้วงซึ่งห่างจากรัฐสภาเพียงไม่กี่กิโลเมตร

การนัดชุมนุมประท้วงครั้งใหญ่ในเนปาลที่ประสบความสำเร็จ และทำให้นายกรัฐมนตรีคนก่อนยอมลาออกได้นั้น ทำให้ดีเจ ธรรมดาคนหนึ่งได้กลายเป็นผู้มีอำนาจในการต่อรองเลือกผู้นำประเทศชั่วคราว

สมาชิก Hami Nepal คนหนึ่ง กล่าวว่า กูรังและผู้นำคนอื่นๆ ของกลุ่ม ได้กลายเป็นศูนย์กลางในการตัดสินใจเรื่องที่มีความสำคัญสูง รวมถึงการแต่งตั้งผู้นำรักษาการคนใหม่ จนกว่าจะมีการเลือกตั้งในวันที่ 5 มีนาคม ปีหน้า

แหล่งข่าวรายนี้บอกว่า พวกเขาได้โน้มน้าวประธานาธิบดีและผู้บัญชาการทหารบกของประเทศ ให้แต่งตั้ง สุชิลา การ์กี อดีตประธานศาลฎีกาหญิงคนแรกของประเทศ ซึ่งเป็นที่รู้จักว่า มีจุดยืนที่แข็งกร้าวในการต่อต้านการทุจริต ให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีหญิงคนแรกของเนปาลในฐานะรักษาการ

นายกูรังแถลงข่าวครั้งแรกว่า ตนมั่นใจอำนาจอยู่ที่ประชาชน และจะนำนักการเมืองทุจริตทุกคนเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม เมื่อวันอาทิตย์ที่ 14 กันยายน นายกูรัง และทีมงาน ได้ประชุมกันเพื่อพิจารณาหาคนมานั่งเก้าอี้สำคัญในคณะรัฐมนตรี และเสนอให้ปลดเจ้าหน้าที่รัฐบาลบางคนที่ได้รับการแต่งตั้งจากรัฐบาลชุดก่อนอีกด้วย

แหล่งข่าวเผยว่า การประชุมระหว่างกลุ่ม Hami Nepal และรักษาการนายกฯ การ์กี ยังคงดำเนินต่อไป และจะสรุปคณะรัฐมนตรีเร็วๆ นี้ นายกูรังผู้ปลุกระดมอยู่เบื้องหลังการชุมนุม โดยที่ผู้ชุมนุมไม่รู้ว่าผู้นำการประท้วงเป็นใคร ซึ่งก็เหมือนตัวเราเอง ที่เข้าร่วมชุมนุม 14 ตุลาคม 2516 โดยไม่รู้ว่า ผู้นำแท้จริงเป็นใครและต้องพบกับการปราบปรามโหดร้ายอย่างไร

เชื่อว่าคนเจน Z เอง ก็ไม่รู้ว่าใครเป็นผู้สั่งให้ยิงผู้ชุมนุมด้วยกระสุนจริงจากปืนไรเฟิ่ลและปืนสั้น เพื่อให้มีคนตายและเกิดจลาจลบานปลาย ผู้ประท้วงในเนปาลคงไม่รู้เหมือนกับที่เราไม่รู้ว่า มีการยิงจากเฮลิคอปเตอร์จริงหรือไม่ และผู้ที่สั่งยิงต้องการให้เกิดจลาจลหรือไม่ และยิงกันทำไมในเมื่อผู้นำการชุมนุม ออกจากการเข้าเฝ้าประกาศว่าตกลงกันได้ขอให้ผู้ชุมนุมแยกย้ายกลับบ้าน

เหมือนกับที่ผู้ชุมนุมเนปาล ไม่รู้ว่าใครเป็นมือวางเพลิงอาคารรัฐสภาและทำเนียบรัฐบาลตลอดถึงบ้านนักการเมือง ผู้ประท้วงเนปาลรู้ภายหลังว่ามีคนถูกยิงตาย 73 ศพ ในจำนวนนั้นเป็นนักโทษแหกคุก 10 คน

วันนี้นายกูรัง ซึ่งเผยตัวว่าเป็นผู้นำจัดการประท้วง ประกาศลงรับสมัครเลือกตั้งทั่วไปในวันที่ 5 เดือนมีนาคม ปีหน้า จึงอนุมานได้ว่าทีมงานเอ็นจีโอของนายกูรัง วางแผนเล่นการเมืองท่ามกลางความพินาศวอดวายในประเทศเนปาล ที่กาฐมาณฑุโพสต์ รายงานว่ามูลค่าความสูญเสียหายทั่วประเทศอาจสูงถึง 3 ล้านล้านรูปีเนปาล (ราว 6.8 แสนล้านบาท)

ในการสัมภาษณ์พิเศษสื่อท้องถิ่นนายกูรัง กล่าวว่า “พวกเขาลากผมเข้าสู่การเมือง” เขาหมายถึงนักการเมืองคอร์รัปชั่น “เมื่อพวกเขาต้องการผมก็สนองตัณหาให้” นายกูรังกล่าว ทั้งๆ ที่ก่อนหน้าผู้นำการประท้วงกล่าวว่า พวกเขาต่อต้านคอร์รัปชั่นโดยไม่เกี่ยวข้องการเมือง

นายกูรัง กล่าวด้วยว่าเขาจะไม่สมัครอิสระ และ ไม่ตั้งพรรคการเมือง แต่สมัครในกลุ่มเยาวชนต่อต้านคอร์รัปชั่น เมื่อถามว่าพร้อมจะเป็นนายกรัฐมนตรีไหม? “ผมไม่พูดว่าผมเหมาะเป็น
นายกฯตอนนี้ แต่หากประชาชนเลือกผมจำนวนมาก ผมพร้อมสมัครตำแหน่งนายกรัฐมนตรี”

นายกูรัง จึงเหมือนกับนักเคลื่อนไหวทางการเมืองทั่วไป เมื่อสถานการณ์ผลักดันให้เป็นวีรบุรุษ ก็ฉวยโอกาสใช้ความเด่นดังสร้างอำนาจการเมือง แต่นายกูรัง คงไม่ได้เห็นบทเรียนจากประเทศไทย ที่คนดังจากการเคลื่อนไหวตกม้าตายทางการเมืองมาแล้วหลายราย

สุทิน วรรณบวร