เวียดนาม ซึ่งปกครองด้วยระบบคอมมิวนิสต์พรรคเดียว รัฐบาลฮานอยจึงสามารถทำโครงการใหญ่ได้รวดเร็วฉับไว ตามนโยบายและความเห็นชอบของกรรมการกลางพรรคฯ โดยไม่ถูกขัดขวางจากพรรคฝ่ายค้านฝ่ายแค้น และพรรคฝ่ายค้ำเหมือนประเทศไทย

ที่ไม่ว่าจะริเริ่มโครงการใดเพื่อประโยชน์ของความมั่นคงแห่งชาติ เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจ การค้า และพัฒนาสังคมหรือไม่ มักถูกโต้แย้ง คัดค้าน วิจารณ์จากฝ่ายการเมืองและภาคประชาสังคม

แม้แต่ความขัดแย้งไทย-กัมพูชา ที่กองทัพและสภาความมั่นคงแห่งชาติมีภาระหน้าที่โดยตรงในการดูแลความมั่นคง ยังถูกแทรกแซงทัดทานจากฝ่ายการเมือง และภาคประชาสังคม ที่หลายครั้งทำเกินหน้าที่พลเมืองไทยที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ จนผู้มีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงไม่สามารถปฏิบัติตามนโยบาย และยุทธวิธีกำหนดตามมาตรฐานสากลได้

ตัวอย่าง เช่น การเปิดด่าน/ปิดด่าน และโครงการสร้างรั้วกำแพง สร้างบังเกอร์ในจุดที่อ่อนไหวบนพื้นที่ชายแดน สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี พระราชทานเงิน 1 ล้านบาท เป็นทุนประเดิม “กองทุนหทัยทิพย์” เพื่อสร้างกำแพงและบังเกอร์ตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชา โดยมีเป้าหมายเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนและสร้างความปลอดภัยให้แก่ประชาชนและเจ้าหน้าที่

จนบัดนี้ยังต้องศึกษาผลกระทบทางสังคม การเมือง ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ผลดีผลเสียของโครงการ เป็นที่น่าสังเกตว่า คณะกรรมาธิการความมั่นคงแห่งรัฐ กิจการชายแดนไทย ยุทธศาสตร์ชาติและการปฏิรูปประเทศ สภาผู้แทนราษฎร มักโต้แย้งเห็นต่างกับโครงการ งบประมาณและแผนงานที่กองทัพรับผิดชอบในทางปฏิบัติ

สส.รังสิมันต์ โรม ประธานคณะกรรมาธิการความมั่นคงฯ ใช้อำนาจกรรมาธิการสภา เชิญผู้แทนกองทัพมาชี้แจงรายละเอียดของโครงการแผนงานตลอดถึงวิธีการซึ่งบางแผนงาน บางยุทธการไม่สามารถเปิดเผยได้ เนื่องจากเป็นข้อมูลที่ต้องเก็บงำไว้ไม่ให้ล่วงรู้ถึงคู่ปรปักษ์

แต่ความเป็นเสรีประชาธิปไตยของนักการเมืองรุ่นใหม่ก็พยายามบีบคั้นกดดันทำให้เกิดความโปร่งใส ให้ตรวจสอบได้ ทำให้หลายฝ่ายสงสัยว่า กรรมาธิการสภามีวาระซ่อนเร้น ในข้ออ้างเพื่อความโปร่งใสหรือไม่ หรือนักการเมืองไทยรับใช้ใคร มหาอำนาจฝ่ายไหน และทำไมกรรมาธิการฯถึงทำตัวเป็นศาลเสียเอง

การกระทำของภาคประชาสังคม และกรรมาธิการสภา มาจากพรรคการเมือง ซึ่งมีอคติต่อกองทัพและสถาบันเป็นเหตุให้งานด้านความมั่นคงและพัฒนาสังคมอืดอาดล่าช้า บางคราก็ไม่ทันการ

ต่างกับประเทศที่ปกครองระบอบคอมมิวนิสต์พรรคเดียว เช่น เวียดนาม ที่สามารถมองเห็นความได้เปรียบเสียเปรียบของรัฐบาลประชาธิปไตยหลายพรรคกับรัฐบาลคอมมิวนิสต์ได้ชัดเจน เมื่ออ่านเฟซบุ๊ก อาจารย์ทรงฤทธิ์ โพนเงิน เรื่อง “เวียดนามสร้างถนนปิดทางคลองฟูนันเตโชของกัมพูชา” ว่า..

..ขุดคลองจะโชว์พาว…สุดท้ายโดนหักหลัง บอกเลยกัมพูชา “รั้น” จนเกินต้าน ฝืนเสียงเตือนจากเวียดนาม สุดท้ายโดน “จีน–เวียดนาม” เล่นงานสวนกลับแบบเจ็บแสบ เมื่อเวียดนามสร้างถนนเชื่อมเกาะฟูก๊วกกับแผ่นดินใหญ่ โครงการ “เตียนไห่–ฟูก๊วก” เป็นถนนยาว 47 กิโลเมตร ปิดเส้นทางยุทธศาสตร์คลองฟูนันเตโช เด็ดขาด

อ.ทรงฤทธิ์ โพนเงิน ผู้เชี่ยวชาญลุ่มน้ำโขงแฉหมดเปลือกว่า กัมพูชารู้อยู่แก่ใจว่าคลองนี้จะผันน้ำโขงไปมหาศาล จน “สามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขง” ฝั่งเวียดนามกว่า 40,000 ตร.กม. เสี่ยงภัยแล้ง–พังพินาศ แต่ “ฮุนเซน” ไม่แคร์ เพราะนี่คือโปรเจกท์โชว์พลัง โชว์อำนาจ โชว์ตัวตน

ย้อนกลับไปตอนเริ่ม จีนเทเงินลุยโครงการขุดคลองยาว 180 กม.เป็นเส้นทางขนสินค้าทางน้ำจากตอนใต้กัมพูชาออกสู่ทะเลโดยไม่ผ่านน่านน้ำเวียดนามเหมือนในอดีต ในเบื้องต้นจีนถือหุ้น 90% ฮุนเซนแค่ 10% จีนหวังได้ใจไว้แลก “ท่าเรือเรียม-สนามบินเตโช” แต่แล้ว เวียดนามเดินหมากใหม่ เจรจากับ “สี จิ้นผิง” เปลี่ยนเกมใหญ่ จีนหันกลับลำลดถือหุ้นเหลือ 49% ปล่อยให้ฮุนเซน “แบกหนี้ลำพัง”

จังหวะนั้นเอง เวียดนามไม่รอช้า ลุยถมทะเล สร้างถนน ปิดประตูคลองฟูนันเตโช เกมนี้ไม่ใช่แค่จีนถอนตัวแต่คือสัญญาณล่มสลายของโครงการที่ “เกิดจากความทะเยอทะยานส่วนตัวล้วนๆ” ของผู้นำ ฮุนเซน ที่อยากเล่นบท “อวดพลัง–พึ่งจีน–ตัดเวียดนาม” แบบไม่แคร์ใคร สุดท้ายกลับกลายเป็นว่า จีนก็ทิ้ง เวียดนามก็แค้น “ขุดคลองหวังจะหลุดจากอำนาจขั้วเดิม แต่กลับกลายเป็นขุดหลุมลึกให้ตัวเองจมซะเอง”

ใครๆ ก็ต่างรู้กันดีว่ากัมพูชาเกรงเวียดนาม แต่เลือกจะเนรคุณเวียดนาม แถมยังหลอกใช้จีน แล้วก็หันไปเลี้ยง “แก๊งสแกมเมอร์” ก่อนจะซบอก “ทรัมป์” บอกเลย...การเมืองต่างประเทศของกัมพูชาตอนนี้ = โกลาหล

แต่ที่ร้อนแรงไม่แพ้กัน คือ การเมืองภายในที่กำลังจะเดือดขึ้นมาอีกระลอก!! “สม รังสี” เตรียมกลับประเทศในความดูแลของอเมริกา พร้อมแรงหนุนให้เกิด “การเลือกตั้ง” หากเกิดขึ้นจริง...อ.ทรงฤทธิ์ เชื่อว่า “สม รังสี” ชนะขาด!!

ความวุ่นวายทั้งหมดนี้กำลัง “เกิดขึ้นพร้อมกัน” ทั้งด้านภูมิรัฐศาสตร์ เศรษฐกิจ และการเมืองภายใน คำถามคือ...ฮุนเซนจะเอาตัวรอดได้อีกนานแค่ไหน? หรือครั้งนี้...จะถึงเวลา “หมดบท” อย่างแท้จริง?

ทั้งหมดที่กล่าวมา เพื่อสรุปให้เห็นว่า ที่เวียดนามสามารถดัดหลังกัมพูชาได้แบบรวดเร็วรวบรัด โดยที่ฮุนเซนตั้งตัวไม่ทัน เพราะการตัดสินใจของกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนาม นำไปใช้ในทางปฏิบัติได้ทันทีโดยไม่มีเสียงการทัดทาน คัดค้าน ขัดขวาง จากทางการเมืองและภาคประชาสังคม

ซึ่งแตกต่างจากประเทศเสรีประชาธิปไตยแบบไทยๆ หากรัฐบาลเสนอโครงการสร้างถนนเชื่อมเกาะเพื่อดัดหลังกัมพูชาเหมือนเวียดนาม แค่ดำริถึงโครงการ นักวิเคราะห์ นักวิจารณ์ ตลอดนักนิเวศวิทยา นักอนุรักษ์ทรัพยากรทะเล กูรู้ทั้งหลายแห่กันออกทีวีแสดงความคิดเห็น จนน้ำลายท่วมถนนเชื่อมแผ่นดินใหญ่กับเกาะ ก็ไม่สามารถดัดหลังกัมพูชาได้เหมือนเวียดนาม

นี่คือข้อดีของประเทศไทย ไม่ว่าเสนอโครงการอะไร มีคนยกข้อเสียขึ้นมาคัดค้านขัดขวางปิดเส้นทางทำโครงการจนได้ ซึ่งก็ดีเหมือนกันได้ประหยัดงบประมาณไปในตัว

สุทิน วรรณบวร