พรรคส้มไม่สามารถจัดตั้งรัฐบาลได้ตั้งแต่เข้าสู่วงจรอำนาจครั้งแรกในปี 2562 ในนามพรรคอนาคตใหม่ที่มีนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ เป็นหัวหน้าพรรค และนายปิยบุตร แสงกนกกุล เป็นเลขาธิการพรรค เนื่องจากพรรคอนาคตใหม่ได้รับเลือกตั้ง สส.เข้ามาเป็นอันดับสาม ได้ สส. 81 คน โดยพรรคเพื่อไทยเข้ามาเป็นอันดับหนึ่ง ได้ สส. 138 คน และพรรคพลังประชารัฐเข้ามาเป็นอันดับสอง ได้ สส. 116 คน

พรรคอนาคตใหม่แม้จะได้รับเลือกตั้งเข้ามาเป็นอันดับสามแต่พรรคเพื่อไทยเปิดทางให้พรรคอนาคตใหม่เสนอชื่อนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ แข่งกับ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชาซึ่งพรรคพลังประชารัฐเสนอชื่อ เพราะพรรคเพื่อไทยอ่านเกมขาดว่า ถึงจะเสนอชื่อคนของพรรคเพื่อไทยแข่งกับ พล.อ.ประยุทธ์ ก็ไม่มีทางสู้ พล.อ.ประยุทธ์ได้ เนื่องจากในเวลานั้นบทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญปี 2560 กำหนดไว้ว่าในช่วง 5 ปีแรกของการใช้รัฐธรรมนูญ ให้ สว. 250 คนที่มาจากการแต่งตั้งของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) มีสิทธิร่วมกับ สส.ในการโหวตเลือกนายกรัฐมนตรี

ผลของการโหวตเลือกนายกรัฐมนตรีของสมาชิกรัฐสภา ทั้ง สส.และสว. เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2562 พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา จึงชนะนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจด้วยคะแนนเสียง“500 ต่อ 244” โดยเสียง สว.250 เสียงเทคะแนนให้ พล.อ.ประยุทธ์ทั้งหมด 249 เสียง ส่วนที่ขาดไป 1 เสียง คือนายพรเพชร วิชิตชลชัย ในฐานะรองประธานรัฐสภา ที่งดออกเสียงโดยมารยาท

การพ่ายแพ้ของนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ จากการโหวตเลือกนายกรัฐมนตรีครั้งนั้น รัฐธรรมนูญจึงกลายเป็น“อาชญากรทางการเมือง” ที่พรรคส้มใช้เป็นข้อกล่าวหามาจนกระทั่งปัจจุบัน ว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่ต่อทอดอำนาจเผด็จการ “คสช.” ด้วยการกำหนดให้ สว.มีสิทธิโหวตเลือกนายกรัฐมนตรี ถึงแม้ว่าบทเฉพาะกาลดังกล่าวจะสิ้นสุดตั้งแต่วันที่ 10 พฤษภาคม 2564 ไปแล้วก็ตาม

และโดยข้อเท็จจริงอีกประการหนึ่ง ถึงแม้จะไม่มีเสียงจาก สว.จำนวน 250 คน มายกมือโหวต ลำพังแค่เสียงของ สส.ที่โหวตเลือก พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ก็ชนะนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ อยู่แล้ว ซึ่งเมื่อแยกเสียง สว.จำนวน 249 เสียงที่โหวตให้ พล.อ.ประยุทธ์ ออกไป ก็จะพบว่า มีเสียง สส.โหวตให้ พล.อ.ประยุทธ์ทั้งหมด 251 เสียง ขณะที่นายธนาธร มีเพียงแต่ 244 เสียงเท่านั้น

สรุปแล้ว ทั้งนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ และพรรคอนาคตใหม่ มีอันต้องปิดฉากทางการเมือง โดยนายธนาธรต้องพ้นสภาพการเป็น สส. พร้อมกับการถูกเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นเวลา 10 ปี และพรรคอนาคตใหม่ถูกยุบพรรค ล้วนเป็นความผิดทางกฎหมายที่ตนเป็นผู้ก่อเองทั้งสิ้น ซึ่งนายธนาธรต้องพ้นสภาพการเป็น สส.โดยศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยด้วยมติ 7 ต่อ 2 เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2562 เพราะถือหุ้นในบริษัท“วี-ลัค มีเดีย จำกัด” ที่ประกอบกิจการสื่อมวลชน ในขณะสมัครรับเลือกตั้งถือเป็นลักษณะต้องห้ามตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 98(3) ทำให้สมาชิกภาพ สส. ของนายธนาธรต้องสิ้นสุดลง โดยมีผลย้อนหลังตั้งแต่วันที่ 23 พฤษภาคม 2562

ส่วนพรรคอนาคตใหม่ถูกศาลรัฐธรรมนูญสั่งยุบพรรคเมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2563 ก็เพราะสาเหตุจากการ“เล่นแร่แปรธาตุ”ในการทำนิติกรรมอำพรางของนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ ที่เป็นนายทุนเจ้าของพรรคอนาคตใหม่ตัวจริง ด้วยการควักเงินจากกระเป๋าขวามาใส่กระเป๋าซ้ายให้พรรคอนาคตใหม่กู้ยืมจำนวน 191.2 ล้านบาท โดยศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยสั่งให้ยุบพรรค พร้อมเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งของกรรมการบริหารพรรคอนาคตใหม่ 16 คน ที่มีนายธนาธร และนายปิยบุตรแสงกนกกุล เลขาธิการพรรครวมอยู่ด้วย เป็นเวลา 10 ปีนั่นก็เพราะศาลรัฐธรรมนูญเห็นว่า การกู้ยืมเงินจำนวนดังกล่าว ถือเป็นการรับเงินบริจาคหรือประโยชน์อื่นใดที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ตาม พ.ร.ป.พรรคการเมือง พ.ศ. 2560 มาตรา 72

จากพรรคอนาคตใหม่ เมื่ออวตารมาเป็นพรรคก้าวไกลในเวลาต่อมา โดยมีนายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ เจ้าของวลี“กระดุมห้าเม็ด” และเจ้าของฉายา“พิน็อกคิโอ” เพราะถูกสื่อและผู้คนในสังคมที่ไม่ได้หลงใหลได้ปลื้มนายพิธาแบบนิยมรูปร่างหน้าตาตามเทรนด์ดาราเกาหลีจับได้ว่า เป็นคนที่พูดจาโกหกตลบตะแลงปลิ้นปล้อน เริ่มตั้งแต่เรื่องงานศพบิดาที่พูดจาและให้ข้อมูลไม่ตรงกับความจริง ตลอดจนเรื่องการไปเรียนต่อต่างประเทศ และประวัติการศึกษา รวมทั้งการให้ข้อมูลเรื่องการใช้ความรุนแรงในครอบครัวกับอดีตภรรยาที่เป็นนักแสดงซึ่งมีบุตรสาวด้วยกัน 1 คน ซึ่งสาเหตุที่นายพิธาพลาดจากการเป็นนายกฯ แม้พรรคก้าวไกลจะได้ สส.มากเป็นอันดับหนึ่ง จำนวน 151 คน จากการเลือกตั้งในปี 2566 ก็เพราะการกระทำของตนอีกเช่นกัน ไม่ใช่ใครที่ไหน หรือ“ผู้มีอำนาจที่ไหน”

นายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ ในฐานะแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีของพรรคก้าวไกล ที่ได้รับการเสนอชื่อเป็นนายกรัฐมนตรี โหวตครั้งแรกในวันที่ 13 กรกฎาคม 2566 ไม่ผ่าน เนื่องจากเสียงเห็นชอบที่ได้จากสมาชิกรัฐสภา คือ สส.และสว.ไม่ถึงกึ่งหนึ่งจำนวน 375 คน โดยนายพิธาได้รับคะแนนเห็นเห็นชอบเพียงแค่ 324 คน จากผู้ลงคะแนนเสียงทั้งหมด 705 คน ซึ่งคะแนนเห็นชอบขาดไปถึง 51 เสียง และการโหวตครั้งที่สองในวันที่ 15 กรกฎาคม 2566 ก็พลาดอีก เนื่องจากที่ประชุมสมาชิกรัฐสภาลงมติเห็นว่า ไม่สามารถเสนอชื่อนายพิธาชิงตำแน่งนายกรัฐมนตรีได้เป็นครั้งที่สอง ด้วยคะแนนไม่เห็นชอบ 394 ต่อ 321 และนี้ก็คือที่มาฉายา“นายกฯว่าว”ของนายพิธา

ต่อมาในวันที่ 7 สิงหาคม 2567 พรรคก้าวไกลก็ถูกศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยสั่ง“ยุบพรรค” อันเนื่องมาจากนโยบายของพรรคก้าวไกลที่จะแก้ไขมาตรา 112 ซึ่งศาลรัฐธรรมนูญพิเคราะห์แล้วเห็นว่า พรรคก้าวไกลมีพฤติกรรมและพฤติการณ์เซาะกร่อนบ่อนทำลายสถาบันพระมหากษัตริย์ อันมีเจตนาล้มล้างการปกครองและพยายามใช้สิทธิและเสรีภาพเพื่อล้มล้างระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข จากความพยายามแก้ไขประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 พร้อมกันนี้ ทั้งนายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ และนายชัยธวัช ตุลาธน ในฐานะเลขาธิการพรรค รวมทั้งกรรมการบริหารพรรคอีก 9 ต้องพ้นจากการเป็น สส.แล้ว ยังถูกเพิกถอนสิทธิ์สมัครรับเลือกตั้งเป็นเวลา 10 ปีด้วย

อย่างไรก็ดี ในการเลือกตั้งวันที่ 8 กุมภาพันธ์นี้พรรคส้มในนามพรรรคประชาชน จะเดินทางไปถึงดวงดาวด้วยลมใต้ปีกจากวาทกรรม“สายลมแห่งการเปลี่ยนแปลง”หรือไม่ หรือต้องตกสวรรค์อีกเป็นครั้งที่สาม คงต้องจับตาดูกัน ซึ่งนายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ นายทุนและเจ้าของพรรคส้ม ไปหาเสียงที่จันทบุรีเมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์วันก่อนในฐานะผู้ช่วยหาเสียงพรรคประชาชน ได้ประกาศคำโตว่า

“ตลอดแปดปีของพวกเรา เราทำให้สิ่งที่เป็นไปไม่ได้ ให้เป็นไปได้มาหลายครั้ง ตั้งแต่การตั้งพรรคและถูกปรามาสว่าเป็นพรรคใหม่ ไม่มีหัวคะแนน ไม่มีผู้มีอิทธิพล พรรคแบบนี้ได้5 เสียงก็เก่งแล้ว แต่เราทำให้เป็นไปได้ พรรคอนาคตใหม่ได้80 เสียง เป็นพรรคอันดับสามของประเทศไทย ปี 2566 เขาปรามาสป้ายสีเราต่างๆ นานา ทั้งชังชาติ ล้มเจ้า แต่เราก็ทำให้เห็นอีกครั้งพรรคก้าวไกลเป็นพรรคอันดับหนึ่งของประเทศ ครั้งนี้ เขาบอกว่าเราตั้งรัฐบาลไม่ได้ ผมบอกว่า ไม่ใช่เรื่องของมึง เป็นเรื่องของประชาชน ใบอนุญาตจะให้ใครตั้งรัฐบาล อยู่ที่ประชาชนคนเดียว ไม่มี สว. มาขัดขวางความเจริญประเทศอีกแล้ว”

บรรทัดนี้ก็มีเสียงจากโลกโซเชียลถามเป็นภาษาชาวบ้านสวนขึ้นมาว่า “ถ้าประชาชนไม่ออกใบอนุญาตให้พวกมึง แล้วพวกมึงจะโทษว่าเป็นเรื่องของใคร” ?!

รุ่งเรือง ปรีชากุล