วันที่ 8 กุมภาพันธ์อีก 3 วันข้างหน้า ต้องออกไปใช้สิทธิ์กันให้มากๆ เพราะถือเป็นเรื่องใหญ่ของชาติบ้านเมือง หากเลือกผิดหรือตัดสินใจผิด ไม่ได้มีผลกระทบเฉพาะผู้มีสิทธิออกเสียงเลือกตั้ง 52.9ล้านคนเท่านั้น แต่คนไทยทั้งประเทศเกือบ 70 ล้านคนก็ต้องได้รับผลกระทบด้วย

ยิ่งมี 2 เรื่องใหญ่ที่ต้องทำพร้อมกันในวันนั้น คือเลือก สส. และออกเสียงลงประชามติเรื่องการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ก็ยิ่งต้องคิดให้รอบคอบ โดยเฉพาะเรื่องรัฐธรรมนูญ ซึ่งเป็นกฎหมายหลักของบ้านเมือง ถ้าตัดสินใจผิดยุ่งแน่

เรื่องการลงประชามติเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญที่จะต้องกาบัตรในบัตรสีเหลือง ซึ่งจะมีคำถามในบัตรว่า “ท่านเห็นชอบว่าสมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่” ถ้าหากกาเครื่องหมายกากบาทตรงช่อง“ไม่เห็นชอบ”แล้วเสียงส่วนใหญ่ออกมาเช่นนี้ ก็เป็นอันจบข่าว แต่ถ้าเสียง“เห็นชอบ”ชนะ ทีนี้ยาวเลย นอกจากสิ้นเปลืองงบประมาณในการจัดทำแล้ว ยังเท่ากับเป็นการ“ตีเช็คเปล่า”ให้นักการเมืองและพรรคการเมือง สามารถทำมิดีมิร้ายกับรัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 ที่ใช้อยู่ในปัจจุบันอย่างไรก็ได้

บรรทัดนี้ ยังขอยืนยันเหมือนกับที่เคยเขียนก่อนหน้านี้ว่า “ไม่เห็นชอบ”ให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ด้วยเหตุผล ดังนี้

ประการแรก การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ต้องสิ้นเปลืองงบประมาณไม่ต่ำกว่า 1.4 หมื่นล้านบาท ประการที่สอง รัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน โดยภาพรวมทั้งหมดล้วนเป็นประโยชน์กับประชาชน แต่ไม่เป็นคุณกับนักการเมือง และประการสุดท้าย หากนักการเมืองและพรรคการเมืองไหน เห็นว่ามาตราใดไม่เป็นประโยชน์กับประชาชน สมาชิกรัฐสภา คือ สส.และ สว. ก็สามารถแก้ไขเป็นรายมาตราได้อยู่แล้ว ตามขั้นตอนวิธีการของรัฐสภา โดยไม่สิ้นเปลืองงบประมาณแต่อย่างใด

แต่ที่นักการเมืองและพรรคการเมืองต้องการจะฉีกทิ้งแล้วยกร่างฉบับใหม่ ก็เพราะ รัฐธรรมนูญฉบับที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน เป็นรัฐธรรมฉบับ“ปราบโกงนักการเมือง” บรรดานักการเมืองและพรรคการเมือง จึงไม่ใช้วิธีแก้เป็นรายมาตรา เพราะมี“เจตนารมณ์แฝง”

นั่นก็เพราะ ตามมาตรา 225 และ 256 ของรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน บัญญัติไว้ชัดเจนว่ารัฐสภา คือ สส.และสว.มีอำนาจแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญเป็นรายมาตรา แต่การแก้ไขเพิ่มเติมนั้นมีข้อบัญญัติระบุไว้ว่า “การแก้ไขเพิ่มเติม หรือการยกเลิกมาตราใดของรัฐธรรมนูญให้ระบุมาตราที่ต้องการไว้ในหลักการหรือจะระบุไว้ในเหตุผลด้วยก็ได้”

บทบัญญัติดังกล่าวของรัฐธรรมนูญ อ่านแล้วก็เข้าใจชัดเจนว่า เพื่อป้องกันไม่ให้นักการเมืองและพรรคการเมืองที่คิดจะแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญเพื่อประโยชน์ของตน สามารถทำกันได้ง่ายๆ ดังใจ เพราะจะต้องมีการระบุมาตราที่ต้องการแก้ไขเพิ่มเติมไว้อย่างชัดเจน ด้วยเหตุที่รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดที่กำหนดรูปแบบของประเทศ ตลอดจนองคาพยพในการบริหารกิจการบ้านเมือง และเป็นกติกาสังคมในการอยู่ร่วมกันของประชาชนทั้งประเทศ ไม่ใช่ของคนใดคนหนึ่ง หรือเฉพาะของนักการเมืองและพรรคการเมือง

อย่างไรก็ตาม การถามประชามติครั้งนี้ เป็นการถามแบบรวบรัด และไม่เป็นไปตามคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ เมื่อวันที่ 10 กันยายน 2568 ที่ระบุว่าการจัดทำประชามติ จะต้องมีรายละเอียดใน 3 ประเด็นนี้ คือ 1.ถามประชาชนว่าเห็นควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ 2.มีวิธีการและเนื้อหาที่สำคัญในการจัดทำอย่างไร และ 3.เห็นชอบร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่

โดยที่ในการออกเสียงลงประชามติในวันที่ 8 กุมภาพันธ์นี้ ถามแต่เพียงว่า “ท่านเห็นชอบว่าสมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่” และสมมุติว่าเสียงส่วนใหญ่“เห็นชอบ” ก็เท่ากับดังที่กล่าวไว้ในตอนต้นว่า เป็นการ“ตีเช็คเปล่า”ให้แก่นักการเมืองและพรรคการเมือง

และย่อหน้าถัดจากนี้ไป ขอยกบทวิเคราะห์ของ“ทีมข่าวแนวหน้าออนไลน์”ซึ่งได้เผยแพร่เมื่อวันที่4 กุมภาพันธ์เมื่อวานนี้ มาประกอบการตัดสินใจการลงประชามติเรื่องรัฐธรรมนูญในวันที่ 8 กุมภาพันธ์นี้

“รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันคือฉบับปี 2560 ไม่ใช่กติกาที่แก้ไม่ได้ และในความเป็นจริงก็เคยมีการแก้ไขมาแล้ว ประเทศไม่ได้หยุดเดิน และไม่ได้เกิดภาวะสุญญากาศอย่างที่บางฝ่ายพยายามทำให้เห็น”

“คำถามที่ยังค้างอยู่คือ หากยังสามารถแก้ไขเป็นรายมาตราได้ เหตุใดต้องรื้อทั้งฉบับ และหากจะรื้อจริง เหตุใดประชาชนยังไม่เห็นภาพชัดว่ากติกาใหม่จะพาไปทางไหน”

“อีกประเด็นที่หลีกเลี่ยงไม่ได้คือค่าใช้จ่าย หากประชามติเห็นชอบ เรื่องนี้ไม่ได้จบแค่ครั้งเดียว แต่จะต้องมีการลงประชามติเพิ่มอีก สองครั้ง รวมกับครั้งนี้เป็นสามครั้งตลอดกระบวนการเงินระดับหลายหมื่นล้านบาทไม่ใช่ตัวเลขเล็ก และเป็นเงินที่ต้องจ่ายจากภาษีของประชาชนโดยตรง”

“ในช่วงเวลาที่ค่าครองชีพยังสูง รายได้ประชาชนไม่ได้เพิ่มตาม และงบประมาณรัฐยังมีภาระรออยู่จำนวนมาก การตัดสินใจเปิดทางให้กระบวนการที่ใช้เงินสูงเดินต่อ โดยยังไม่รู้ผลลัพธ์สุดท้าย ย่อมต้องถูกตั้งคำถามให้หนักขึ้น”

“สิ่งที่น่ากังวลยิ่งกว่าเงินคือความไม่แน่นอนของเนื้อหา ไม่มีหลักประกันที่จับต้องได้ว่าโครงสร้างสำคัญของประเทศจะไม่ถูกนำมาจัดใหม่ และไม่มีคำตอบที่ชัดว่าหากการจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่เดินไปไกลกว่าที่สังคมรับได้ จะถอยกลับกันอย่างไร”

“เมื่อพิจารณาแนวคิดทางการเมืองของพรรคส้มที่ตั้งคำถามกับโครงสร้างเดิมแทบทุกด้าน รัฐธรรมนูญใหม่จึงถูกมองเป็นช่องทางจัดระเบียบอำนาจใหม่ทั้งระบบ ความไม่แน่นอนจึงไม่ได้อยู่ที่ตัวบทอย่างเดียว แต่อยู่ที่คนที่จะถืออำนาจกำหนดเนื้อหาเหล่านั้น”

“หากพรรคการเมืองที่มีแนวคิดเช่นนี้ได้อำนาจบริหารประเทศจากการเลือกตั้ง และได้ความชอบธรรมจากประชามติไปพร้อมกัน การเคลื่อนไหวในสภา การตัดสินใจของรัฐบาล และทิศทางของรัฐธรรมนูญใหม่ ย่อมเดินไปในแนวเดียวกันอย่างหลีกเลี่ยงได้ยาก”

“ภาพที่ควรถูกพิจารณาคือสถานการณ์ที่รัฐบาลชุดใหม่มีเสียงสนับสนุนเพียงพอในการกำหนดทิศทางประเทศ ทั้งในแง่การบริหารและการจัดทำกติกาหลัก เมื่ออำนาจบริหาร เสียงในสภา และความชอบธรรมจากประชามติเดินไปพร้อมกัน พื้นที่ให้คัดง้าง ทบทวน หรือชะลอ ย่อมแคบลงอย่างเห็นได้ชัด”

“คำถามสำคัญไม่ได้อยู่ที่รัฐธรรมนูญใหม่จะหน้าตาอย่างไร แต่อยู่ที่ใครเป็นผู้เขียน ใครเป็นผู้กำหนดเนื้อหา และใครเป็นผู้ได้ประโยชน์จากกติกาชุดใหม่ การเปลี่ยนกติกาโดยฝ่ายที่ถืออำนาจอยู่แล้วเกิดขึ้นมาแล้วหลายครั้ง และผลลัพธ์มักผูกอยู่กับผู้ถืออำนาจมากกว่าภาพรวมของประเทศ”

สรุปให้เห็นภาพชัดเจนว่า ข้อดีของรัฐธรรมนูญฉบับนี้ที่เป็นประโยชน์ของประชาชน แต่เป็น“ยาพิษ”ของนักการเมืองและพรรคการเมือง คือ บรรดานักการเมืองสีเทาที่มีมลทินติดตัวจะโดน“กฎเหล็ก”ล้อมกรอบไว้ทุกด้าน คนที่จะเป็นรัฐมนตรีประวัติต้องซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ประจักษ์ แม้แต่การผูกขาดอำนาจในตำแหน่งนายกรัฐมนตรีก็ทำไม่ได้ เพราะมาตรา 158 ของรัฐธรรมนูญกำหนดไว้ว่า “นายกรัฐมนตรีจะดำรงตำแหน่งรวมกันแล้วเกินแปดปีมิได้”

วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ประชาชนคนไทยต้องพร้อมใจออกเสียงแสดงประชามติ“ไม่เห็นชอบ” ให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ !

รุ่งเรือง ปรีชากุล