คณะรัฐมนตรีเงา มีการจัดตั้งในประเทศไทยมาแล้ว 3 ครั้งโดยฝ่ายค้าน เพื่อตรวจสอบการทำงานของรัฐบาล โดยครั้งแรกเกิดขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2551 เมื่ออภิสิทธิ์ เวชชาชีวะหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์และผู้นำฝ่ายค้าน ได้ประกาศติดตามการทำงานของรัฐบาลพรรคพลังประชาชนเป็นแกนนำทั้ง 2 รัฐบาล ได้แก่ รัฐบาลสมัคร สุนทรเวช และรัฐบาลสมชาย วงศ์สวัสดิ์ และอภิสิทธิ์ได้จัดตั้งคณะรัฐมนตรีเงาเป็นคณะที่ 2 ในช่วงปี พ.ศ. 2554–2556 เพื่อตรวจสอบรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ซึ่งมีพรรคเพื่อไท ยเป็นแกนนำ

ในอนาคต จะมีการจัดตั้งคณะรัฐมนตรีเงาเป็นคณะที่ 3 ในปี พ.ศ. 2569 โดยณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชนและผู้นำฝ่ายค้าน เพื่อตรวจสอบรัฐบาลสมัยที่ 2 ของอนุทิน ชาญวีรกูล ที่มีพรรคภูมิใจไทยเป็นแกนนำ

รัฐบาลเงา (shadow government) หรือ คณะรัฐมนตรีเงา (shadow cabinet)คือกลุ่มนักการเมืองอาวุโสที่เป็นกระบอกเสียงของฝ่ายค้าน ซึ่งในระบบการเมืองอังกฤษที่เรียกว่า ระบบเวสต์มินสเตอร์ ซึ่งอยู่ภายใต้การนำของผู้นำฝ่ายค้าน ที่ได้รวมตัวกันตั้งตนเป็น รัฐมนตรีเงา ประกบรัฐมนตรีตัวจริงของรัฐบาล และเมื่อฝ่ายพรรคฝ่ายค้านมีโอกาสได้เป็นรัฐบาล รัฐมนตรีเงามักได้รับการแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรี ทำหน้าที่ความรับผิดชอบของรัฐมนตรีเงา คือการทำหน้าที่วิพากษ์วิจารณ์การทำงานของรัฐบาลและรัฐมนตรีจริง การออกหรือการแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการบริหารงาน ตลอดจนให้ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับแนวนโยบายทางเลือกต่างๆ ต่อสาธารณะ

ในต่างประเทศ เช่น พรรคแรงงานของอังกฤษ และพรรคแรงงานออสเตรเลียจะมีการออกเสียงเลือกรัฐมนตรีเงาโดยการหย่อนบัตรคะแนนเลือกผู้สมควรเป็นรัฐมนตรีเงา จากนั้นหัวหน้าพรรคฝ่ายค้านจะเป็นผู้กำหนดขอบเขตการปฏิบัติหน้าที่ของรัฐมนตรีเงาที่ได้รับเลือก แต่สำหรับพรรคการเมืองในระบอบรัฐสภาในประเทศอื่นนอกเหนือจากนี้ให้อำนาจสิทธิ์ขาดแก่หัวหน้าพรรคฝ่ายค้านเป็นผู้เจาะจงเลือกแต่ผู้เดียวก็มี

ประเทศที่มีระบบรัฐบาลเงามีทั้งประเทศในเครือจักรภพที่ใช้การเมืองระบบเวสต์มินสเตอร์เช่น ประเทศแคนาดา ออสเตรเลียนิวซีแลนด์ อินเดีย จาเมกา มาเลเซีย สิงคโปร์ และมอลตา ประเทศที่ใช้ระบอบกึ่งประธานาธิบดี เช่น ฝรั่งเศส ประเทศที่เปลี่ยนมาใช้การปกครองแบบรัฐสภา เช่น ญี่ปุ่น รวมทั้งประเทศประชาธิปไตยเกิดใหม่ เช่น โปแลนด์ ยูเครน คอซอวอ เป็นต้น วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรีระบุไว้อย่างนั้น

เมื่อพรรคประชาชนได้อัปเกรดตัวเองในการทำหน้าที่ตรวจสอบรัฐบาล เรื่องของบุคลากร จากคำสั่งของศาลฎีกา10 สส.ระดับตัวจี๊ด ของพรรคประชาชนจะเดินหน้าปฏิบัติหน้าที่ต่อไป ก็ขอให้สมปรารถนา ลิซ่า-น.ส.ภคมน หนุนอนันต์ สส.บัญชีรายชื่อ เป็นโฆษกพรรค ก็ควรจะได้เป็นโฆษกรัฐบาลเงาโดยอัตโนมัติ

กระนั้นก็ตามพรรคประชาชนไม่ควรจะกินรวบเกี่ยวกับ ครม.เงา ควรแบ่งโควตารัฐมนตรีเงาให้กับพรรคประชาธิปัตย์ พรรคกล้าธรรม ซึ่งเป็นพรรคร่วมฝ่ายค้าน ได้เป็นรัฐมนตรีเงาด้วยจะได้ทำงานอย่างต่อเนื่องและไม่ขัดแย้งกัน