• 3.กัลยาณมิตรในฐานะ “กระจกเงา” และ “สะพาน”

ในข้อที่ 3 เรื่อง กัลยาณมิตร นอกจากการอยู่ร่วมกันอย่างมีสุข

ข้อคิดเพิ่มเติมคือการมองเพื่อนเป็น “กระจกสะท้อนอัตตา”

กัลยาณมิตรที่ดีจะช่วยเตือนเมื่อเราเริ่มหลงตัวตน

การมีสังคมที่กล้าวิจารณ์กันด้วยความเมตตา

จะทำให้การพัฒนาตนเองในข้อ 2 ก้าวหน้าไปได้เร็วกว่าการฝึกฝนเพียงลำพัง

4. การเป็น “ผู้เพาะพันธุ์วัฒนธรรม”(Cultural Seed Sower)

ในข้อที่ 4 เรื่อง สังคมและวัฒนธรรม เป็นปัจจัยที่ทำให้คนมีคุณภาพ

เราต้องไม่เป็นเพียงผู้รอรับวัฒนธรรมที่ดี แต่เป็น “ผู้สร้าง” ผ่านความคิดการพูดการเขียน

ทุกความคิด ทุกคำพูด และทุกตัวอักษรที่เราสื่อสาร

คือการ “วัฒนธรรมแห่งการคิด” (Culture of Reflection) ให้กับสังคมและผู้อ่าน

ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาสังคมที่ยั่งยืน

5.การให้ : ที่สร้าง “ความภูมิใจ” (Empowering Charity)

เรื่อง ใจที่ให้ โดยเฉพาะกับผู้ทุกข์ผู้ยากไร้ โดยการให้ที่เน้น “การสร้างศักดิ์ศรี”

จากการที่ทำให้เขา ยืนด้วยลำแข้งของตนเอง มีความเป็นอิสระ คือ การมีศักดิ์ศรี

การให้ความรู้หรือปัจจัยเพื่อให้เขาพึ่งตนเองได้นั้นดีเยี่ยมอยู่แล้ว

ควรเสริมด้วยการทำให้เขารู้สึกว่าเขามี “คุณค่า” (Self-worth) ในตัวเองด้วย

จะเป็นการช่วยให้เขาพ้นทุกข์ได้อย่างถาวรที่สุด

บทสรุปเชิงความสัมพันธ์

หากลองเชื่อมโยง 5 ข้อ จะเห็นวงจรที่งดงาม:

“ใจที่อิสระ” (1) ทำให้มีพลัง “พัฒนาตน” (2) เมื่อตนเก่งขึ้นก็สร้าง “มิตรภาพที่ดี” (3) เพื่อร่วมกันสร้าง “สังคมที่มีคุณภาพ”(4) และปิดท้ายด้วย “การแบ่งปัน” (5) กลับคืนสู่ผู้ที่ยังขาดแคลน

แนวทางที่ปฏิบัติอยู่ถือว่าสมบูรณ์มากแล้ว

เป็นการใช้ชีวิตที่เรียกว่า

“ชีวิตที่เปี่ยมด้วยความหมาย” (A Life of Significance)

มากกว่าแค่ชีวิตที่ประสบความสำเร็จทั่วไป

• บทสรุป

ผมอยากจะสรุป ที่มาของการมีข้อคิด ทั้ง 5 ข้อนี้ ได้มาไม่ง่ายเลย ดังนี้

1. แม้ว่า ผมจะผ่านเรื่องสำคัญมามากมาย ทั้งเรื่องการเรียน การทำกิจกรรม

ในระดับโรงเรียน และมหาวิทยาลัยที่ดี มีชื่อเสียงมีคุณภาพ

คือ โรงเรียนอรุโณทัย โรงเรียนอัสสัมชัญลำปาง โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพญาไท

คณะวิศวฯจุฬาฯ

การทำกิจกรรม ที่ควบคู่มากับการเรียน

โดยเฉพาะ ช่วงที่เรียนอยู่คณะวิศวฯจุฬาฯ : ซึ่งผมใช้เวลาเรียนถึง 6 ปี

กิจกรรมที่ได้ลงคิดลงแรงทำ ทั้งด้วยตนเอง รุ่นพี่รุ่นน้องเพื่อนมิตร

ทั้งในคณะสโมสรนิสิตจุฬาฯ มหาวิทยาลัยต่างๆ และงานประชาธิปไตยของสังคมไทย

ซึ่ง เป็นยุคของกระแสประชาธิปไตย ที่ก่อร่างสร้างตัวและเติบใหญ่ขึ้น

จากการสะสมของพลังนิสิตนักศึกษาและประชาชน

2.การร่วมการเคลื่อนไหวประชาธิปไตยอย่างเต็มตัว เมื่อสำเร็จการศึกษาฯ

โดยการร่วมก่อตั้ง “กลุ่มเรียกร้องรัฐธรรมนูญ” ที่มีส่วนร่วมสำคัญของการต่อสู้

ในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ในฐานะ 13 กบฏเรียกร้องรัฐธรรมนูญ

จนเกิดการเปลี่ยนใหญ่ ในเรื่องของประชาธิปไตยไทย

และการเคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่อง หลังจากนั้น คือ

การก่อตั้ง กลุ่มประชาชนเพื่อประชาธิปไตย ปช.ปช 2517

การก่อตั้ง พรรคสังคมนิยมแห่งประเทศไทย 2518 และการเคลื่อนไหวมวลชนฯ

การเข้าร่วมต่อสู้ในชนบท ตั้งแต่ 7 สิงหาคม 2519

การก่อตั้ง คณะกรรมการประสานงานผู้รักชาติรักประชาธิปไตย 2520 – 2524

ฯลฯ

3. การบวชเป็นพระนวกะ ณ วัดชลประทานรังสฤษดิ์ 2517

ก่อนหน้านั้น ได้ไปศึกษาและปฏิบัติกับท่านพุทธทาสที่สวนโมกข์ ปี 2512

การมีโอกาสได้ศึกษาและร่วมงานกับ ท่านโพธิรักษ์ แห่งสันติอโศก 2549

4. การเข้าร่วมต่อสู้ในกระบวนการประชาธิปไตยต่อเนื่องมาตลอด

เหตุการณ์พฤษภาคม 2535

การเข้าร่วมการเคลื่อนไหวทางการเมือง กับพรรคพลังธรรม 2535

การเคลื่อนไหว รัฐธรรมนูญฉบับประชาชน 2540

การเข้าร่วมหลักสูตรของสถาบันพระปกเกล้า ปปร.2 2540-2541

สถาบันพัฒนาการเมือง 2542

สหพันธ์เกษตรกรเพื่อการพัฒนาแห่งประเทศไทย 2543

สมาชิกสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติชุดแรก 2544-2548

กลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย 2549

กปปส. 2556

5.การใช้หลักคิดทางวิทยาศาสตร์ ENGINEERING THOUGHT

แนวคิดสังคมนิยมฯ แนวคิดทางพุทธศาสนาฯ

ซึ่งได้มีการสรุปบทเรียนมาอย่างต่อเนื่อง และพยายามศึกษาพัฒนาตน

ซึ่ง นำมาประยุกต์กับ ประสบการณ์ที่ผ่านมาอย่างโชกโชน

และเป็นกระบวนการ คือ เริ่มต้น ท่ามกลาง บั้นปลาย

รวมทั้งการศึกษาทำความเข้าใจชีวิต ตลอดมา

ทำให้เริ่มเข้าใจชีวิต สังคม และโลกธรรมฯ

โดยยึดหลัก แสวงหาสัจจะจากความเป็นจริง ด้วยสติปัญญา

จนกระทั่ง มีการรับรู้ความจริงของชีวิตและโลกมากขึ้น

ทำให้ในช่วงหลังมา ใจสงบเป็นสุข

จากการมีชีวิตที่อิสระ คิดและทำด้วยตนเอง เพื่อส่วนรวมฯ

•บทสรุปของสรุป หัวใจสำคัญ คือ “ความเป็นอิสระที่ใจสุขสงบ”

เพราะ แม้คุณจะมี ทั้ง 4 อย่าง แต่ไม่มีความเป็นอิสระ : คุณก็จะทำอะไรไม่ได้มาก

พระพุทธองค์ ทรงสอนธรรม ให้กับ ชาวบ้านชาวเมืองได้มาก

เพราะ “พระองค์ทรงมีอิสระมีใจที่รู้แจ้ง ด้วยสติปัญญา ความจริงและใจที่สุขสงบ”

ชัยวัฒน์ สุรวิชัย