แนะนำนักการเมืองที่บอกนักข่าวว่า “รู้จักกูน้อยไป” ให้ติดตามข่าวนักการเมืองขาใหญ่ในประเทศฟิลิปปินส์ ว่า ใหญ่แค่ไหนถึงสามารถทำให้สมาชิกวุฒิสภาผู้หนีการจับกุมศาลอาญาระหว่างประเทศ (ไอซีซี) โหวตเสียงชี้ขาดในสภาพลิกเกมการเมืองได้

สำนักข่าวอัล-จาซีรา รายงานจากกรุงมะนิลาเมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม ว่า วุฒิสภาฟิลิปปินส์ เปิดคดีถอดถอนรองประธานาธิบดีซารา ดูเตอร์เต ท่ามกลางความวุ่นวายตลอดเวลาหนึ่งสัปดาห์ที่ผ่านมา

ความวุ่นวายเกิดขึ้นเมื่อ สว.ผู้ภักดีต่อตระกูล ดูเตอร์เตที่หลบหนีการจับกุมตามหมายของไอซีซี ข้อหา “ก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ” ที่เขาเคยมีบทบาทใน “สงครามยาเสพติด” สมัยประธานาธิบดีดูเตอร์เต

สว.โรนัลด์ บาโต เดลา โรซา หลบซ่อนตัวตั้งแต่เดือน พฤศจิกายน ปีกลายจู่ๆ โผล่ในอาคารวุฒิสภา เพื่อโหวตให้ อลัน ปีเตอร์คาเยตาโน เป็นประธานวุฒิสภาแทน วิเซนเต้ โสตโต

การปรากฏตัวของ สว.เดลา โรซา เกิดความวุ่นวายเมื่อตำรวจหลายนายบุกจับเขาที่สภา โรซาหลบไปอยู่ในวงล้อมของ สว.ที่มีรายงานว่าเสียงปืนดังขึ้นหลายนัด และทหารพาเขาหลบหนีการจับกุมไปได้ หลังจากคาเยตาโนได้รับเลือกเป็นประธานวุฒิสภาคนใหม่

หนังสือพิมพ์ท้องถิ่นฟิลิปปินส์รายงานว่า สว.โรซา เป็นเสียงชี้ขาดทำให้ประธานวุฒิสภาคนใหม่ซึ่งเป็นนักการเมืองในร่มเงาตระกูล ดูเตอร์เต ได้รับโหวต 13 เสียงจากวุฒิสภา 24 คน แสดงให้เห็นว่าอิทธิพล ดูเตอร์เต ยังมีมากในการเมืองฟิลิปปินส์

วิเซ็นเต้ โสตโต ผู้กลายเป็นอดีตประธานวุฒิสภา กล่าวว่าการยึดอำนาจในสภาสูงมีเหตุจูงใจทางการเมือง เนื่องจากฝ่ายดูเตอร์เต ต้องการครอบงำสภาสูง เพื่อปกป้องรองประธานาธิบดีจากการถอดถอน เนื่องจากประธานวุฒิสภาโดยตำแหน่งเป็นประธานคณะตุลาการวุฒิสภา พิจารณาถอดถอนซารา ดูเตอร์เต

อัล-จาซีรารายงานว่า ความวุ่นวายทางการเมืองเริ่มขึ้นหลังจาก สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ฟิลิปปินส์ เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม ลงคะแนนเห็นชอบ 257 เสียง จากผู้เข้าร่วมประชุม 290 คนให้ถอดถอน ซารา ดูเตอร์เต (Sara Duterte) ออกจากตำแหน่งรองประธานาธิบดี

สภาสูงเคลื่อนไหวทันทีที่ สส.โหวตเห็นชอบถอดถอนรองประธานาธิบดีซารา ดูเตอร์เต โดยที่ สว.เอมี่ มาร์กอส น้องสาวประธานาธิบดีผู้ภักดีต่อ ดูเตอร์เต เสนอญัตติด่วนให้นายคาเยตาโนเป็นประธานวุฒิสภาแทนวิเซ็นเต้ โสตโต

ความวุ่นวายเกิดขึ้นเมื่อ สว.สาย มาร์กอส กับสายดูเตอร์เตมีคะแนนสูสีกัน และจู่ๆ สว.โรซา ปรากฏตัวโหวตให้วิเซ็นเต้ตามมาด้วยตำรวจบุกสภาและมีเสียงปืนดังขึ้นหลายนัด

ฟิลิปปินส์ตกอยู่ในความวุ่นวายทั้งในสภาและบนท้องถนนตลอดหนึ่งสัปดาห์ เมื่อผู้สนับสนุนดูเตอร์เต กับ ผู้สนับสนุนมาร์กอสเผชิญหน้ากันทั้งในสภาและที่สาธารณะ

วันที่ 18 พฤษภาคม อลัน ปีเตอร์ คาเยตาโน ประธานวุฒิสภาคนใหม่ ในฐานะประธานศาลวุฒิสภาพิจารณาคดีถอดถอน เริ่มกระบวนการไต่สวนซารา ดูเตอร์เต รองประธานาธิบดีท่ามกลางความตึงเครียดที่ทวีความรุนแรงจากการเผชิญหน้าของตระกูลการเมืองที่ทรงอิทธิพลที่สุดในประเทศ

“เริ่มการพิจารณาคดีถอดถอนรองประธานาธิบดีซาราซิมเมอร์แมน ดูเตอร์เต ตั้งแต่บัดนี้” ประธานวุฒิสภาคนใหม่ อลัน ปีเตอร์ คาเยตาโน ประกาศ ท่ามกลางเสียงโหวกเหวกโวยวายสลับเสียงโห่ร้องของผู้สนับสนุนและผู้ต่อต้านดูเตอร์เต หน้าสภา

ประธานสภาคนใหม่ให้เวลา ซารา ดูเตอร์เต สิบวันแก้ข้อกล่าวหา“ใช้เงินสาธารณะผิดกฎหมาย ร่ำรวยผิดปกติ และขู่ฆ่าประธานาธิบดี เฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ และสตรีหมายเลขหนึ่ง และอดีตประธานสภา”

ซารา ดูเตอร์เต กล่าว เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ว่า เธอจะสมัครเป็นประธานาธิบดี ในการเลือกตั้งปี 2028 เธอปฏิเสธข้อกล่าวหา และกล่าวว่าการถอดถอนเธอ เป็นการกลั่นแกล้งทางการเมือง ที่ฝ่ายตรงข้ามพยายามกีดกันไม่ให้เธอสมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดี

รัฐธรรมนูญฟิลิปปินส์บัญญัติว่า ผู้ถูกถอดถอนออกจากตำแหน่งถูกตัดสิทธิ์ทางการเมืองตลอดไปไม่มีสิทธิ์สมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดี

คณะทนายความของเธอกล่าวว่า จะปฏิบัติตามกระบวนการตุลาการวุฒิสภา แต่ปฏิเสธให้รายละเอียด และกล่าวว่าศาลยังไม่กำหนดวันพิจารณาคดีนัดต่อไป

กระบวนการถอดถอนซาราเกิดขึ้นในขณะที่บิดาของเธอ โรดริโก ดูเตอร์เต ถูกคุมขังโดยไอซีซี ระหว่างพิจารณาคดีในกรุงเฮก

ประธานาธิบดี มาร์กอส กับซารา ดูเตอร์เต มาจากครอบครัวทรงอิทธิพลทางการเมืองในฟิลิปปินส์ และเป็นพันธมิตรร่วมมือกันหาเสียงการเลือกตั้งปี 2565 ก่อนเกิดขัดแย้งกันรุนแรงและนำมาสู่การตรวจสอบการเงินรองประธานาธิบดี หลังจากมาร์กอส ส่งตัวบิดาของเธอให้ไอซีซี

ประธานาธิบดี มาร์กอส หลีกเลี่ยงพูดถึงการถอดถอนโดยกล่าวว่าเป็นเรื่องฝ่ายนิติบัญญัติ

ผู้ประท้วงหลายร้อยคนชุมนุมหน้าอาคารสภาสูงเมื่อวันที่ 18 พ.ค.ซึ่งมีเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยคุ้มกันแน่นหนา ผู้ชุมนุมบางกลุ่มตะโกนสนับสนุนซารา ดูเตอร์เต และบางกลุ่มต่อต้านเรียกร้องให้เอาผิดกับเธอ

“นี่เป็นสัปดาห์แห่งความวุ่นวายได้แสดงให้เห็นชัดเจนว่า วุฒิสภาภายใต้การนำของพันธมิตรดูเตอร์เต ทำให้วุฒิสภากลายเป็นสถาบันปกป้องผลประโยชน์ของดูเตอร์เต” มง พาลาติโน ผู้นำการชุมนุม กล่าวกับ อัล-จาซีรา

ผู้ชุมนุมอีกคนกล่าวว่า การหลบหนีของสว.โรซา ได้บั่นทอนความเชื่อมั่นและเพิ่มความไม่ไว้วางใจนักการเมืองมากขึ้น พร้อมทั้งเรียกร้องให้เจ้าหน้าที่จับกุม สว.โรซาและนักการเมืองที่ช่วยให้เขาหลบหนีมาดำเนินคดี

“สว.ที่รักหาความยุติธรรมให้เหยื่อวิสามัญฆาตกรรมด้วยเถิด” มารดาผู้เสียชีวิตจากสงครามยาเสพติดคนหนึ่งกล่าวกับอัล-จาซีราความวุ่นวายในสภาและท้องถนนยังคงดำรงอยู่อีกนาน เมื่อช้างสารทางการเมืองชนกัน ครอบครัวขาใหญ่ทางการเมืองที่เป็นพันธมิตรใกล้ชิดกันมาตั้งแต่ครั้งโรดริโก ดูเตอร์เต ร่วมงานกับจอมเผด็จการเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส ซึ่งเป็นประธานาธิบดีฟิลิปปินส์นาน 22 ปี

อดีตประธานาธิบดี ดูเตอร์เต ที่ถูก มาร์กอส จูเนียร์ หักหลัง เคยอนุญาตให้นำศพบิดามาฝังในสุสานวีรชน ซารา ดูเตอร์เต กับ มาร์กอส จูเนียร์ เป็นพันธมิตรทางการเมืองมานาน

การเลือกตั้งประธานาธิบดีปี 2565 อดีตประธานาธิบดี ดูเตอร์เตต้องการให้ซาราผู้ได้รับความนิยมสูงสุดเวลานั้น สมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดี ซาราบอกบิดาว่า เธอยังพอใจการอยู่ในตำแหน่งนายกเทศมนตรีเมืองมินดาเนา

และเมื่อ มาร์กอส จูเนียร์ สัญญาว่าหากได้เป็นประธานาธิบดี เขาจะไม่ยอมรับอำนาจศาลอาญาระหว่างประเทศ และให้ซาราอยู่ในฐานะรองประธานาธิบดีกำกับดูแลกระทรวงกลาโหม

ซารา ตัดสินใจสมัครชิงตำแหน่งรองประธานาธิบดี และร่วมมือหาเสียงกับมาร์กอส จนชนะเลือกตั้งถล่มทลาย ซาราได้รับคะแนนเสียงมากกว่ามาร์กอสด้วยซ้ำ

การฟอร์มคณะรัฐมนตรีหลังชนะเลือกตั้งประธานาธิบดีมาร์กอสมอบหมายให้รองประธานาธิบดีซารา ดูเตอร์เต กำกับดูแลกระทรวงศึกษาธิการ แทนกระทรวงกลาโหมตามสัญญา รอยร้าวระหว่าง มาร์กอสกับ ดูเตอร์เต เริ่มปริตั้งแต่นั้น

ความขัดแย้งสองตระกูลการเมืองบานปลายออกไปหลายประเด็น ระหว่างหาเสียงเลือกตั้งกลางเทอมในปี 2568 ซารารู้สึกว่าไม่ปลอดภัยเธอไลฟ์สดทางโซเชียลว่า “หากฉันมีอันเป็นไป
ฉันสั่งคนไว้ให้สังหารประธานาธิบดี สตรีหมายเลขหนึ่งและประธานสภา”

ความสัมพันธ์ของตระกูลการเมืองขาใหญ่ขาดสะบั้น เมื่อตำรวจฟิลิปปินส์จับกุมอดีตประธานาธิบดีดูเตอร์เต คาสนามบินส่งให้ไอซีซีดำเนินคดีในกรุงเฮก ข้อหาก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ ในวันที่ดูเตอร์เตกลับจากหาเสียงเลือกตั้งกลางเทอมในเกาะฮ่องกง

ฟิลิปปินส์ถอนตัวจากภาคีไอซีซี สมัยดูเตอร์เตเป็นประธานาธิบดีที่เขาถูกกล่าวหา ก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติทำให้คนตายหลายพันคนในสงครามยาเสพติดระหว่างปี 2560 ถึง 2565

ระหว่างการหาเสียงเลือกตั้งประธานาธิบดี มาร์กอส พูดในเวทีปราศรัยหาเสียงหลายครั้งว่า “ผมไม่ให้ค่าศาลอาญาระหว่างประเทศ ไอซีซี มาฟิลิปปินส์ในฐานะนักท่องเที่ยวได้ ไอซีซีไม่มีสิทธิ์สอบสวนดำเนินคดีใคร ในประเทศฟิลิปปินส์”

อดีตประธานาธิบดีดูเตอร์เต ถูกตำรวจฟิลิปปินส์จับตัวส่งให้ไอซีซี ดำเนินคดีในขณะที่เฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ เป็นประธานาธิบดี

นี่คือสิ่งที่เพื่อนรักหักเหลี่ยมโหดทำกับอดีตสหายการเมืองขาใหญ่ในฟิลิปปินส์เป็นเหตุให้ประเทศตกอยู่ในความวุ่นวายไปโดยที่ทั้งสองฝ่ายไม่ได้พูดว่า “รู้จักกูน้อยไป”

สุทิน วรรณบวร