ก่อนอื่น ต้องขอบคุณ ท่านสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศไทย ที่ยึดมั่นในสัญญาประชาคมระหว่างการหาเสียงเลือกตั้งว่าจะยกเลิก MOU 44 ทันทีหากท่านกลับมาร่วมรัฐบาลหลังการเลือกตั้ง

นายสีหศักดิ์ ให้สัมภาษณ์พิเศษกับไทยรัฐทีวี ระหว่างหาเสียงเลือกตั้งว่า MOU 44 ที่รัฐบาลไทยกับรัฐบาลกัมพูชาลงนามกันในปี 2544ตลอดเวลายี่สิบกว่าปียังไม่มีความคืบหน้าใดๆ อาจเป็นเพราะว่าการลงนามความเข้าใจกันในเวลานั้นเกี่ยวพันกับเรื่องผลประโยชน์จากพลังงาน และการปักปันเขตแดนในอ่าวไทย

“MOU 43 เป็นกรอบเจรจาทวิภาคี ที่มีความคืบหน้าประมาณ 45% เรื่องปักปันเขตแดน หากยกเลิก (MOU 33) เราต้องสร้างเครื่องมือใหม่รองรับการเจรจาทวิภาคี” นายสีหศักดิ์ ตอบคำถามพิธีกรและอธิบายต่อไปว่า

สภาได้ข้อยุติในเบื้องต้น MOU 44 ยกเลิกได้ เพราะมีกฎหมายทางทะเลเป็นเครื่องมือในกรอบเจรจาหากเกิดปัญหาความขัดแย้ง แสดงว่ากระทรวงการต่างประเทศไทยได้เตรียมการเรื่องนี้ไว้ตั้งแต่นายสีหศักดิ์ เป็นรัฐมนตรีในรัฐบาลอนุทิน 1

นายสีหศักดิ์ อธิบายกับไทยรัฐทีวีว่ากระทรวงการต่างประเทศและสภาความมั่นคงได้ตั้งทีมประเทศไทย ที่ผู้มีความเชี่ยวชาญด้านกฎหมายทางทะเล และฝ่ายความมั่นคงไว้รองรับปัญหา ที่อาจเกิดขึ้นหลังจากยกเลิก MOU 44

จึงมั่นใจได้ว่าทีมงานประเทศไทยที่จัดตั้งขึ้นมาเพื่อยกเลิกเอ็มโอยูเจ้าปัญหา ที่มีเส้นแบ่งบางกั้นระหว่างผลประโยชน์กลุ่มบุคคลกับผลประโยชน์ชาติ สมเด็จฯฮุนเซน จึงแสดงอาการฉุนเฉียวว่า MOU 44 ไม่คืบหน้าเพราะประเทศไทยเปลี่ยนรัฐบาลบ่อยมาก

ฮุนเซนซึ่งเป็นนายกรัฐมนตรีกัมพูชา แบบประชาธิปไตยอำนาจนิยม และเผด็จการรัฐสภาติดต่อกันนานสามสิบแปดปี และเพิ่งโอนอำนาจให้ลูกชาย ฮุน มาเนต เป็นนายกรัฐมนตรีเผด็จการรัฐสภาต่อเมื่อปี 2566 ย่อมไม่เข้าใจกระบวนการประชาธิปไตยที่หมุนเวียนเปลี่ยนรัฐบาลไปตามวาระ

ประเทศเสรีประชาธิปไตยอย่างอังกฤษและญี่ปุ่น บางสมัยเปลี่ยนรัฐบาลสามชุดในเวลาสี่ปี ประเทศไทยก็เปลี่ยนรัฐบาลไปตามวาระและสถานการณ์ทางการเมืองเช่นกัน

สมเด็จฯฮุนเซน วิจารณ์ประเทศไทยด้วยอคติและความผิดหวัง ที่ฝังใจคำพูด หัวหน้าพรรคไทยรักไทยในปี 2544 ว่า พรรคไทยรักไทยจะเป็นรัฐบาลนานยี่สิบปี อาจเป็นเพราะวลีนี้ ฮุนเซน ถึงได้มีความหวังว่า จะร่ำรวยมหาศาลจากการแบ่งปันแก๊สและน้ำมันในอ่าวไทยที่อ้างว่าเป็นพื้นที่ทับซ้อน

มีข่าวลือหนาหูว่า ฮุนเซน ได้รับค่าสัมปทานล่วงหน้าจากบริษัทน้ำมันของฝรั่งเศส อเมริกาและบริษัทโรงกลั่นน้ำมันของจีน รวมกันหลายพันล้านบาท และความหวังของฮุนเซน ก็เจิดจรัสขึ้นมาเมื่อ น.ส.แพทองธาร ชินวัตร ลูกสาวสหายทักษิณ ชินวัตร เยือนกัมพูชาอย่างเป็นทางการ ในฐานะนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 23-24 เมษายน 2568

นายจิรายุ ห่วงทรัพย์ โฆษกรัฐบาลในเวลานั้นแถลงว่า“การเยือนในครั้งนี้ ถือเป็นการเยือนราชอาณาจักรกัมพูชาอย่างเป็นทางการครั้งแรกของนายกฯและเป็นส่วนหนึ่งของการเฉลิมฉลองในโอกาสครบรอบ 75 ปี การสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างไทยกับกัมพูชา ซึ่งจะเป็นโอกาสในการขับเคลื่อนความสัมพันธ์และความร่วมมือระหว่างทั้งสองประเทศให้ใกล้ชิดยิ่งขึ้น โดยเฉพาะความร่วมมือด้านความมั่นคง การแก้ปัญหาข้ามแดน เศรษฐกิจ ความร่วมมือเพื่อการพัฒนา และความสัมพันธ์ในระดับประชาชน รวมถึงการส่งเสริมความร่วมมือในระดับภูมิภาค” นายจิรายุกล่าว

สื่อในประเทศกัมพูชารายงานว่า น.ส.แพทองธารได้ลงนามความร่วมมือกับกัมพูชา 7 ฉบับ หนึ่งในนั้นคือรัฐบาลไทยจะสร้างสะพานข้ามชายแดนที่บ้านหนองเอี้ยนให้โดยใช้งบประมาณไทย ด้านสื่อไทยเสนอข่าวนายกฯและคู่สมรสเยี่ยมชมห้องนอนสีชมพูของบิดาที่ ฮุนเซน จัดให้เป็นที่พักในคฤหาสน์ส่วนตัวระหว่างที่ทักษิณและน.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีอาหญิงของแพทองธาร หนีคดีที่ศาลตัดสินจำคุกห้าปี

มองจากความสัมพันธ์ที่แนบแน่นระหว่างรัฐบาลไทย-กัมพูชา และครอบครัวของผู้นำรัฐบาลในเวลานั้น ฮุนเซนคงมั่นใจว่าประเทศไทยกับกัมพูชา แบ่งปันผลประโยชน์กันได้ทั้งผลประโยชน์ของชาติและครอบครัว

ความสัมพันธ์ไทย-กัมพูชาในปี 2567-68 ที่มีความแน่นแฟ้นทั้งระดับรัฐบาลและครอบครัวผู้นำ ทำให้ฮุนเซนย่ามใจคิดจะกอบโกยผลประโยชน์จากประเทศไทยทั้งในทะเลและบนบก

ฮุนเซน เลยคิดการใหญ่สร้างความเป็นวีรบุรุษให้ลูกชาย โดยสั่งการให้ทหารกัมพูชารุกรานชายแดนไทยในข้ออ้างว่าปราสาทหิน 25 แห่งในจังหวัดชายแดนประเทศไทยเป็นของกัมพูชา

ในเบื้องต้นของการรุกรานรัฐบาลไทยพยายามทำให้คนไทยเข้าใจว่า จุดปะทะกันนั้นเป็นพื้นที่ทับซ้อน ทักษิณ ชินวัตร พ่อนายกฯพูดว่า “พื้นที่ทับซ้อนมีอะไรก็พูดกันได้หรือไม่ก็ใช้พื้นตรงนั้น (ช่องบก) เป็นสนามเตะกร้อด้วยกัน”

น.ส.แพทองธาร ก็พยายามพูดว่าพื้นที่ขัดแย้งเป็นพื้นทับซ้อนที่ต้องเจรจาแสวงหาข้อตกลงกันอย่างสันติ เมื่อผู้สื่อข่าวถามถึงพื้นที่ทับซ้อนในอ่าวไทยนายกฯ ตอบว่า พื้นที่ทับซ้อนก็แบ่ง
ผลประโยชน์กัน 50-50

ในขณะที่รัฐบาลมีท่าทีอ่อนข้อให้กัมพูชา พลโทบุญสิน พาดกลาง แม่ทัพภาค 2 เจ้าของพื้นที่ขัดแย้งประกาศว่า พื้นที่ช่องโอบกที่ทหารกัมพูชารุกล้ำเข้ามาเป็นดินแดนของประเทศไทย ที่กองทัพภาค 2 ต้องปกป้องอธิปไตยไม่ยอมเสียให้ต่างชาติแม้แต่ตารางนิ้วเดียว

คำพูดของแม่ทัพภาค 2 ได้รับสนับสนุนจากคนไทยทั่วประเทศ แต่กลายเป็นชนวนความขัดแย้งของครอบครัวผู้นำรัฐบาลทั้งสองฝ่าย เมื่อฮุนเซน หยามหน้าว่า รัฐบาลไทยคุมทหารไม่ได้

นายกรัฐมนตรีไทยพยายามเกลี้ยกล่อม ผู้นำกัมพูชาทางลับโดยการใช้โทรศัพท์ส่วนตัวติดต่อกันเป็นระยะ ในขณะที่ความขัดแย้งทวีความรุนแรงขึ้น

ถึงตอนนี้ วิญญาณแห่งสันดานทรยศหักหลังของพระยาละแวกเข้าสิง ฮุนเซน ดลใจให้แบล็กเมล์หักหลังเพื่อนรักด้วยการปล่อยคลิปเสียงอัปยศการสนทนาระหว่าง ลุงหลานออกประจาน ทำให้ความขัดแย้งบานปลายกลายเป็นสงครามชายแดนสองรอบในเดือนกรกฎาคม และเดือนธันวาคม 2568

การทรยศหักหลังของฮุนเซน นอกจากทำให้ทหารเขมรตายนับหมื่นนายแล้วยังทำให้ น.ส.แพทองธาร ลูกสาวของอดีตสหาย ตายทางการเมืองตลอดไป

สำนวนจีนจากวรรณกรรมสามก๊ก กล่าวว่า “คนคำนวณมิสู้ฟ้าลิขิต” นายอนุทิน ชาญวีรกูล ที่ถูกน.ส.แพทองธารยึดตำแหน่ง รัฐมนตรีมหาดไทย จนตัดสินใจนำพรรคภูมิใจไทยออกจากการร่วมรัฐบาลเพื่อไทยไปเป็นฝ่ายค้านได้ไม่นาน ไม่รู้ว่าฟ้าลิขิต หรือความโง่ดลใจให้พรรคประชาชนซึ่งมี สส.มากที่สุดในสภา สนับสนุนให้นายอนุทินเป็นนายกรัฐมนตรีในรัฐบาลเฉพาะกาล 120 วัน

นายอนุทินซึ่งรับหน้าที่เป็นผู้นำรัฐบาลเฉพาะกาลเพื่อแก้รัฐธรรมนูญปี 2560 ก่อนยุบสภาเลือกตั้งใหม่ ด้วยระยะเวลาอันสั้นรัฐบาลเฉพาะกาล จำเป็นต้องหาผู้บริหารมืออาชีพร่วมงาน เหมือนฟ้าลิขิตหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ดลใจให้ นายอนุทิน เชิญนายสีหศักดิ์ นักการทูตผู้เชี่ยวชาญทางด้านการต่างประเทศและความมั่นคง เป็นหนึ่งในสามเทคโนแครต มาเป็นรัฐมนตรีในรัฐบาลเฉพาะกาล

ในเวลาเพียง 60 วัน นายสีหศักดิ์ทำให้ประเทศไทยกลับสู่เรดาร์ในสายตาชาวโลกอีกครั้ง หลังจากเงียบหายไปนานและเมื่อพรรคภูมิใจไทยชนะการเลือกตั้งอย่างถล่มทลาย จากความนิยมนโยบายแก้ปัญหาความขัดแย้งกับกัมพูชานายสีหศักดิ์ก็กลับมารับหน้าที่แก้ปัญหาความขัดแย้งไทย-กัมพูชาต่อ

นายสีหศักดิ์ ซึ่งรู้จักนิสัยถาวรของ ฮุนเซนตั้งแต่ยังเป็นข้าราชการชั้นผู้น้อยในรัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ที่พลอากาศเอกสิทธิเศวตศิลา เป็นรัฐมนตรีว่าการต่างประเทศ จึงมั่นใจได้ว่า ประเทศไม่ตกเป็นเบี้ยล่างของกัมพูชาในยุคที่นายสีหศักดิ์เป็นรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการต่างประเทศ

ยกเลิก MOU 44 เป็นผลงานชิ้นโบแดงของนายสีหศักดิ์ ที่ต้องรอดูกันต่อไปว่ารองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการต่างประเทศไทย ทำให้กัมพูชาสิ้นฤทธิ์ ดีเอ็นเอแห่งการทรยศหมดไปจากตระกูลฮุน หรือไม่

สุทิน วรรณบวร