ตลอดเวลาสงครามกว่าร้อยวันที่สหรัฐอเมริกากับอิสราเอลสมคบกันโจมตีทำลายอิหร่าน นิวเคลียร์เป็นประเด็นสำคัญที่กล่าวหาและถกเถียงกันรายวัน

อิหร่านซึ่งเป็นเป้าโจมตีทำลายมาเป็นเวลาเกือบครึ่งศตวรรษ ปฏิเสธตลอดมาว่าไม่มีโครงการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์และยืนยันว่าพัฒนานิวเคลียร์เพื่อนสันติเท่านั้น

น่าประหลาดใจในระยะหลังนี้ มีการขู่ใช้อาวุธนิวเคลียร์ล้างผลาญฝ่ายตรงข้ามรายวัน คิม จอง อึน ผู้นำสูงสุดเกาหลีเหนือขู่ซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า หากอิสราเอลใช้อาวุธนิวเคลียร์ต่ออิหร่านเขาจะยิงขีปนาวุธติดหัวรบนิวเคลียร์ทำลายล้างอิสราเอล

ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ เมื่อเดือนเมษายน ขู่จะลบล้างอารยธรรม 2,000 ปีของอิหร่าน หากเตหะรานไม่ตกลงตามข้อเสนอของวอชิงตัน ลบล้างอารยธรรมสองพันปีในเวลา 15 นาที ตีความเป็นอย่างอื่นไม่ได้นอกจากใช้อาวุธนิวเคลียร์

หลังจากมีรายงานว่า ข่าวกรองทหารปากีสถานจับสัญญาณได้ว่า มอสซาดหน่วยจารชนอิสราเอล เตรียมลอบสังหารผู้บัญชาการทหารสูงสุดของปากีสถาน ในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ระหว่างการเจรจาสันติภาพสหรัฐกับอิหร่าน

นักข่าวสืบสวนสอบสวนชาวบราซิล นายเปเป้ เอสโคบาร์รายงานว่า “ปากีสถานส่งสัญญาณอันหนาวสะท้านไปถึงอิสราเอลว่า “ถ้าแตะผู้แทนปากีสถาน เราจะลบคุณจากแผนที่โลก”
เอสโคบาร์ ระบุว่า คำขู่จากประเทศมีอาวุธนิวเคลียร์ ทำให้มอสซาดยกเลิกแผนลอบสังหาร

วันที่ 27 เมษายน ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เตือนอิหร่านผ่าน Truth Social ว่า อาจจำเป็นต้องใช้มาตรการขั้นเด็ดขาดทำลายอิหร่านจนถึงขั้น “สาธารณรัฐอิสลามอิหร่านจะไม่มีที่อยู่อีกต่อไป ภายใน 15 นาที”

นักวิเคราะห์กล่าวว่า คำขู่ของทรัมป์ ทำให้เตหะรานเชื่อว่าสหรัฐมีแผนการใช้อาวุธนิวเคลียร์ ถึงได้มีรายงานเล็ดลอดออกมาว่าโมจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่านสั่งให้เดินหน้าเร่งโครงการอาวุธนิวเคลียร์

“ทาสนิม”สำนักข่าวในเครือข่ายกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลามแห่งอิหร่าน (IRGC) รายงานว่า ผู้บัญชาการทหารระดับสูงของอิหร่าน อาห์มัด วาฮิดี พูดว่า “เทคโนโลยีนิวเคลียร์และเป้าหมายอาวุธนิวเคลียร์ของอิหร่าน ไม่สามารถยกเลิกตามความต้องการของอเมริกันและแรงกดดันนานาชาติได้”

ทาสนิมรายงานด้วยว่า อิหร่านอาจได้รับ “ขีปนาวุธอาบาบีล” จากปากีสถานเร็วๆ นี้ ขีปนาวุธอาบาบีลใช้เทคโนโลยี MIRVมีพิสัยการยิง 2,200 กิโลเมตร สามารถส่งหัวรบนิวเคลียร์หลายลูกไปยังเป้าหมายที่แตกต่างกันได้ จากขีปนาวุธเพียงลูกเดียว

วันที่ 29 มิถุนายน สำนักข่าวฟาร์สของอิหร่านเสนอข่าวด่วน : ขณะนี้อิหร่าน “ไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องมีระเบิดปรมาณู” เพื่อขจัด “ทางเลือกทางการทหารสำหรับการยึดครองและแบ่งแยกอิหร่าน” ออกไปจากโต๊ะเจรจา โดยให้เหตุผลว่าอิหร่านต้อง บรรลุเป้าหมายการป้องปรามด้วยอาวุธนิวเคลียร์อย่างแน่นอน ก่อนที่จะสามารถเจรจาต่อรองในปัจจุบันได้ “จากจุดยืนที่ถูกต้อง”

อิหร่านเสริมว่า การได้มาซึ่งอาวุธนิวเคลียร์ ไม่ได้เป็นเพียงแรงผลักดันจากอำนาจต่อรองในการเจรจาเท่านั้น แต่ยังมาจากภัยคุกคามทางนิวเคลียร์สองครั้งล่าสุดของทรัมป์ ต่ออิหร่านรวมถึงคำขู่เตือนในเดือนเมษายน ที่ว่า “อารยธรรมทั้งหมดจะล่มสลายในคืนนี้” และคำขู่ใน เดือนพฤษภาคม ที่ว่า “จะมีแสงสว่างขนาดใหญ่พุ่งออกมาจากอิหร่าน”

นี่ถือเป็นหนึ่งในการสนับสนุนอาวุธนิวเคลียร์ที่ตรงไปตรงมาที่สุด เท่าที่เคยมีการเผยแพร่บนสื่อของรัฐบาลอิหร่านจนถึงปัจจุบันด้วยเช่นกัน

นักวิเคราะห์เชื่อว่า จากข่าวนิวเคลียร์อิหร่านที่ถูกปล่อยออกมาเป็นแรงกดดันให้ ทรัมป์ กลับลำกะทันหันจากคำสั่งให้โจมตีทำลายอิหร่านร้ายแรงกว่าทุกครั้งที่ผ่านมา กลายเป็นคำสั่งให้พักรบแล้วกลับมาเจรจากันใหม่ในวันอังคารนี้ในกรุงโดฮา

กองทัพสหรัฐกับ IRGC ปะทะกันรอบใหม่เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน ที่สองฝ่ายกล่าวกันไปมาว่า เป็นผู้ละเมิดข้อตกลงหยุดยิงก่อน จากเหตุการณ์ IRGC ยิงเรือติดธงชาติสิงคโปร์ในช่องแคบฮอร์มุซ เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน กองทัพสหรัฐตอบโต้ด้วยการยิงขีปนาวุธถล่มอาคารควบคุมการสื่อสารและฐานที่มั่นขีปนาวุธอิหร่านบนเกาะซีริก

IRGC สวนกลับด้วยการถล่มกองเรือที่ 5 สหรัฐในประเทศบาห์เรนและฐานทัพสหรัฐในคูเวตยี่สิบแห่งในวันเดียว หลังถล่มกันไปมาด้วยขีปนาวุธสองวัน ทรัมป์สั่งให้พักรบและกลับโต๊ะเจรจากะทันหัน

นักสังเกตการณ์ระบุว่า พันธมิตรสหรัฐในอ่าวอาหรับกำลังจัดระเบียบใหม่ในภูมิภาค และข่าวอิหร่านมีหัวรบนิวเคลียร์ทำให้ทรัมป์กลับลำจากสนามรบไปสู่โต๊ะเจรจา

สำนักข่าวอัล-จาซีระห์ของกาตาร์รายงานว่า เจ้าชายบิน ซัลมานผู้มีอำนาจเด็ดขาดในซาอุดีอาระเบียและพันธมิตรใกล้ชิดที่สุดของสหรัฐอเมริกาไม่ยอมให้มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐจัดประชุมกลุ่มความร่วมมืออ่าวอาหรับ (GCC) ในกรุงริยาด

ทำให้ รูบิโอ ที่เดินทางไปตะวันออกกลางเพื่อขอให้ GCC ประกอบด้วย กาตาร์ ซาอุดีอาระเบีย ยูเออี บาห์เรน คูเวตและโอมาน สนับสนุนอิสราเอลทำสงครามกับอิหร่าน เมื่อถูกซาอุดีอาระเบียปิดประตูใส่หน้านายรูบิโอ จึงได้ประชุมกับยูเออีคูเวตและบาห์เรนเท่านั้น

และหลังจากรูบิโอ เดินทางออกจากตะวันออกกลางมีรายงานตามหลังว่า ซาอุดีอาระเบีย ตุรกี ปากีสถาน และ อียิปต์ร่วมลงนามในสนธิสัญญาความร่วมมือทางทหารฉบับใหม่ในกรุงริยาด ซึ่งเหมือนการดัดหลังอเมริกาเพื่อจัดระเบียบใหม่ในตะวันออกกลาง

ปากีสถานกับตุรกีเป็นศัตรูตัวฉกาจของอิสราเอล กลับมีบทบาทสำคัญในการเจรจาสันติภาพสหรัฐ-อิหร่านร่วมกับกาตาร์ซึ่งเป็นพันธมิตรกับสหรัฐถึงขนาดมอบเครื่องบินโบอิ้ง 747 มูลค่า 400 ล้านดอลลาร์ ให้ทรัมป์เมื่อครั้งเป็นประธานาธิบดีสมัยที่ 1

นายกรัฐมนตรีกาตาร์ฉีกหน้ารองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ ในวันที่สหรัฐกับอิหร่านเจรจาสันติภาพในสวิตเซอร์แลนด์ ภาพในทีวีถ่ายทอดสดพิธีเปิดประชุมเห็นภาพนายกรัฐมนตรีกาตาร์ซึ่งเป็นผู้อำนวยความสะดวกเจรจาร่วมกับปากีสถาน

นายกรัฐมนตรีกาตาร์เดินทักทายสวมกอด จับมือโอบไหล่คณะเจรจาจากอิหร่านด้วยอาการเริงร่า แต่เดินผ่านแวนซ์ไปไม่สบตา ไม่จับมือ แวนซ์พยายามมองตาม แต่นายกฯกาตาร์
ทำเหมือนแวนซ์ไม่มีตัวตนอยู่ตรงนั้น ราวกับบอกว่า กาตาร์หันหลังให้วอชิงตัน บ่ายหน้าไปเตหะราน

ซาอุดีอาระเบียไม่มีส่วนร่วมในการเจรจาสันติภาพสหรัฐกับอิหร่าน ได้ประกาศตั้งแต่ต้นว่าไม่ให้สหรัฐใช้สนามบินทหารในประเทศซาอุดีอาระเบียโจมตีอิหร่าน โดยกล่าวว่า “หมดยุคสหรัฐอเมริกาคุ้มครองประเทศอ่าวอาหรับ..สหรัฐปกป้องตัวเองไม่ได้ แล้วจะเอาอะไรมาคุ้มครองเรา”

ซาอุดีอาระเบีย ไม่พึ่งพาสหรัฐฯอีกต่อไป เราใช้ยุทธศาสตร์ยืดหยุ่นคือมีความสัมพันธ์ทางทหารกับปากีสถานเพื่อป้องกันการเข้าใจผิดจากจีนแผ่นดินใหญ่และยังคงไว้ซึ่งความสัมพันธ์กับวอชิงตัน

อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านซึ่งเดินทางไปประเทศอิรักเพื่อกระชับความสัมพันธ์ และเรียกร้องให้ชาติมุสลิมร่วมมือกันต่อต้านจักรวรรดิอเมริกามองว่า ปากีสถาน ซาอุดีอาระเบีย อียิปต์และตุรกีได้ลงนามความร่วมมือทางทหาร กระชับความมั่นคงในหมู่ชาติมุสลิม เป็นตัวเปลี่ยนเกมในภูมิภาค

“ผมเชื่อว่าจากสถานการณ์ใหม่ที่เกิดขึ้น ทุกประเทศในภูมิภาคนี้ต้องพิจารณาถึงนโยบายความมั่นคงในอ่าวเปอร์เซียและความมั่นคงในภูมิภาคนี้ใหม่...เราต้องสร้างกรอบทำงานร่วมกัน ที่รวมทุกประเทศในภูมิภาค และไม่รวมการมีอยู่หรือแทรกแซงจากประเทศนอกภูมิภาค

ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นบ่งชี้ว่า ประเทศมุสลิมสำคัญๆในตะวันออกกลางกำลังหันหลังให้สหรัฐอเมริกาและจัดระเบียบภูมิภาคใหม่ที่มีจีนและอิหร่านอยู่ในสมการ

สุทิน วรรณบวร