เหตุเพลิงไหม้ที่ร้าน “โรงเบียร์ ณ ลาดพร้าว” จนกลายเป็น“โศกนาฏกรรม” และเป็นบทเรียนซ้ำซาก เมื่อช่วงดึกของคืนวันที่ 12 กรกฎาคมที่ผ่านมา มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจำนวนมากต้นตอสำคัญก็คือ“ปัญหาทุจริตคอร์รัปชัน” อันเกิดจาก“คน”และ“หน่วยงาน”ที่บังคับใช้กฎหมาย

ข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับสาเหตุและการเกิดเหตุในครั้งนี้ น่าจะเกิดจากคัตเอาต์ไฟฟ้าหรือป้ายไฟเหนือเวที โดยมีควันพวยพุ่งออกมา ก่อนที่จะเกิดไฟฟ้าดับทั้งร้าน และตามมาด้วยเสียงระเบิดและเปลวเพลิงที่ลุกลามอย่างรวดเร็วภายในเวลาเพียงไม่กี่วินาที

จากนั้น ด้วยเหตุที่ภายในอาคารสถานบันเทิงแห่งนี้มีการใช้วัสดุตกแต่งเพดานและโฟมซับเสียง ซึ่งเป็นสารไวไฟ ยากต่อการควบคุมเพลิง แม้พนักงานจะพยายามใช้ถังดับเพลิงเข้าสกัดในเบื้องต้นแล้วก็ตาม เพลิงจึงได้ลุกลามอย่างรวดเร็ว

ประการสำคัญ ภายในอาคารสถานบันเทิงแห่งนี้ไม่มีระบบสปริงเกอร์ดับเพลิงติดตั้งไว้ จะมีก็เพียงถังดับเพลิงและป้ายไฟทางหนีไฟเท่านั้น โดยเรื่องนี้เจ้าหน้าที่และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง คือ กทม.อ้างว่า ทางผู้ประกอบการได้ขออนุญาตเป็นร้านอาหารขนาดเล็กที่มีการแสดงดนตรี ทำให้ไม่ต้องมีสปริงเกอร์สำหรับดับไฟอัตโนมัติ

สุดท้าย พบผู้เสียชีวิตจำนวนมากบริเวณทางหนีไฟ ซึ่งคาดว่าเกิดจากมีสิ่งกีดขวาง จากโต๊ะเก้าอี้ ทำให้การช่วยเหลือเป็นไปอย่างล่าช้าและไม่สะดวกในช่วงเวลาฉุกเฉิน ประกอบกับประตูทางออกหลักมีขนาดแคบเมื่อเทียบกับจำนวนคน และซ้ำร้ายไปกว่านั้น ควันก๊าซพิษคาร์บอนมอนอกไซด์และไซยาไนด์ของวัสดุตกแต่งเพดานและโฟมซับเสียงที่ไม่ได้มาตรฐาน ก็ยังทำให้ผู้ประสบเหตุที่สูดควันเข้าไปหมดสติและเสียชีวิตทันทีอีกด้วย

เมื่อตามไปดูตัวบทกฎหมายในการป้องกันและควบคุม ก็พบว่า “กฎกระทรวงกําหนดประเภทและระบบความปลอดภัยของอาคารที่ใช้เพื่อประกอบกิจการเป็นสถานบริการ” พ.ศ.2555 ของกระทรวงมหาดไทย ก็ได้มีบทบัญญัติเพื่อป้องกันให้เกิดความความปลอดภัยที่ได้มาตรฐานอยู่แล้ว ทั้งทางหนีไฟ ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ ป้ายบอกทางออก รวมถึงการเลือกใช้วัสดุก่อสร้างและวัสดุตกแต่งที่ช่วยลดการลุกลามของเปลวเพลิง อันเป็นการเพิ่มโอกาสให้ผู้ที่อยู่ภายในอาคาร สามารถอพยพออกมาได้อย่างปลอดภัยเมื่อเกิดเหตุ

เป็นต้นว่า “ผนังทนไฟ” กฎกระทรวงฉบับนี้ เขียนไว้ชัดเจนว่า “ผนังที่ทําด้วยวัสดุทนไฟที่มีคุณสมบัติในการป้องกันไฟได้ดี และมีอัตราการทนไฟเป็นไปตามที่กําหนด”

“เส้นทางหนีไฟ” หมายความว่า “ทางออกและแนวทางออกเพื่อให้คนออกจากอาคารเมื่อเกิดอัคคีภัย โดยจะต้องเป็นเส้นทางซึ่งต่อเนื่องกันเพื่อออกจากภายในอาคารไปสู่บันไดหนีไฟ หรือที่เปิดโล่งภายนอกอาคารที่ระดับพื้นดินหรือออกสู่ทางสาธารณะ”

“ทางหนีไฟ” หมายความว่า “ส่วนหนึ่งของเส้นทางหนีไฟที่ถูกแยกออกจากส่วนอื่นๆ ของอาคาร เพื่อความปลอดภัยตลอดทางจนถึงทางปล่อยออก โดยทางหนีไฟจะต้องมีส่วนปิดล้อมที่ไม่มีช่องให้ไฟ หรือควันจากภายนอกผ่านเข้ามาได้ และส่วนปิดล้อมนี้ต้องมีอัตราการทนไฟเป็นไปตามที่กําหนด”

“ช่องทางเดิน” หมายความว่า “ช่องว่างที่ใช้เป็นทางเดินที่มีผนังทั้งสองข้างและเป็นเส้นทางไปสู่ทางหนีไฟซึ่งไม่ใช้เป็นพื้นที่เพื่อการอื่น”

และสำคัญที่สุดคือการควบคุมตรวจสอบเพื่อให้เกิดมาตรฐานความความปลอดภัย กฎกระทรวงฉบับนี้ก็ได้กำหนดไว้ชัดเจนเช่นกัน ว่า“สถาบันทดสอบ-หมายความว่า สถาบันที่มีห้องปฏิบัติการทดสอบวัสดุละอุปกรณ์ประกอบอาคารเกี่ยวกับความปลอดภัยด้านอัคคีภัยที่กรมโยธาธิการและผังเมืองได้ขึ้นทะเบียนไว้ และได้รับรองผลการทดสอบจากผู้มีอํานาจในสถาบันนั้น”

สรุป ก็คือ ต้นตอสำคัญนั้นเกิดจาก“ปัญหาทุจริตคอร์รัปชัน” ซึ่งเกิดจาก“คน”และ“หน่วยงาน”ที่บังคับใช้กฎหมาย ดังที่นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ปลัดกระทรวงมหาดไทย ให้สัมภาษณ์เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคมวานนี้โดยยืนยันว่า เมื่อ“โรงเบียร์ ณ ลาดพร้าว”แห่งนี้ขอจดทะเบียนเป็นร้านอาหาร แต่จัดกิจกรรมคล้ายสถานบริการ ถือว่าเข้าข่ายมีความผิด

ขณะที่นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าฯ กทม. ที่ต้องรับผิดชอบก่อนใครเพื่อน เถือกแถว่า เขตจตุจักรเพิ่งเข้าตรวจสอบอาคารสถานบันเทิงแห่งนี้เมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมา พบว่าเป็นไปตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด มีทางหนีไฟ 2 จุด พร้อมป้ายทางหนีไฟ ไฟฉุกเฉิน และถังดับเพลิงครบถ้วน  แต่“ชัชชาติ”ออกตัวว่า “สภาพอาคารในวันที่ตรวจอาจไม่เหมือนกับช่วงเปิดให้บริการจริง เนื่องจากอาจมีการตั้งโต๊ะหรือวางสิ่งของกีดขวางบริเวณทางออก ซึ่งอาจส่งผลต่อการอพยพเมื่อเกิดเหตุ จึงต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงอย่างละเอียดอีกครั้ง”

บรรทัดนี้ก็ต้องบอกว่า บทเรียนซ้ำซากที่ต้องถอดกันแล้วถอดกันอีกแบบถอดกันจนล่อนจ้อนหมดแล้วนั้น  เกิดจาก“สันดานขี้โกง”ของผู้บังคับใช้กฎหมาย-ไม่ใช่เกิดจากตัวบทกฎหมาย !

รุ่งเรือง ปรีชากุล